Biz dost olmağa hazır idik, onlar isə…

Biz səninlə mehriban yaşamaq istəmişik, ay Rusiya!

Putin hakimiyyətə gəldiyi ilk illərdə Azərbaycan–Rusiya münasibətləri uzun müddət durğunluq dövrünü yaşadı. Lakin sonrakı mərhələdə bu münasibətlər canlanaraq strateji əməkdaşlıq səviyyəsinə yüksəldi.

Məşhur 44 günlük Vətən müharibəsi və antiterror əməliyyatında Rusiyanın neytral mövqe sərgiləməsi xalqlarımız arasında müəyyən yaxınlıq hissi yaratmağa başladı. Qarşılıqlı etimad formalaşır, yüzillərdən gələn tarixi bağlar, iqtisadi və mədəni əlaqələr iki ölkəni dost və mehriban qonşulara çevirirdi. 

Ancaq bu harmoniyanın möhkəmlənməsi gözlənildiyi anda, münasibətlərə ağır zərbə dəydi.

Təyyarəmiz qəsdən vuruldu, günahkarlar cəzalandırılmadı. Əvəzində isə məntiqsiz bəyanatlar və anlaşılmaz addımlar atıldı. Dünyadan təcrid olunan, Qərbin ağır sanksiyaları ilə küncə sıxışdırılan bir ölkə üçün bu addımlar nə qazandırırdı? Dost ölkələrdən biri ilə münasibətləri pozmaq nəyə lazım idi?

Tarixi zəfər qazanmış, illərlə işğalda qalmış torpaqlarını böyük fədakarlıqla azad etmiş bir xalqla dostluğu davam etdirmək varkən, nədən bu ritorika seçildi?

Və ardınca, Rusiyada yaşayan soydaşlarımıza qarşı yersiz təzyiq və zorakılıqlar başladı.

2025-ci ilin iyununda Yekaterinburqda baş verən hadisə vəziyyəti daha da gərginləşdirdi. Maskalı OMON-çularının gecə reydləri zamanı təxminən 50 azərbaycanlı saxlanıldı. Mənzil qapıları sındırıldı, ailələr döyüldü, elektroşok cihazlarından istifadə edildi. İki qardaş, Ziyəddin və Hüseyn Səfərov polislərin çoxsaylı xəsarətindən həyatlarını itirdilər. Rusiya istintaqı onların "ürək çatışmazlığı”ndan öldüyünü bildirsə də, Azərbaycan ekspertizası ölümün ağır işgəncə nəticəsində baş verdiyini açıqladı. Amnesty International bu hadisəni etnik motivli repressiya adlandıraraq, hər iki ölkəni müstəqil istintaqa çağırdı.

Bu, ilk hadisə deyildi. 2006-cı ildə Moskvadakı bazarlarda keçirilən reydlərdə saxlanılanların böyük hissəsi azərbaycanlı idi. 2013-cü ildə Biryulyovoda baş verən etnik qarşıdurma zamanı yüzlərlə insan həbs edildi, onlarla soydaşımız deportasiya olundu. 2019–2020-ci illərdə Moskva ətrafında aparılan kütləvi yoxlamalarda miqrantların əsas hədəfi yenə də azərbaycanlılar oldu. 2021–2025-ci illərdə isə azərbaycanlılara qarşı onlarla etnik motivli hücum qeydə alındı, bəziləri ölümlə nəticələndi.

Üstəlik, bəzi bölgələrdə miqrantların, o cümlədən azərbaycanlıların zorla Rusiya ordusuna cəlb edilməsi halları qeydə alındı. Siyasi ritorikada isə açıq-aşkar etnik stereotiplərdən istifadə edildi — bəzi deputatlar azərbaycanlıları "daxili təhlükə” kimi təqdim etdi.

Biz, həmişə Putin Rusiyası ilə mehriban qonşuluq münasibətləri yaratmağa çalışmışıq. Xalqlarımızın dostluğu üçün təkcə coğrafi deyil, həm də tarixi və mədəni zəmin var. Ancaq Rusiya hakimiyyətinin ardıcıl səhvləri, düşmənçilik ritorikası və soydaşlarımıza qarşı sistemli təzyiqləri bizi bu münasibətdən uzaqlaşdırmağa nail oldu. Biz dost olmağa hazır idik, onlar isə bizi düşmən etməyə çalışdılar. 

Murad Köhnəqala