Böyük İskəndər: 32 yaşında öldü, üç qitəni fəth etdi, xəritəni yenidən çəkdi...

Öldüyündə cəmi 32 yaşı var idi, lakin o, dünyanın xəritəsini yenidən çəkib, üç qitədə torpaqlar ələ keçirib və Misirdən indiki Hindistana qədər böyük ərazilərə hökmranlıq edib. Tarixin ən əfsanəvi sərkərdələrindən biri hesab olunan Böyük İskəndər Makedoniya krallığından çıxaraq o dövrün ən qüdrətli imperiyalarından biri olan Əhəmənilər dövlətini məğlub edib.

Qaynarinfo xəbər verir ki, Makedoniyalı İskəndər Miladdan əvvəl 336-cı ildə cəmi 20 yaşında taxta çıxıb, qısa müddət ərzində Yunanıstan və Balkanlardakı üsyanları yatıraraq gücünü möhkəmləndirib. Ardınca atasının - Makedoniya kralı II Filippin planını həyata keçirmək üçün 334-cü ildə Asiyaya yürüş edərək o dövrün ən böyük dövləti olan Əhəmənilər imperiyasını fəth edib.

Böyük İskəndərin fəthləri

İskəndər 10 il ərzində indiki Türkiyə, Yaxın Şərq, Orta Asiya və Pakistan ərazilərinə yürüş edərək Pers kralı III Daranı məğlub edib. Onun imperiyası Adriatik dənizindən Hind çayına qədər uzanıb.

Ordusunun tükənməsinə baxmayaraq, İskəndər daha da irəliləyərək Hindistanın bəzi hissələrinə daxil olub. Lakin əsgərləri yorğun düşdüyündən geri dönmək məcburiyyətində qalıb. Yolda Babilə çatanda naməlum bir xəstəliyə tutulub və cəmi iki həftə ərzində vəfat edib.

Eramızdan əvvəl 323-cü ildə Makedoniyalı İsgəndər imperiyasının xəritəsi

İskəndərin mirası və itmiş məzarı

İskəndərin cəsədinin Misirə aparıldığı və İsgəndəriyyədə dəfn edildiyi bildirilir. Lakin onun məzarı əsrlər boyu axtarılsa da, hələ də tapılmayıb.

O, heç bir döyüşdə məğlub olmadan ölüb və ölümündən sonra imperiyası parçalanıb. Buna baxmayaraq, onun yaratdığı siyasi və mədəni təsir uzun illər davam edib. Yunanca Orta Şərqin əsas dili olub, hətta xristianlığın müqəddəs kitabı İncil də bu dildə yazılıb.

Böyük İskəndər əfsanəsi

İskəndərin həyatı təkcə tarixçilərin deyil, həm də ədəbiyyat və mədəniyyət sahələrinin diqqət mərkəzində olub. Onun haqqında Arrian və Plutarx kimi Roma tarixçiləri bioqrafiyalar yazıb, üçüncü əsrdə Misirdə yazılmış "İskəndər Romanı" isə bir çox dillərə çevrilib.

Məşhur fars şairi Firidovsi "Şahnamə" əsərində İskəndəri bir fars hökmdarı kimi təsvir edib, onun Əhəmənilər imperiyasının varisi olduğunu yazıb. Bu təsvir İskəndərin Orta Asiya və Yaxın Şərqdə necə bir miras buraxdığını göstərir.

Pompeydə tapılan və eramızdan əvvəl III əsrə aid İsgəndər mozaikasında Dara qarşı İssus döyüşü təsvir edilib

İskəndərin izi dünyanın hər yerində

Bu gün İskəndərin adını daşıyan şəhərlər Misirdən Əfqanıstana qədər uzanır. Onun izi Yunanıstanda, Makedoniyada, Türkiyədə və Orta Asiyada açıq-aşkar görünür.

Məsələn, Yunanıstanda onun doğulduğu Pella şəhəri və Verginadakı (Aigai) kral məqbərələri turistlərin maraq göstərdiyi yerlər arasındadır. Türkiyədə isə onun adına iki heykəl var, İstanbul Arxeologiya Muzeyində isə məşhur "İskəndər Lahdi" saxlanılır.

Eyni zamanda, bəzi əfsanələrə görə, İskəndərin məzarının Venedikə aparıldığı iddia edilir.

İskəndər sadəcə bir fateh idimi?

Tarixçilər İskəndərin nə dərəcədə unikal bir şəxsiyyət olduğunu müzakirə edirlər. Bəziləri onun sadəcə Əhəməni imperiyasını fəth etdiyini və onu Avropalı tarixçilərin həddindən artıq şişirtdiyini iddia edir.

Professor Pyer Briant bildirir ki, İskəndər təkbaşına yeni torpaqlar fəth etmirdi, sadəcə mövcud olan bir imperiyanı ələ keçirirdi. O, Yunan tarixçilərinin İskəndəri çox təriflədiyini, lakin onu məğlub etdiyi III Daranın və ya Əhəməni imperiyasının qurucusu I Daranın eyni dərəcədə diqqətə layiq olduğunu qeyd edir.

Bununla belə, Böyük İskəndər təkcə fəthləri ilə deyil, həm də mədəniyyətlər arasında körpü yaratması ilə yadda qalıb. O, makedoniyalı və yunan əsgərlərlə farsları birləşdirməyə çalışıb, Şərq və Qərb mədəniyyətlərini qovuşdurub.

İskəndər əfsanəsi 2000 ildən artıqdır yaşayır

Böyük İskəndər 32 yaşında dünyasını dəyişsə də, onun mirası və təsiri günümüzə qədər gəlib çatıb. O, tarixdə qısa müddət ərzində ən böyük imperiyalardan birini yaradan və ən çox müzakirə edilən liderlərdən biri olaraq qalır.

Professor Pol Kartlec bu barədə belə deyir:

"İskəndər özünü qorumağa çalışmadı. O, uzunmüddətli plan qurmurdu. O, bacardığı qədər çox şey etməyə çalışdı. Bəlkə də erkən öləcəyini bilirdi. Ona görə də bu qədər sürətlə hərəkət etdi və tarixdə silinməz iz buraxdı".

Aydın