Çağdaş bədii sözün keşiyində

Əsəd Cahangir – 60

Əsəd Cahangir Azərbaycan ədəbiyyatşünaslığının seçilən simalarındandır. Onun rasional düşüncə ilə bədii duyumun vəhdətindən yoğrulmuş yazıları müəllifə uğurlar qazandırıb. Təsadüfi deyil ki, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin (AYB) Natəvan klubunda bədii yaradıcılığı, tədqidi və tənqidi məqalələri hər zaman ədəbi cameənin diqqətini çəkən qələmdaşımızın yeni kitablarının təqdimat mərasimi də böyük coşqu ilə keçdi.

O, ədəbiyyata “Söz” essesi ilə gəlib, sonra “Səs”i yazıb və dəyərli sözünün sayəsində səsi daha aydın eşidilib. Gözəl şeirləri, “O adam”, “Namaz”, “Xarıgülnar” kimi poemaları, teatra aid resenziyaları olsa da, “tərifçi”liyin həddini bilən, nihilizm və populizmdən qaçan obyektiv tənqidçiliyə, milli bədii fikrə xidmətə üstünlük verib. “Qədim türk ədəbiyyatının linqvistik poetikası”, “Ağ saç, qara saç”, “Kim yatmış, kim oyaq?”, “On üçüncü gecə”, “Dionisin şərəfinə” kimi kitabları maraqla qarşılanıb, elmi və bədii dəyərinə görə yüksək qiymətləndirilib.

Mərasimi AYB-nin beynəlxalq əlaqələr və tərcümə məsələləri üzrə katibi Səlim Babullaoğlu açaraq 60 yaşın zirvəsinə çatan Əsəd Cahangirin söz sənətində cahangirlik iddialarının özünü doğrultduğunu bildirdi, onun həyat və yaradıcılığının mühüm məqamlarına, yubilyara həsr olunan “Sözün Cahangiri” və qələminin məhsulu olan “Kölgə işıqdan düşür” kitablarının məziyyətlərinə toxundu.

AYB sədri, Xalq yazıçısı Anar yaradıcılıq qurumunda Bədii Tərcümə və Ədəbi Əlaqələr Mərkəzinin sədri olan Əsəd Cahangiri yubileyi münasibətilə təbrik etdi, onun tənqidçi kimi öz baxış bucağından Azərbaycan ədəbiyyatına dünya kontekstində baxdığını, güclü erudisiya və intellektuala sahib olduğunu bildirdi.

Məclisdə çıxış edən AYB-nin 1-ci katibi, Xalq yazıçısı Çingiz Abdullayev istedadlı, bilikli və məhsuldar tənqidçinin bədii tərcüməçilik fəaliyyətini yüksək dəyərləndirdi. Mətbuat Şurasının sədri, AYB sədrinin müavini Rəşad Məcid bol enerjili qələm sahibi olan Əsəd Cahangirin vaxtilə “525-ci qəzet”də gedən yazıları, şeirləri ilə tanındığını xatırlatdı və yubilyara Beynəlxalq Türk Müəllifləri Birliyinin yubiley diplomunu təqdim etdi.

Xalq şairi Sabir Rüstəmxanlı Əsəd Cahangiri müəyyən mənada durğunluq hiss olunan ədəbi tənqidi yaşadanlardan biri kimi xarakterizə etdi. Onun bu sənətə ciddi yanaşan təəssübkeş ədəbiyyatşünas, həmçinin istedadlı şair olduğunu, gözəl esselər yazdığını da konkret faktlarla əsaslandırdı.

AMEA Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun direktoru Nadir Məmmədli vurğuladı ki, onin üçün söz həm qrammatik vahid, həm də duyğu mənbəyidir: “Əsəd Cahangir nitqin estetik təbiətinə yanaşarkən onu yalnız ünsiyyət vasitəsi kimi deyil, düşüncənin bədii enerjiyə çevrilmə məqamı kimi dəyərləndirir”.

Digər natiqlər – yazıçı Hüseynbala Mirələmov, AYB katibləri Elçin Hüseynbəyli və İlqar Fəhmi, Milli Məclisin deputatları, yazıçılar Səyyad Aran və Aqil Abbas da ürək sözlərini ifadə edərək, “Sözün Cahangiri” və “Kölgə işıqdan düşür” kitablarını dəyərləndirdilər. Qeyd olundu ki, yubilyarın klassik irslə müasir düşüncənin, dünya ədəbi-fəlsəfi ənənəsi ilə milli bədii fikrin, sənətlə həyatın vəhdətini özündə əks etdirən əsərləri canlı xalq dilinə, zəngin metaforik üsluba söykənir. Müqəddəs səmavi kitablarla dialoq əsasında qurulan bu yazılar oxucunu xeyirə, işığa, mənəvi-əxlaqi kamilliyə səsləyir.

Çıxışlarda Əsəd Cahangirin təhlil etdiyi ədəbi-bədii mətnlərə yalnız fikir daşıyıcısı kimi deyil, həm də canlı orqanizm kimi yanaşması, ana dilinin milli ruhunu qabartmasını onun yaradıcılığında əsas cəhətlərdən biri olaraq dəyərləndirildi. Natiqlər “Qızıl Kəlmə” ədəbi mükafatına, eləcə də “Ən yaxşı tənqidi və publisistik əsərə görə Yaşar Qarayev adına mükafat”a layiq görülmüş ədəbiyyatşünasa tükənməz yaradıcılıq enerjisi və yeni nailiyyətlər arzuladılar.

Əli NƏCƏFXANLI
XQ