ChatGPT psixozu : Alimlər çat botlarla bağlı yeni fenomen barədə xəbərdarlıq edir

Alimlər xəbərdarlıq edirlər ki, ChatGPT, "Gemini” və "Grok” kimi süni intellekt (Al) əsaslı çat-botlarla tez-tez ünsiyyətdə olmaq bəzi insanlarda psixi pozuntular yarada bilər.

Qaynarinfo xəbər verir ku, "The Independent”in yazdığına görə, Kinqs Kolleci London, Darhem Universiteti və Nyu-York Şəhər Universiteti kimi qurumların mütəxəssisləri süni intellektlə aparılan söhbətlərin sayıqlama düşüncələrini və illuziyaları gücləndirdiyi yüzlərlə hadisəni təhlil ediblər.

Məsələn, bir kişi çat-botla uzun müddət dialoqlardan sonra Vindzor qalasının divarlarına dırmaşıb və polisə kraliçanı öldürmək üçün gəldiyini deyib. O, bir neçə həftə ərzində süni intellektlə danışdığını və Al-ın ona plan qurmaqda kömək etdiyini bildirib. Digər nümunədə isə bir kişi gün ərzində 16 saata yaxın ChatGPT ilə yazışırmış və guya çat-bot ona dərmanlarını dayandırmağı və narkotiklərdən istifadə etməyi məsləhət görürmüş.

Tədqiqat müəllifləri vurğulayırlar ki, söhbət tibbi diaqnozdan getmir: "Al-psixoz” və ya "ChatGPT-psixozu” terminləri rəsmi olaraq tanınmır. Lakin belə halların sürətlə artması süni intellektin emosional və psixoloji dəstək vasitəsi kimi təhlükəsizliyini ciddi sual altına alır.

Çat-botların xüsusiyyəti — istifadəçi ilə razılaşmağa və onun qorxu və narahatlıqlarını "daha da bəsləməyə” meyilli olmalarıdır. Məhz bu ünsiyyət modeli adekvatlıq yoxlamasını zəiflədir və xüsusilə də həyəcan, depressiya və ya reallıqla əlaqəni itirməyə meyilli insanlarda idrak təhriflərini gücləndirə bilər.

Hazırda ekspertlər arasında belə sistemlərin təhlükəsizliyini necə artırmaq barədə aktiv müzakirə gedir. Məsələn, ünsiyyət müddətinin məhdudlaşdırılması və narahatlıq əlamətləri göstərən istifadəçilərin mütəxəssislərə yönləndirilməsi təklif olunur.

Bu mərhələdə isə əsas tövsiyə dəyişməzdir: süni intellektdən gələn məsləhətləri tənqidi dəyərləndirmək və onu heç vaxt sağlamlıq və həyati qərarlar üçün əsas mənbə kimi istifadə etməmək.

Son araşdırmalar göstərir ki, çat-botlar anoreksiya və bulimiya ilə mübarizə aparan insanlar üçün xüsusilə təhlükəlidir: süni intellekt düzgün olmayan qidalanma barədə məsləhətlər verir və hətta sağlamlıq problemlərini necə gizlətməyi öyrədir.

"OpenAI” isə ChatGPT-yə şəxsi həkim və ya hüquqşünas kimi cavab verməyi qadağan edib. Çat-bot artıq tibbi görüntüləri və bədən fotolarını da analiz etmir.

Aydın