“Ciddi su problemləri yaşanmaqdadır”

“İran və Türkiyə həqiqətən də ciddi su qıtlığı yaşayır. Bu problem təbii su anbarlarının qurumasına və su təchizatının kritik vəziyyətə düşməsinə səbəb olur. İranda su anbarlarının 80%-nin demək olar ki, boş olması paytaxtın köçürülməsi, hətta Türkiyənin Van gölündən İranın Urmiya gölünə suyun çəkilməsi imkanlarının müzakirəsi kimi qeyri-ənənəvi tədbirlərin görülməsinə səbəb olub. İranda su böhranı ilə ciddi vəziyyət yaranıb. Ölkə misli görünməmiş su böhranı ilə üz-üzədir, şirin su çatışmazlığı xüsusilə Tehranda və digər bölgələrdə kəskin şəkildə müşahidə olunur. Su anbarları qurudulub. Ölkənin su anbarlarının təxminən 80%-i demək olar ki, boşdur, əsas çaylar və su anbarları quruyub. Hökumət su qıtlığı ilə bağlı mümkün tədbirlərə baxır. Bu tədbirlər iş həftəsinin qısaldılması, uzaqdan işə keçid və paytaxt Tehranın müvəqqəti bağlanması da daxil olmaqla fövqəladə tədbirləri nəzərdən keçirir”.

Bu fikirləri xalqcəbhəsi.az-a açıqlamasında “Eko-Aləm” İctimai Birliyinin sədri, ekoloq Sevil Yüzbaşeva söyləyib.

S.Yüzbaşeva diqqətə çatdırıb ki, insanlar miqrasiya etmək kimi məsələlər üzərində düşünürlər: “Bəzi sakinlər su axtarmaq üçün şimala, Xəzər dənizinin sahilyanı ərazilərinə köçmək məcburiyyətində qalırlar. Əlbəttə, bunun həm təbii, həm də antropogen səbəbləri var. Hər problemi də iqlim dəyişikliyinin üzərinə yıxmaq olmaz. Məsələn, Urmiya gölünün qurudulması hökumətin bilərəkdən həyata keçirdiyi yanlış siyasətin nəticəsidir. Mən şəxsən bunu belə qiymətləndirirəm. Vaxtı ilə gölə gələn təbii şirin su mənbələrinin istiqaməti dəyişdirilib. Ona görə indi belə bir problem yaşanır. Əlbəttə, təbiətin işinə müdaxilə edəndə həmişə onun fəsadları ağır olub. İnsanlar ağıllanmırlar. İranlı bir millət vəkili suyun Van gölündən Urmiya gölünə nəql edilməsini də təklif edərək bunun hər iki ölkə üçün faydalı olacağını təklif etmişdi”.

O, Türkiyənin də su ehtiyatları ilə bağlı problemləri olduğunu deyib: “Bu barədə Türkiyənin xəbərlər proqramlarında da tez-tez məlumatlar verilir. Azərbaycanda da su ilə bağlı problemlər yaşanmaqdadır. Azərbaycan coğrafi mövqeyinə görə içməli suyu az olan ölkədir. Ölkəmizdə də iqlim şəraiti ilə bağlı su anbarlarında suyun səviyyəsi aşağı düşüb. İstər Samur–Abşeron kanalı olsun, istər Taxtakörpü su anbarında, istərsə də ən böyük içməli su arteriyamız olan Kür çayında suyun səviyyəsi hətta aşağı düşüb deməzdim, çünki Salyanda demək olar ki, Kürdə su yoxdur. Bu il keçirdiyim monitorinqlər zamanı bunu özüm şəxsən müşahidə etmişəm. Ölkəmizdə bizim su ilə bağlı əsas problemimiz pis idarəçilikdir. Hər kəs qonşu ölkələrdə iqlim dəyişikliyi ilə bağlı adaptasiya tədbirləri həyata keçirir, tədbirlər görür, su anbarları, barajlar tikir. Amma bizdə kəndlərdə su istəyən əhali yerli qurumlar tərəfindən təhqir edilir, qovulur. Bunu xəbərlər proqramlarında da görürük. Bizim su ilə bağlı digər problemimiz suyun çirklənməsi və gərəksiz israfçılıqdır. Azərbaycanın su obyektlərində suyun çirklənməsinin artması suyun keyfiyyətinin monitorinqi sistemlərinin tətbiqini, çirkab suların təkmilləşdirilmiş təmizlənməsini və suyun çirklənməsi ilə bağlı daha güclü qaydaların və mühafizə tədbirlərinin həyata keçirilməsini tələb edir”.

Ekoloq eləcə də söyləyib ki, Azərbaycanda suyun çirklənməsi və pis idarə olunması ilə bağlı problemlər su təchizatında fasilələrə səbəb olur: “Müasir təmizləyici qurğuların olmasına baxmayaraq onların effektivliyi qeyri-bərabərdir, şəbəkələrdə ciddi su itkiləri baş verir ki, kadr problemləri və s. bu da daha yaxşı idarəetməni və yeni texnologiyaların tətbiqini tələb edir. Bəzi rayonlarda, kəndlərdə hazırda ciddi su problemləri yaşanmaqdadır”.

Röya İsrafilova