Daha bir absurd qanun layihəsi

Yaxın günlərdə Konqresə qanun layihəsi çıxarılacaq. Həmin layihədə keçmiş prezident Salome Zurabişvilinin Gürcüstanda yeganə qanuni ali hakimiyyət təmsilçisi kimi tanınması təklif olunur. Əlbəttə, "yeni azad və ədalətli seçkilər keçirilənə qədər".

Məlum olduğu kimi, Zurabişvilinin səlahiyyətləri bu gün -dekabrın 29-da bitdi. Artıq yeni seçilmiş prezident Mixeil Kavelaşvili and içib öz vəzifəsinin icrasına başlayıb. Zurabişvili isə Orbeliani sarayını tərk edəcəyini, ancaq legitim prezident olaraq qaldığını bildirib. Daha əvvəl o, sarayı tərk etməyəcəyini demişdi. Ancaq baş nazir İrakli Kobaxidze bu halda Zurabişvilinin həbs olunacağını demişdi. Bundan sonra artıq keçmiş prezident fikrini dəyişdi; Prezident üçün ayrılmış Orbeliani sarayını tərk edəcəyini dedi. Bunun da ardınca ABŞ Konqresində onun legitimliyinin tanınacağı ilə bağlı xüsusi qanun layihəsinin çıxarılacağı haqda məlumat peyda oldu. Co Bayden administrasiyasının özünün son həftələrində Gürcüstana dair bu qanun qəbul oluna bilərmi?! Bunu zaman göstərər. Amma eyni qanun daha əvvəl Venesuela prezidenti Nikolas Maduro ilə bağlı da qəbul olunub. Dünyada ABŞ Konqresinin demokratik saymadığı onlarla, bəlkə daha da çox seçkilər olub. Bəzi seçkilərdən sonra inqilab olub, çevriliş olub, bəzi ölkələrdə bu cəhdlər uğursuz alınıb. Üstəlik bu və ya başqa ölkəyə, onun vəzifəli şəxslərinə, şirlətlərə sanksiyalar tətbiq olunur. Ancaq bu da həmişə effektli olmur. Elə ölkələr var, onillərdir, sanksiya altında yaşayır. Deməli, beynəlxalq, dövlətlərarası münasibətlərdə sanksiya siyasəti heç də onu yürüdənlərin gözlədiyi nəticələri vermir.

Gürcüstana gəlincə, ABŞ Konqresinə çıxarılması gözlənilən qanun layihəsi ilə bağlı başqa bir anlaşılmazlıq var. Buna hətta kuryoz da deyə bilərik. Layihə müəllifləri təklif edir ki, ABŞ Gürcüstanın yeni seçilmiş parlamentini, o parlamentin formalaşdırdığı hökuməti tanımasın. Eləcə də, yeni seçilmiş prezidenti də tanımamaq təklif olunur. Layihədə deyilir ki, yeni "azad və ədalətli seçki keçirilənə qədər" Salome Zurabişvili yeganə legitim hakimiyyət təmsilçisi kimi tanınsın. Təsəvvür edin: səlahiyyət müddəti bitmiş, artıq keşmiş prezidenti legitim saymaqda davam etmək təklif olunur. Üstəlik nəzərə alaq ki, Gürcüstan parlament respublikasıdər və hökuməti yeni seçilmiş parlament formalaşdırıb. Amma Vaşinqton bu hökuməti deyil, Zurabişvilini (keçmiş prezidenti) legitim sayırsa, belə çıxır ki, öz daxiıi qanunvericiliyi ilə yeni seçilmiş legitim hökuməti "devirir", səlahiyyət müddəti bitmiş bir şəxsi - faktik və yuridik olaraq kənar şəxs olan Zurabişviıini qanuni prezident elan edir. Əlbəttə, layihə qəbul olunsa. ABŞ kimi böyük və ciddi dövlət belə bir qeyri-ciddi addım atarmı?! Əlbəttə, inanmaq çətindir; normal məntiq bunun mümkün olmayacağını deyir. Bu layihə, sadəcə, özlüyündə Gürcüstana təzyiq cəhdidir. Amma Gürcüstan hökuməti də, hakim "Gürcü arzusu" partiyası da hələ seçkilərdən əvvəl deyib, sonra da dəfələrlə bəyan edib ki, ABŞ-la, Avropa İttifaqı ilə münasibətlərə "restart" komandası verəcək. Rəsmi Tiflis Qərblə dialiqu, tərəfdaşlığı bərpa etməyə çalışarkən, Qərbdə əksinə Gürcüstanı sinəsindən Rusiyaya, Çinə tərəf itələyirlər. Bunu necə başa düşmək olar?! Bu, əlbəttə, konstruktiv və effektiv siyasi yanaşma deyil. Bu, real olaraq ölkələri heç bir yaxşı nəticəyə aparıb çıxara bilməz. Heç bir ölkə başqa bir ölkədə özünə uyğun hakimiyyət təyin edə bilməz. Sözügedən layihənin məğzi budur ki, Vaşinqton Gürcüstanda istəmədiyi şəxsi vəzifəsindən "çıxarır", istədiyi bir adamı isə prezident "vəzifəsində saxlayır". Həm də hətta vəzifədə olanda da nominal fiqur, məhdud səlahiyyətli olmuş şəxsi.

Bu layihə qəbul olunsa, Gürcüstan Konstitusiyayasını heçə saymaqdır. Deməli, bu, gürcü xalqına da aşağılayıcı və iqnoredici münasibətdir. Çünki Gürcüstan Konstitusiyası referendumla - ümumxalq səsverməsi ilə qəbul edilib. ABŞ həmin referendumun nəticələrini tanımışdı, amma sözügedən akt layihəsində təklif olunur ki, Amerika əvvəldən tanıdığı Konstitusiyanı indi tanımasın.

Ən azı qəribədir.

Düşünürəm ki, bu layihə Konqresdən keçməyəcək. Hər halda keçsə, bu, çox absurd olar.

Bahəddin Həzi

Bahəddin Həzi, Bizimyol.info