“Dəhşətli bir tədqiqat...”

...Argentina Katolik Universitetinin tədqiqatçıları qlobal temperaturun yüksəlməsinin vaxtından əvvəl ölümə necə təsir edəcəyini araşdırmaq qərarına gəliblər.

SİA xəbər verir ki, Daily Mail-in məlumatına görə, alimlər istiliyin 2050-ci ilə qədər hər il 700.000-ə qədər “əlavə” vaxtından əvvəl ölümə səbəb olacağı qənaətinə gəliblər.

Alimlər 2000-2022-ci illər üçün 156 ölkədən məlumatları təhlil edib və bundan gələcək onilliklər üçün proqnoz yaratmaq üçün istifadə ediblər.

Tədqiqatçılar 2050-ci ilə qədər orta temperaturun 27,8 dərəcədən yuxarı olduğu hər əlavə ayın dünyada fiziki hərəkətsizliyin 1,5 faiz artmasına səbəb olacağı qənaətinə gəliblər.

Alimlərin hesablamalarına görə, bu, hər il 470.000 ilə 700.000 arasında əlavə vaxtından əvvəl ölümə, eləcə də 3,68 milyard dollara qədər məhsuldarlıq itkisinə səbəb olacaq.

Bu, xüsusilə tropik bölgələrdə doğrudur. Son üç il tarixdə ən isti il ​​olub. Nəticədə, dünyanın bir çox yerində idman getdikcə çətinləşir.

Mərkəzi Amerikada, Karib dənizində, şərqi Saharaaltı Afrikada və ekvatorial Cənub-Şərqi Asiyada oturaq davranış dövrləri 27,8 dərəcədən yuxarı temperaturda ayda dörd faizə qədər arta bilər.

Alimlər beynəlxalq idman qaydalarına həddindən artıq istiləşmə riski haqqında məlumatların daxil edilməsini təklif edirlər.

Onlar həmçinin ölkələri “daha sərin” idman qurğularının tikintisi üçün vəsait ayırmağa çağırırlar.

Bundan əvvəl Beynəlxalq İqlim Dəyişikliyi Komissiyası qlobal istiləşmə ilə əlaqəli ölümlərin, qida çatışmazlığının və iqlim böhranının yaratdığı yoluxucu xəstəliklərin rekord səviyyələrə çatdığını bildirmişdi.

Məsələn, 65 yaşdan yuxarı insanlar arasında istiləşmə ilə əlaqəli ölüm halları 1990-cı illərlə müqayisədə 2023-cü ildə 167 faiz artmışdır.

Yüksək temperatur həmçinin insanların 1986-cı ildən 2005-ci ilə qədər orta göstəricidən altı faiz az yatmasına səbəb olmuşdur.

Zəif yuxu fiziki və zehni sağlamlığa dərin mənfi təsir göstərir. Daha isti və quru hava dünya miqyasında daha tez-tez qum və toz fırtınalarına səbəb olmuşdur.

Nəticədə, təhlükəli dərəcədə yüksək konsentrasiyalı hissəcik maddələrinə məruz qalan insanların sayı 31 faiz artıb.

Eyni zamanda, temperaturun artması nəticəsində denge qızdırması, malyariya və Qərbi Nil qızdırması kimi həyati təhlükə yaradan xəstəliklər yeni ərazilərə yayılmağa davam edir.

Əli Babayev