“Əlaçı uşaqlar yetkin həyatda tükənmişliklə üzləşir” Psixoloqdan AÇIQLAMA

“Əgər siz məktəbdə dərslərini ən yaxşı oxuyanlardan olmusunuzsa, neçə il “əlaçı” kimi tanınıb yüksək ballar toplamısınızsa, amma iş həyatında çətinlik çəkirsinizsə, öz potensialınızı tam şəkildə reallaşdıra bilmirsinizsə və bəzən yetkin həyatın dolaşıq yollarında ilişib qalırsınızsa psixologiyaya kifayət qədər tanış olan bir anlayışla qarşı-qarşıyasınız”.

Gununsesi.info bildirir ki, bu fikirləri psixoloq Fuad Əsədov deyib:

“Buna “Gifted Kid Burnout” deyilir. Sadə dillə desək, istedadlı uşaq tükənmişliyi.

Bəzi insanların zəka səviyyəsi məktəbin nisbətən mexaniki və strukturlaşdırılmış sistemini asanlıqla mənimsəməyə imkan verir. Bu uşaqlar da bunu tez anlayırlar və çox zaman son gün imtahana hazırlaşmaq, az oxuyub yüksək nəticə almaq onlar üçün kifayət edir. Az əziyyət, yaxşı nəticə. Problem də məhz buradan başlayır.

Bu uşaqlar böyüyüb yetkin həyata atıldıqda, həyatın bir çox sahəsi onlara sıxıcı və yorucu gəlir. Çünki yetkin həyatda hər şey son anda oturub dərs oxumaq və imtahan vermək qədər sadə deyil. Burada uzunmüddətli proseslər var, qeyri-müəyyənlik var, səbr tələb edən mərhələlər var. Xüsusilə də komanda ilə işləyirsinizsə, istər-istəməz digər insanların tempi, düşüncə tərzi, davranışları və yanaşmaları ilə uyğunlaşmaq məcburiyyətində qalırsınız”.

Psixoloqun fikrincə,  çox vaxt bu insanlar bunu bacarmırlar.

“Çünki buna öyrəşməyiblər. Nəticədə ya özlərini, ya da ətrafdakılar onları “tənbəl” kimi etiketləyir. Halbuki bu, tənbəllik deyil. Bu, beynin öyrəşmədiyi bir mühit və iş modeli qarşısında verdiyi reaksiyadır. Bu gün insanların çoxu tənbəl deyil, sadəcə olaraq onların mükafat mexanizmi fərqli işləyir. Onlar hər şeyi son anda, sürətli və intensiv şəkildə etməyə öyrəşiblər, amma uzun, monoton və qeyri-müəyyən proseslərə dözümlülük formalaşdırmayıblar.

Əgər bu dözümlülük zamanla inkişaf etdirilməzsə, insan öz potensialını çox gec kəşf edir, bəzən isə heç kəşf etmir. Və yetkin həyatın reallıqlarına uyğunlaşa bilmədikcə, özünü kifayətsiz, uğursuz və pis hiss etməyə başlayır.

Ona görə də əsas məsələ özünü “tənbələm” deyə damğalamaq deyil. Əsas məsələ beynini tədricən yeni iş rejiminə uyğunlaşdırmaqdır. Kiçik, amma davamlı addımlar atmaq, uzun proseslərə səbr “əzələsini” yavaş-yavaş inkişaf etdirmək və hər şeyi son ana saxlamaq vərdişindən şüurlu şəkildə uzaqlaşmaq lazımdır. Problem səndə deyil, sadəcə sənə vaxtilə lazım olmayan bacarıqları indi şüurlu şəkildə öyrənməlisən”.

Şəbnəm

Gununsesi.info