Ən inkişaf etmiş 4 teleskop da eyni fikirdədir: Yerə yaxınlaşan bir anomaliya var FOTO

Ulduzlararası yeni bir qonaq Günəş Sisteminə daxil olub. 3I/ATLAS adlı quyruqlu ulduz hazırda dünyanın ən inkişaf etmiş dörd teleskopu - TESS, James Webb, Hubble və SPHEREx tərəfindən birgə müşahidə olunur. Onun qeyri-adi dərəcədə erkən aktivləşməsi, yüksək karbondioksid miqdarı və nəhəng qaz-toz buludu elm adamlarının diqqətini çəkib. Bu cisim Yerə yaxınlaşdıqca, ulduzlararası obyektlər haqqında mövcud bilikləri köklü şəkildə dəyişə bilər.

Milli.Az xarici mətbuata istinadən xəbər verir ki, 2025-ci ilin ortalarında aşkar edilən və ulduzlararası mənşəli olduğu müəyyənləşdirilən 3I/ATLAS, Günəş Sisteminə çatan üçüncü ulduzlararası obyekt kimi qeydə alınıb. Teleskoplardan əldə edilən yeni məlumatlar isə olduqca diqqətçəkicidir.

Cisim rəsmi olaraq 1 iyul 2025-də təsbit edilsə də, TESS-in arxiv məlumatlarının araşdırılması may ayında ilk izlərinin qeydə alındığını göstərib. Həmin dövrdə obyekt Yer kürəsindən təxminən 6 astronomik vahid (AU) məsafədə - Yupiter orbitinin o biri tərəfində idi. Adətən quyruqlu ulduzlar 5 AU məsafəsində aktivləşməyə başlayır, lakin 3I/ATLAS bundan daha erkən "oyanıb". Alimlər bu halın onun ulduzlararası mənşəyi ilə bağlı ola biləcəyini düşünürlər.

Avqust ayında JWST və SPHEREx teleskoplarının təsdiqlədiyi erkən aktivlik TESS tərəfindən ilk dəfə qeydə alınmışdı. Spektroskopik analizlər obyektin son dərəcə yüksək miqdarda karbondioksid ehtiva etdiyini ortaya qoydu. James Webb-in dəqiq ölçmələrinə görə, quyruqlu ulduz atmosferində karbondioksid və su buxarının nisbəti 8:1-dir. Bu göstərici, indiyədək müşahidə edilmiş bütün quyruqlu ulduzlar arasında ən yüksək karbondioksid səviyyələrindən biri sayılır.

Hubble teleskopunun məlumatına əsasən, 3I/ATLAS-ın nüvəsinin diametri təxminən 2,8 km-dir. SPHEREx isə obyektin ətrafında 23 km-lik qaz və toz buludu aşkar edib. Bu hal cismin yüksək miqdarda uçucu maddələr saxladığını göstərir. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, bu qeyri-adi kimyəvi tərkib onun yaranma mühitinin ulduzlararası xüsusiyyətlərindən qaynaqlana bilər və ya nüvəsindəki buzların strukturu Günəş Sistemindəki oxşarlardan fərqlənir.

3I/ATLAS-ın Günəşə ən yaxın nöqtəyə 29 oktyabr 2025-də çatacağı gözlənilir. Lakin həmin vaxt Yer kürəsindən baxıldığında obyekt Günəşin arxasında qalacaq və müşahidələr məhdud olacaq. Buna baxmayaraq, Mars orbitindəki kosmik aparatların bu kritik anda məlumat toplaya biləcəyi ümid edilir.

Əsl maraqlı mərhələ isə Günəşə yaxın keçidindən sonra başlayacaq. Cismin trayektoriyası onu Yerə ən yaxın nöqtəyə gətirəcək, ardınca isə Günəş Sistemini tərk edəcəyi ehtimal olunur. Hesablamalara görə, 2026-cı ilin martında 3I/ATLAS Yupiter orbitində yerləşən Juno kosmik aparatı ilə yaxın təmasda ola bilər. Bu qarşılaşma elm üçün nadir fürsət sayılır.

3I/ATLAS-ın qeyri-adi strukturu, erkən aktivliyi və kimyəvi xüsusiyyətləri alimlərə ulduzlararası obyektlərin təbiəti haqqında yeni suallar verir. Çox az müşahidə olunmuş bu cür göy cisimləri, Günəş Sistemindən kənardakı planet sistemlərinin necə formalaşdığı barədə də ipucları daşıya bilər. Hazırda bütün müşahidə qrupları bu nadir "qonağın" sirlərini öyrənmək üçün qısa, lakin son dərəcə kritik olan bu vaxt pəncərəsindən maksimum yararlanmağa çalışırlar.

Lalə Qüdrətova
Milli.Az