Icma.az
close
up
RU
Heydər Əliyev və Azərbaycan əlifbası: Kimliyimizin yazılı kodu

Heydər Əliyev və Azərbaycan əlifbası: Kimliyimizin yazılı kodu

Icma.az, Yeniazerbaycan saytına istinadən bildirir.

Əlifba – sadəcə hərflər toplusu deyil. O, bir xalqın yaddaşı, keçmişi və gələcəyidir. Hər bir hərf bir nəfəs, bir səs, bir nəfər deməkdir. Və bu səslər birləşərək millətin varlığını yazır – kitabda, abidədə, məktəbdə, konstitusiyada…

Azərbaycan xalqı bu yazını zaman-zaman fərqli əlifbalarla yazsa da, hər dəfə onun arxasında öz kimliyini qoruyub saxlayıb. Amma bu proses heç də həmişə asan olmayıb. Əlifba dəyişiklikləri bəzən zərurət, bəzən təzyiq, bəzən isə dirənişin, azadlıq arzusunun ifadəsi olub. 

Və elə bir məqam gəlib ki, bu seçim artıq xalqın öz iradəsi ilə reallaşıb. Bu məqamın adı Heydər Əliyevdir. Əgər tarixə nəzər salsaq, görərik ki, Azərbaycan dili tarix boyu ərəb, latın, kiril əlifbaları ilə yazılıb. Hər bir əlifba dəyişdikdə, sadəcə yazı yox, eyni zamanda düşüncə, mətn, dilin ritmi, xalqın yaddaşı da dəyişirdi. Sovet dövründə kiril əlifbası ilə yazmaq təkcə texniki dəyişiklik deyildi – bu, ideoloji basqının bir forması idi. Amma 1991-ci ildən sonra xalqın qarşısında yeni bir sual dururdu: biz kimik və necə yazmalıyıq?

Bu zaman səhnəyə Azərbaycan dövlətinin rəhbəri kimi Heydər Əliyev çıxdı. O, sadəcə siyasi lider deyil, xalqın düşüncə kodlarını oxuya bilən dövlət adamı idi. O bilirdi ki, azad dövlətin azad əlifbası olmalıdır. Və bu əlifba latın qrafikası olmalıdır – çağdaş dünyanın, texnologiyanın, modern düşüncənin açarı.

1992-ci ildən başlayaraq Azərbaycanda latın əlifbasına keçidlə bağlı müzakirələr başladı. Amma bu keçidin gerçəkləşməsi üçün siyasi iradə, xalq dəstəyi və sabitlik lazım idi. Bu iradəni də, sabitliyi də Heydər Əliyev yaratdı.2001-ci ildə onun imzaladığı “Azərbaycan əlifbası və Azərbaycan dili günü haqqında” fərman təkcə bir təqvim dəyişikliyi deyildi. Bu fərmanla 1 avqust rəsmi olaraq Azərbaycan əlifbası və Azərbaycan dili günü elan edildi. Bu gün artıq hər il milli kimliyimizin, dilə olan sevgimizin, dövlətçiliyimizin rəmzi kimi qeyd olunur. Heydər Əliyev üçün Azərbaycan dili sadəcə ünsiyyət vasitəsi deyil, milli varlığın təməli idi. 1978-ci ildə SSRİ kimi sərt bir rejimdə Azərbaycan dilini Konstitusiyada dövlət dili kimi təsbit etdirmək onun uzaqgörənliyinin və milli duyğusunun göstəricisidir. Ulu Öndər deyirdi:

 “Dil – millətin, xalqın ruhudur. Hər bir xalqın, hər bir millətin milliliyini saxlayan onun dilidir.”

Arzu Bağırova,

Qusar rayon Heydər Əliyev Mərkəzinin elmi işçisi

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:197
embedMənbə:https://yeniazerbaycan.com
archiveBu xəbər 01 Avqust 2025 21:45 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see343

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see330

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see315

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see308

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see285

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see272

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see267

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see250

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see238

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see231

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

17 Noyabr 2026 13:48see230

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see226

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see218

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see214

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see213

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see211

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see211

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see204

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see202

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see191
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri