“Hörmüz böhranı: danışıqlar dayanır, təhdidlər artır“ “Deutsche Welle“

"ABŞ və İran arasında gərginlik yeni mərhələyə keçir - tərəflər həm diplomatiyada, həm də hərbi ritorikada sərtləşir..."

İran ABŞ-la danışıqlarda iştirakdan faktiki olaraq imtina edib. Tehranın əsas şərti dəyişməz qalır: Vaşinqton Hörmüz boğazında İran limanlarına tətbiq etdiyi blokadanı ləğv etməyincə, heç bir görüş mümkün deyil.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "dw.com" nəşri yazıb.

Danışıqlar dalana dirənir və etimad böhranı dərinləşir

Aprelin 11-12-də İslamabad şəhərində keçirilən ilk raund nəticəsiz başa çatdıqdan sonra tərəflər yalnız vasitəçilər üzərindən əlaqə saxlayıblar. Lakin İran tərəfi hesab edir ki, ABŞ-ın "həddindən artıq tələbləri və ambisiyaları" dialoqu çıxılmaz vəziyyətə salıb.

Eyni zamanda, rəsmi Tehran Vaşinqtonun addımlarını etimadı daha da sarsıdan amil kimi qiymətləndirir. ABŞ-ın İran yük gəmisini ələ keçirməsi və limanların blokadası İran tərəfindən "atəşkəsin pozulması" kimi təqdim olunur. Bu səbəbdən ölkə rəhbərliyi Hörmüz boğazı üzərindən gəmi hərəkətinə mane ola biləcəyini açıq şəkildə bəyan edir.

Trampın sərt mesajları və hərbi eskalasiya riski

ABŞ prezidenti Donald Tramp isə tam əks mövqedən çıxış edir. O, sosial şəbəkədə və müsahibələrində bildirib ki, Vaşinqton Tehrana "ədalətli və məntiqli razılaşma" təklif edir.

Tramp açıq şəkildə xəbərdarlıq edib: əgər İran bu razılaşmanı qəbul etməsə, ABŞ ölkədəki "bütün elektrik stansiyalarını və körpüləri sıradan çıxara bilər". Onun sözlərinə görə, atəşkəsin uzadılması "son dərəcə az ehtimallıdır".

Bundan əlavə, ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin İran gəmisini ələ keçirməsi də rəsmi şəkildə təsdiqlənib. Hadisə Ərəb dənizinin şimal hissəsində baş verib və bu addım İran tərəfindən "dəniz quldurluğu" kimi qiymətləndirilib. Trampın daha bir sərt açıqlaması isə mümkün ssenarini daha da qaranlıq göstərir: atəşkəs başa çatarsa, "çoxlu bombalar partlayacaq".

Qeyri-müəyyənlik artır: görüş olacaqmı?

Vaşinqton artıq nümayəndə heyətini Pakistana göndərib və danışıqların davam edəcəyini gözləyir. ABŞ tərəfi yeni sazişin 2015-ci il razılaşmasından daha yaxşı olacağını iddia edir. Lakin İran tərəfinin mövqeyi qeyri-müəyyən olaraq qalır.

Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü açıq şəkildə bildirib ki, ikinci raund üçün konkret plan yoxdur. Prezident Məsud Pezeşkian isə ABŞ-a qarşı "dərin tarixi etimadsızlıq" olduğunu vurğulayaraq, Vaşinqtonun ziddiyyətli və qeyri-konstruktiv siqnallar verdiyini qeyd edib.

İranın əsas tələbi dəyişmir: ölkə özünü təzyiq altında danışıqlara məcbur etməyə çalışdıqlarını düşünür və bunu "kapitulyasiya tələbi" kimi qiymətləndirir. ABŞ isə əksinə, nüvə proqramından tam imtinanı əsas şərt kimi irəli sürür.

Nəticə etibarilə, tərəflər arasında mövqelər o qədər sərtləşib ki, yaxın zamanda real razılaşmanın əldə olunması ehtimalı olduqca zəif görünür. Region isə həm diplomatik iflas, həm də mümkün hərbi eskalasiya arasında təhlükəli bir xətt üzərində qalır.