“İbtidai siniflərdə uşaqlar 5 7 ci sinif səviyyəsində dərslərlə yüklənir” AÇIQLAMA

Son vaxtlar bir çox valideynlər ibtidai siniflərdə dərs yükünün həddindən artıq olmasından şikayətlənirlər. Onların sözlərinə görə, ibtidai sinif şagirdlərinə bəzən elə mövzular və tapşırıqlar verilir ki, əslində bunlar V, VI və VII siniflərdə tədris olunmalı mövzulardır. Bu da uşaqların həm dərsə marağını azaldır, həm də onların yaş və psixoloji xüsusiyyətlərinə uyğun olmayan bir tədris mühiti yaradır.

Mövzu ilə bağlı Redaktor.az-a açıqlama verən təhsil eksperti Rizvan Hüseynov bildirdi ki, ümumiyyətlə, dünyadakı ibtidai siniflərə baxdıqda görürük ki, orada tədris olunan mövzular bizim ibtidai siniflərdə keçirilən dərslərdən daha çətindir:

"Lakin həmin mövzular konkret olaraq uşağın inkişafına yönəlib. Bizdə isə bəzi mövzular, bəli, həqiqətən də V, VI, VII sinif səviyyəsindədir və bu, uşaqları çaşdırmağa və ya onlara əlavə yüklənmə yaratmağa səbəb olur. Xarici ölkələrdəki ibtidai sinif şagirdləri adətən daha savadlı olurlar, çünki onların tədris sistemi layihə əsaslı öyrənməyə və uşağın inkişafına fokuslanıb. Hazırda bizim ibtidai siniflərdə tədris olunan bəzi dərslərin çətinliyi ilə bağlı valideynlərin şikayətləri haqlıdır. Tədris proqramına baxdıqda görünür ki, orada uşağın yaş xüsusiyyətləri və psixoloji inkişaf səviyyəsi ilə uyğunlaşmayan mövzular çoxdur. Məsələn, ibtidai sinif riyaziyyatında mürəkkəb tənliklər və kəsrlərlə bağlı əməliyyatlar bu yaş mərhələsinə uyğun deyil. Eyni zamanda, ana dilində elə qrammatik anlayışlara rast gəlinir ki, onların daha yuxarı siniflərdə tədris olunması məqsədəuyğun olardı".

Müsahibimiz qeyd edir ki, bu cür çətin və uşağın yaş xüsusiyyətlərinə uyğun olmayan mövzular şagirdin dərsə olan marağını azalda, öyrənməyə qarşı qorxu yarada və psixoloji gərginliyə səbəb ola bilər.

"Uşağın yaş inkişaf mərhələsi mütləq nəzərə alınmalıdır. 6-10 yaş aralığında uşaqlar əsasən oyun və maraq üzərindən öyrənməyə meyillidirlər. Buna görə də dərslər və proqramlar bu istiqamətdə qurulmalıdır. Çünki bu yaş dövründə abstrakt düşüncə tam formalaşmadığı üçün çətin anlayışların dərk edilməsi ibtidai sinif şagirdləri üçün çətin ola bilər. Mövzular elə qurulmalıdır ki, yaradıcılıq və tətbiqi bacarıqlar kölgədə qalmasın, uşaqda özünə inam itkisi yaranmasın. Uşaqlar hər şeyi anlamaqda çətinlik çəkdikdə özlərini zəif hiss edə bilərlər. Buna görə də yaş səviyyəsinə uyğunlaşdırılmış proqram mütləqdir. Fənlər uşağın real həyat təcrübəsinə və müşahidə imkanlarına əsaslanmalıdır. Məsələn, “həcm” anlayışını formulalarla deyil, əşyalar üzərində praktiki ölçməklə öyrətmək daha səmərəlidir. Ümumiyyətlə, uşaqlar üçün dərs bir yarışma, tapmaca, təcrübə və ya yaradıcılıq prosesi formasında qurulmalıdır. Mürəkkəb anlayışlar yalnız əsas biliklər tam mənimsənildikdən sonra verilməlidir. İbtidai siniflərdə riyaziyyat və dil bacarıqları əsas yer tutsa da, musiqi, təsviri incəsənət, idman və təbiət müşahidələri kimi fənlər də eyni dərəcədə vacibdir", - deyə Rizvan Hüseynov əlavə etdi. 

Nuriyyə NATİQQIZI