İlin ən qısa günləri bəlli olub

AzVision.az xəbər verir ki, atom saatları vasitəsilə planetin fırlanma sürətini izləyən beynəlxalq xidmətlərin məlumatlarına istinad edən “Space.com” elmi nəşri belə məlumat yayıb.
Adətən bir gün düz 86 400 saniyə davam edir, lakin son illərdə elm adamları bu normadan getdikcə daha çox mikroskopik yayınmaları qeydə alırlar. Mütəxəssislərin fikrincə, 2025-ci il iyulun 5-də Yer də öz fırlanmasını sürətləndirib - sonra öz oxu ətrafında fırlanma həmişəkindən 1,25 millisaniyə tez tamamlanıb. Oxşar anomaliya iyulun 22-də də gözlənilir: bir gün 1,34 millisaniyə qısala bilər.
“Bu müstəvidə mütləq rekord 2024-cü il iyulun 5-də qeydə alınıb. Sonra planet standart vaxtdan 1,66 millisaniyə tez tam fırlanıb. Bu cür ölçmələr 1973-cü ildən, Yerin fırlanmasındakı ən kiçik dalğalanmaları izləyə bilən yüksək dəqiqlikli atom saatlarının təqdim edildiyi vaxtdan mümkün olub”, - nəşr yazır.
Günün saniyənin mində biri qədər azalması gündəlik səviyyədə hiss olunmasa da, elm adamları bu tendensiyanı diqqətlə izləyirlər. Mütəxəssislərin fikrincə, Yerin fırlanmasının sürətlənməsi onun dərinliklərində baş verən mürəkkəb proseslərdən xəbər verə bilər.
Moskva Dövlət Universitetinin Yerin fırlanması üzrə aparıcı mütəxəssisi Leonid Zotov bu sürətlənmənin səbəbinin açılmadığını bildirib.
- Hadisənin mümkün əsaslandırması planet daxilində kütlələrin yenidən bölüşdürülməsi, tektonik proseslər və ya planetin nüvəsindəki dəyişikliklər ola bilər. Yer kürəsinin hərəkəti gələcəkdə yenidən yavaşlamağa başlaya bilər, çünki onun fırlanma sürəti qeyri-sabitdir və bütün daxili və xarici amillərdən asılıdır”, - mütəxəssis vurğulayıb.
Hazırda günün uzunluğunun azalması gündəlik həyata təsir göstərmir, lakin gələcəkdə “sıçrayış saniyələri” deyilənləri əlavə etmək və ya çıxarmaqla hazırda saxlanılan Koordinasiya edilmiş Universal Vaxtı (UTC) tənzimləmək lazım gələ bilər.
Sahil İsgəndərov
AzVision.az