İnsanın danışdığı dil qərarlarına da TƏSİR EDİRMİŞ

İkidilli insanlar öz ana dilində (L1) və ya ikinci dildə (L2) danışmasından asılı olaraq, müxtəlif mənəvi qərarlar qəbul edirlər. 

“Cebheinfo.az” “The Conversation”-a istinadən yazır ki, bu qənaətə bir sıra Avropa universitetinin alimləri bir sıra eksperimentlər apardıqdan sonra gəliblər.

Tədqiqatlar göstərib ki, ana dilində insanlar fikirlərini daha çox emosiyalara, vəzifə tələblərinə və qaydalara əməl etməyə yönəldirlər. İkinci dildə isə daha rasional qərarlar qəbul etməyə meyillidirlər. Bu təsir “xarici dilin mənəvi təsiri” adlanır.

Bir təcrübədə 204 ispandilli iştirakçı klassik "körpü dilemması"nı həll edib - beş nəfəri xilas etmək üçün bir nəfəri qurban vermək. İspan dilində əsaslandıranlar emosiya və normalara ("bu qətldir", "mən adam öldürə bilmərəm"), ingiliscə danışanlar isə məntiqə ("kütləvi ölüm qəbuledilməzdir") əsaslanaraq seçim ediblər.

Oxşar fərqlər digər araşdırmada da müşahidə edilib, lakin təsir həmişə aydın olmur. Məsələn, ingilis dilinin geniş yayıldığı Kiprdə ikidillilərin L1 və L2 dillərində qərarları arasında praktiki olaraq heç bir fərq yox idi.

Nəticələr həm də dilemmanın xarakterindən asılıdır. Qanunun pozulması ilə bağlı suallarda L1 və L2 arasındakı fərqlər daha qabarıq görünür. Halbuki emosional yüklənmiş şəxsi vəziyyətlərdə, məsələn, xəyanətdə dil seçimə daha az təsir göstərir, lakin emosional tonu və ifadə tərzini formalaşdırır.

"Dil təkcə insanın hisslərini ifadə etməsinə deyil, həm də əxlaqi qərarların özünə təsir edir. Ana dili günahkarlıq hisslərini və qaydalara riayət etmək meyilini artırır, ikinci dil isə məsafə yaradır, daha soyuqqanlı və məntiqli düşünməyə imkan verir", - tədqiqatın müəllifləri qeyd ediblər.

Qeyd edək ki, Azərbaycanda da ana dili ilə yanaşı xüsusilə rus dilində danışmağa, təhsil almağa meyil edənlər var. 

Xəzər
“Cebheinfo.az”

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin