İstismar müddəti bitən binaların aqibəti necə olacaq? AÇIQLAMA

“Azərbaycanın inşaat tarixinə baxsaq, layihə institutlarının fəaliyyəti ilə aktiv dövr 70-ci illərdə başlayıb. Ondan əvvəl Bakıda inşa olunan evlər əsasən “Xruşovka” tipli binalar olub. Bu binalar 45 illik istismar müddəti üçün nəzərdə tutulmuşdu və 2000-2001-ci illərdə onların rəsmi istismar müddəti başa çatmışdı. Buna baxmayaraq, hələ də bu binalar istifadə olunur və ölkədəki çoxmənzilli fondun əsas hissəsini təşkil edir. Azərbaycanda təxminən 20 min belə bina mövcuddur”.
Bunu Demokrat.az-a açıqlamasında daşınmaz əmlak məsələləri üzrə ekspert Elnur Azadov deyib.
O bildirib ki, 70-ci illərin əvvəllərində Leningrad, Kiyev, Minsk və Daşkənt tipli eksperimental binalar inşa olunmağa başlayıb ki, bu binaların istismar müddəti konstruksiyasından asılı olaraq 60-100 il nəzərdə tutulub:
"Geniş yayılan 9 mərtəbəli eksperimental və Leningrad tipli binaların əksəriyyətinin istismarı 100 il üçün planlaşdırılıb. Hazırda Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsi tərəfindən tətbiq olunan normativlər binanın konstruksiya elementlərinə və əsas hissələrinə şamil edilir. Binanın daha davamlı olması üçün yüksək markalı beton və digər keyfiyyətli materiallardan istifadə olunur".
Ekspert qeyd edib ki, süni ara divar və çöl divarları üçün istifadə olunan bəzi materialların ömrü 40-60 il olsa da, təbii daş və kərpiç kimi materialların istismar müddəti çox daha uzun olur:
"Kubik daş milyonlarla il ərzində formalaşdığı üçün çox uzun müddət dayana bilir, kərpiç isə nəmə və hava təsirlərinə məruz qalmadığı halda 500 ilədək istifadə oluna bilər. Hazırda Struktural Şəhərsalma Komitəsi tərəfindən hazırlanan normativlərdə iki yeni tələb yer alıb. 
2000-ci illərdən bəri ölkədə 2500-dən çox çoxmərtəbəli bina inşa olunub. Bu binalar Sovet dövründə eksperimental tipli metal-qalqas konstruksiyalardan istifadə edilərək tikildiyi üçün dayanıqlığı yüksəkdir".
Onun sözlərinə görə, yeni normativlərin əsas məqsədi bürokratik əngəllərin yaranmamasıdır:
"Sistem şəffaf olmalı, açıq müraciət formaları və aydın tələblər olmalıdır ki, gələcəkdə inşa olunan binaların layihələndirmə işləri gecikməsin. 
Müraciətlər məmur və vətəndaş arasında maksimum şəffaf şəkildə həyata keçirilməlidir".
Ekspertin sözlərinə görə, normativlər göstərir ki, inşa olunan binaların istismar müddəti orta hesabla 100 il nəzərdə tutulur:
"Bu tələblər daşınmaz əmlakın qiymətinə əlavə yük yaratmamalıdır. Konstruksiya elementləri və digər hissələrin əldə olunması və istifadəsi əlçatan olmalıdır. 
Əlavə olaraq, 2000-ci illərdən inşa olunan binaların test olunması, yoxlanılması və aşınmasının qiymətləndirilməsi üçün mexanizmlərin tətbiqi vacibdir. Gələcəkdə normativlər binaların minimum 100 il üçün istismar müddətini təmin etməli, yeraltı sular və digər təsirlər səbəbindən istismar müddətinin azalmasının qarşısını almalıdır".
Əfsanə Kamal
Demokrat.az