Kolorektal xərçəngin profilaktikasında populyar üsulun effektivliyi təkzib olundu

Aspirinin müntəzəm qəbulu əksər insanlar üçün bağırsaq xərçənginin qarşısını almağın sürətli və etibarlı yolu deyil. Eyni zamanda, dərman ciddi qanaxma riskini artırır. Yeni sistematik icmalın müəllifləri bu qənaətə gəliblər. Oxuməni.az xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri “Cochrane Database of Systematic Reviews” (CDSR) icmallar bazasında dərc olunub.
Kolorektal xərçəng (bağırsaq xərçəngi) dünyada ən yaygın onkoloji xəstəliklərdən biridir. Adətən onun profilaktikasına sağlam həyat tərzi və mütəmadi skrininq müayinələri daxildir. Son illərdə alimlər həmçinin bəzi yaygın dərmanların xəstəlik riskini azaldıb-azaltmadığını da öyrənirlər.
Söhbət qeyri-steroid iltihabəleyhinə dərmanlardan (QSİƏD) gedir ki, bunlara aspirin və ibuprofen daxildir. Bu dərmanlar ağrı, iltihab və hərarəti azaltmaq üçün geniş istifadə olunur. Lakin onların xərçəngin profilaktikasındakı rolu mübahisəli qalır.
Bu məsələni aydınlaşdırmaq üçün Qərbi Çin Universitetinin Siçuan Xəstəxanasının tədqiqatçıları, orta riskli insanlarda kolorektal xərçəng və ya prekanseröz törəmələr – adenomalar – inkişaf riskini azaldıb-azaltmadığını öyrənən 124837 nəfərin iştirak etdiyi 10 randomizə edilmiş klinik sınağın məlumatlarını təhlil ediblər.
Təhlil göstərib ki, aspirinin qəbulu ilk 5-15 il ərzində bağırsaq xərçəngi riskini yəqin ki, azaltmır. Bəzi məlumatlar 10-15 ildən çox müşahidə zamanı mümkün qoruyucu təsirə işarə edir, lakin bu nəticələrin etibarlılığı çox aşağı qiymətləndirilir.
İşin aparıcı müəllifi Çjaolun Tsay qeyd edib ki, "Aspirinin uzunmüddətli perspektivdə xərçəngin qarşısını ala biləcəyi fikri cəlbedicidir, lakin bizim təhlilimiz belə bir təsirin təmin olunmadığını və bununla yanaşı dərhal risklərin olduğunu göstərir."
Bununla yanaşı, tədqiqatçılar aşkar ediblər ki, gündəlik aspirin qəbulu kəllədaxili olmayan ciddi qanaxmalar riskini artırır və ehtimal ki, hemorragik insult ehtimalını da yüksəldir.
Tədqiqatın həmmüəllifi Bo Çjan vurğulayıb: "Bir çoxları düşünə bilər ki, bu gün aspirin qəbul etməyə başlasalar, bu onları sabah xərçəngdən qoruyacaq. Əslində, potensial təsir on illər sonra – əgər ümumiyyətlə təzahür edərsə – ortaya çıxa bilər, halbuki qanaxma riski dərhal yaranır."
Alimlər qeyd edirlər ki, aspirin bəzi yüksək risk qrupları üçün faydalı ola bilər – məsələn, kolorektal xərçəng riskini əhəmiyyətli dərəcədə artıran irsi Lynch sindromu olan insanlar üçün. Lakin orta riskli insanların əksəriyyəti üçün bu cür tövsiyələr hələlik məlumatlarla təsdiqlənmir.
Buna görə də, mütəxəssislər xərçəngin profilaktikası üçün həkimlə məsləhətləşmədən və fərdi riskləri qiymətləndirmədən müntəzəm aspirin qəbuluna başlamamağı tövsiyə edirlər.

Almaz Həsənli