Maduro olayı: Rusiya və İranın Latın Amerikasında tənəzzülü

Nikolas Maduro və həyat yoldaşı Cilia Floresin Venesueladakı evlərindən götürülərək Nyu-York federal məhkəməsinə aparılması yalnız Latın Amerikasında siyasi mənzərənin dəyişməsi deyil. Hadisə beynəlxalq siyasi arenada nüfuz və güc tarazlığında yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilir. Bu hadisə regional və qlobal güc mərkəzlərinin strateji imkanlarını ciddi şəkildə sınağa çəkir və Rusiya ilə İranın Latın Amerikası üzrə təsir dairəsində əhəmiyyətli boşluqlar yaradır.
Maduro uzun illər Moskva üçün təkcə müttəfiq deyil, həm də Latın Amerikasında Rusiya üçün əsas geosiyasi dayaqların birini təşkil edirdi. Onun sosialist ideologiyasına əsaslanan siyasəti, Qərb ölkələrinə qarşı ritorikası və bölgədə balanslı strateji manevrləri Kremlin xarici siyasət planlarının təməlini formalaşdırırdı. Eyni zamanda onun fəaliyyəti enerji, iqtisadi və diplomatik əlaqələrin inkişafında, eləcə də hərbi tərəfdaşlıqda Moskva üçün əvəzolunmaz rol oynayırdı. Maduroyun məsuliyyətə cəlb olunması Rusiya təsir dairəsinin Latın Amerikasında tənəzzül etdiyini, strateji dayaqların zəiflədiyini və manevr imkanlarının azaldığını açıq şəkildə ortaya qoyur.
Hadisə İran üçün də geosiyasi itki deməkdir. Tehran Maduro rejimini Latın Amerikasında əsas hərbi və iqtisadi müttəfiq kimi görürdü. Onun məhkəməyə aparılması İranın regional təsir şəbəkəsinin effektivliyini zəiflədir və strateji prioritetlərin yenidən qiymətləndirilməsini labüd edir. Bu, yalnız ideoloji və siyasi yaxınlıq üzərində qurulmuş xarici siyasət modelinin dayanıqsız olduğunu nümayiş etdirir və strateji hesablamaların vacibliyini vurğulayır.
Beynəlxalq siyasətdə nüfuz balansının dəyişməsi yalnız böyük dövlətlərin deyil, kiçik və orta ölkələrin də diqqət mərkəzində olmalıdır. Maduronun məsuliyyətə cəlb olunması bir daha təsdiq edir ki, beynəlxalq münasibətlər sistemi deklarativ ideoloji yaxınlıqdan kənara çıxmalı və real güc, strateji planlaşdırma, çevik diplomatik manevrlərlə dəstəklənməlidir. Uzunmüddətli və dayanıqlı nüfuz yalnız bu elementlərin sintezindən yaranır.
Baş verənlər Azərbaycanın goesiyasi miqyasdakı rolunu yenidən gündəmə gətirir. Ölkəmiz regionda və qlobal səhnədə nüfuzlu aktor kimi tanınır, yalnız deklarativ yaxınlıqla kifayətlənmir, çevik strategiya, güc siyasəti və hesablanmış diplomatiya ilə mövqeyini qoruyur. Azərbaycan beynəlxalq resurslardan səmərəli istifadə edir, tərəfdaşlıq şəbəkəsini inkişaf etdirir və regionda dayanıqlı nüfuzunu qorumaq üçün real hərbi, iqtisadi və diplomatik imkanlarını aktiv şəkildə tətbiq edir.
Hadisə eyni zamanda beynəlxalq hüquq və güc siyasətinin kəsişməsini göstərir. Maduro və həyat yoldaşının məsuliyyətə cəlb olunması dövlət liderlərinin yalnız daxili legitimliyi deyil, beynəlxalq hüquq çərçivəsindəki öhdəliklərinin də vacibliyini vurğulayır. Azərbaycan bu nümunədən çıxış edərək, beynəlxalq hüququn tətbiqi, presedentlərin formalaşması və strateji resursların idarə edilməsinin əhəmiyyətini öz siyasətində effektiv şəkildə tətbiq edir.
Rusiya və İranın Latın Amerikasındakı təsir dairələrinin məhdudlaşması nüfuzun yalnız ideoloji yaxınlıq və simvolik dəstək üzərində qurulmadığını göstərir. Beynəlxalq münasibətlərdə dayanıqlılıq üçün güc, strateji hesablamalar və resursların səmərəli idarəsi vacib rol oynayır. Azərbaycan bu prinsipləri uzun illərdir ki, uğurla tətbiq edir və regionda nüfuzlu və etibarlı aktor kimi tanınır.
Maduro və Floresin vəziyyəti beynəlxalq siyasətin mürəkkəbliyini, çoxsəviyyəli xarakterini və çevik strateji planlaşdırmanın vacibliyini nümayiş etdirir. İdeoloji yaxınlıq, simvolik dəstək və deklarativ siyasət kifayət etmir. Real güc, çevik strateji yanaşmalar və diplomatik elastiklik olmadan dayanıqlı nüfuz mümkün deyil. Azərbaycan isə bu prinsipləri uğurla tətbiq edərək həm regional, həm də qlobal səhnədə nüfuzunu qoruyur və gücləndirir.
Hadisə eyni zamanda göstərir ki, beynəlxalq siyasət yalnız böyük dövlətlərin oyun sahəsi deyil. Kiçik və orta ölkələr də çevik strategiya, dayanıqlı diplomatik əlaqələr və hesablanmış siyasi hərəkətlər vasitəsilə qlobal təsir əldə edə bilərlər. Azərbaycan məhz bu yanaşma ilə nüfuzlu aktor olaraq öz mövqeyini möhkəmləndirir və strateji məqsədlərinə sadiqlik nümayiş etdirir.
Nikolas Maduro və Cilia Floresin məhkəməyə aparılması yalnız Latın Amerikasında deyil, həm də qlobal səhnədə güc və nüfuz tarazlığında yeni bir mərhələnin başlanğıcıdır. Hadisə göstərir ki, beynəlxalq münasibətlər yalnız deklarativ və ideoloji deyil, həm də strateji resurslar, hüquqi presedentlər və real güc elementləri üzərində qurulmalıdır. Azərbaycan isə bu reallıqları nəzərə alaraq, strateji diplomatiya və çevik planlaşdırma vasitəsilə nüfuzlu və dayanıqlı mövqeyini qoruyur.
 Azər Niftiyev