Maskalı adamın etirafları Vüsal Bağırlı

Kulis.az Vüsal Bağırlının "Maskalı adamın etirafları" adlı yeni yazısını təqdim edir.

Bir dostum var. Adı Vüqar. Təhsilinə görə bir neçə il Cənubi Koreyada tələbə həyatı yaşadı. Bu pandemiya dövründən bir neçə il əvvələ təsadüf etmişdi. Yəni o vaxt dünyada hələ virus təhlükəsi, maska, spirt eyforiyası yaşanmamışdı.

Dostum bir gün universitetə, dərsə gedərkən müşahidə edir ki, Seul sakinlərinin əksəriyyəti maska ilə gəzir. Sonrakı günlər isə həyat yenə adi qaydada davam edir, hər şey öz adi axarına düşür və heç kəs maska taxmır.

Bir müddət keçir, təqvimin istənilən hansısa “x” günü şəhər sakinləri əvvəlcədən sözləşibmiş kimi yenə hamılıqla maska taxmağa başlayır. Təzad yaranır. Dostum özünü narahat hiss edir, özü-özündən şübhələnir. Dalağı sancır. Küçədə, yolda, izdə, dayanacaqda hamı maskalı, bu isə maskasız.

Dostum fikrə dalır. Əcəba, nə sirdir axı? Bəlkə, əhaliyə "SMS”lə yalnız ölkə vətəndaşları üçün nəzərdə tutulmuş məlumat zad gəlir?! Telefonlarına xüsusi təyinatlı mesaj göndərilir?

Araşdırmağa başlayır və məlum olur ki, həqiqətən də hökumət orqanları televiziya və saytlar vasitəsilə əvvəlcədən əhaliyə ekoloji yaxud infeksiya, qrip təhlükəsi ilə bağlı xəbərdarlıq edirmişlər. Toz qasırğası, qonşu dövlətlərdən xüsusən, Çindən gələn zəhərli sənaye tüstüsü, kimyəvi buxarlar, qəfil peyda olan yoluxucu xəstəliklər, zəlzələ, tufan və sair.

Sən demə, sakinlərin hamılıqla maska taxması buna görəymiş.

Hansı ki, o vaxtlar bizdə, yəni pandemiyadan əvvəl ölkəmizdə maska taxan tək-tük insana aşkar şəkildə gülməsələr də, ən azından qəribə, oğrun nəzərlərlə baxırdılar.

Koreyada isə maska taxmağın xilasedici zərurətini hələ o vaxtdan dərk etmişdilər.

***
Bir neçə il əvvələ qədər mən baharda həmişə maska taxırdım. Mart-aprel gələr-gəlməz orqanizmimin allergik həssaslığı kəllə-çarxa qalxırdı və maskasız, respiratorsuz keçinmək mümkün olmurdu. Maska olmayanda çətinlik yaranır, zökəm adamlar kimi ağız-burnuma parka-dəsmal tutmağa məcbur qalırdım.

Maska taxıb metroya, avtobusa minəndə, yaxud evdən məhlə-küçəyə düşəndə isə aləm qarışırdı bir-birinə. Ətrafda, yan-yörədə insanların təşviş dolu nəzərləri üzümə dikilirdi.

Görəsən, insan niyə bu “vid”də gəzir? Səbəb nədir?

Bu azmış kimi üstəlik məhəllədə, orda-burda qonum-qonşu, tanış-biliş yaxamdan yapışırdı:

- Nə olub, xəstəsən?

Nə qədər izah verir özümü təmizə çıxarırdım, xeyri olmurdu. İnsanlar dərin şübhə ilə baxır, məndən kənar qaçırdılar. Mən də buna görə dilxor olur, özümü ağır infeksion xəstəliyə tutulmuş pasiyent kimi hiss edirdim.

***

Bir neçə il əvvəl dişlərimi düzəltdirməyə qərar verdim. Yəqin hamıda belədir, stomatoloqa getmək ən böyük problemdir həmişə. Diş həkimindən qorxsam da, canımı dişimə sıxaraq yenə ora üz tuturam. Diş çəkdirməkdən qorxmuram, ən qorxduğum şey həkimin əlindəki məftilli yonma cihazıdır. Aparat cır səslə elə uğuldayır, elə cikkə çəkir ki, adamın tükləri biz-biz olur, yatmış sinirləri oyanır.

Müalicədən sonra, nə az-nə çox, düz dörd ay dişsiz gəzdim, İşə-gücə də bu vəziyyətdə getdim. Dişsizlik böyük dərddir. Bu insanda dərin psixoloji kompleks yaradır.

Utancaq, çəkingən olursan. Normal qida qəbul etmək o tərəfə, heç rahatlıqla deyib-gülə, söhbət edə bilmirsən. Fikrin-zikrin əlinlə tutduğun ağzında, çılpaq, çirmənmiş damaqlarında qalır.

Problemin müvəqqəti həlli barədə çox düşüdüm. Necə edim? Yalnız bir variant qalırdı: maska taxmaq. Lakin maska taxan kimi hamı məni yenə qəribə nəzərlərlə süzür, nə baş verdiyini soruşurdu.

İctimai nəqliyyatda belə tanımadığım yad adamlar mənə qorxa-qorxa baxır, gen durmağa çalışırdılar. Özümü başqa planetdən gəlmiş yad varlıq, qeyri-adi məxluq kimi hiss edirdim.

Axırda suallardan, qəribə nəzərlərdən bezib maskanı çıxardım. Dişlərim tam düzələnə qədər əlimi ağzıma sipər edərək gəzdim və buna görə xeyli əziyyətlər çəkdim.

***

Bir gün vəziyyət dəyişdi. Dünyada yalnız fəlakət filmlərində izləyə biləcəyimiz qeyri-adi, anormal proseslər baş verdi. Pandemiya, karantin, vay-həşir, qırğın-qiyamət. Koronavirus, bağlı sərhədlər, evə, mənzilə qapanmış adamlar, polis reydləri. Hünərin var, maska taxma, əks halda cərimə ödəyəcəksən.

Çərxi-fələk elə tərsinə fırlandı ki, həyət-bacada, evdə maska taxmayan bəni-insan övladı qalmadı. Əvvəl maska taxmaq utandırırdısa, indi də taxmayana pis baxırdılar.

Hətta itə, pişiyə, ev heyvanlarına, akvarium balığına, qəfəs tutuquşusuna da maska taxılırdı. Beləcə, maska hər yerdə qayda-qanun etalonu, dəb indikatoru oldu.

Amma bu da uzun zürmədi. Günlərin bir günü dövran yenə də 180 dərəcə dəyişdi. Hərçənd sərhədlər indiyədək bağlı qalsa da, pandemiya, məhdudiyyət, polis reydləri bitdi. İşlər yavaş-yavaş öz normal axarına düşdü.

O gün özümü nasaz hiss edirdim. Metroda maska taxdım ki, ətrafımı vurusdan qoruyum. Baxam ki, camaat yenə də qorxuyla mənə tərəf boylanır. Hamı məni birtəhər süzür. Elə bil 3-4 il əvvəl hamılıqla maska taxanlar bunlar deyil.