Müəllim kürsüsündən elmin zirvəsinə

Samir Əsədli
VHP Mərkəzi İcra Aparatının rəhbəri

Böyük yollar həmişə böyük şəhərlərdən başlamır. Bəzən insanı zirvəyə aparan yol ucqar bir kənd məktəbinin sadə sinif otağından, taxta partalar arxasında keçirilən ilk dərslərdən başlayır. Sonralar həmin yol illərin zəhməti, yorulmaz axtarışları və elmə bağlılığı sayəsində bütöv bir ömrün mənasına çevrilir. Professor İlham Tahirovun həyat yolu da məhz belə ömürlərdəndir.
Bu gün Azərbaycan dilçilik elmində öz dəst-xətti, elmi mövqeyi və zəngin yaradıcılığı ilə seçilən professor İlham Tahirov haqqında danışarkən ilk növbədə ağlımıza alimdən əvvəl müəllimi görürük. Çünki onun qazandığı bütün uğurların təməlində məhz müəllimlik işığı dayanır. Hələ gənc yaşlarında Yardımlının Hamarkənd kənd məktəbində ingilis dili müəllimi kimi fəaliyyətə başlayan İlham Tahirov üçün dərs demək sadəcə peşə deyil, insan yetişdirmək məsuliyyəti idi. O məsuliyyət sonralar auditoriyalarda, elmi mühitdə, doktorant və magistrantlarla iş prosesində də dəyişmədən davam etdi.

İllər keçdi. Müəllimin qarşısında yeni üfüqlər açıldı. Elmə olan maraq onu tədqiqatlara gətirdi, araşdırmalar isə Azərbaycan dilçiliyinin ən tanınmış simalarından birinə çevirdi. Lakin zaman dəyişsə də, vəzifələr artsa da, onun həyatının əsas xətti dəyişmədi: öyrənmək və öyrətmək.

Bu gün AMEA Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun Dil nəzəriyyəsi şöbəsinə rəhbərlik edən professor İlham Tahirov Azərbaycan dilçiliyinin inkişafına mühüm töhfələr verən məhsuldar alimlərdəndir. Onun elmi fəaliyyəti təkcə nəzəri araşdırmalarla məhdudlaşmır. O, dil hadisələrinə fərqli baxış gətirən, mövcud elmi düşüncəni yeni yanaşmalarla zənginləşdirən tədqiqatçıdır.

Azərbaycan dilinin müxtəlif qatlarının öyrənilməsi, dil nəzəriyyəsi, semantik münasibətlər, dillərarası əlaqələr, müqayisəli dilçilik və digər istiqamətlər üzrə apardığı araşdırmalar müasir dilçilik elmində xüsusi maraq doğurur. Alimin elmi əsərləri göstərir ki, dil onun üçün sadəcə tədqiqat obyekti deyil. Dil xalqın keçmişi, bu günü və gələcəyi arasında qurulan canlı körpüdür.

Professor İlham Tahirovun yaradıcılığında diqqəti cəlb edən əsas xüsusiyyətlərdən biri də elmi məhsuldarlıqdır. Onun müəllifi olduğu monoqrafiyalar, kitablar, proqramlar və çoxsaylı elmi məqalələr Azərbaycan dilçiliyinin nəzəri bazasının zənginləşməsində mühüm rol oynayır. Elmi fəaliyyətində daim yenilik axtaran alim bir çox məsələlərə orijinal yanaşması ilə seçilir.

Ancaq insanı yalnız yazdığı kitablar və qazandığı titullar tanıtmır. Onu həm də yetişdirdiyi insanlar təqdim edir. Bu baxımdan professor İlham Tahirovun müəllimlik fəaliyyəti xüsusi qeyd olunmalıdır. Onun rəhbərliyi altında müdafiə olunan dissertasiyalar, elm yoluna qədəm qoyan gənc tədqiqatçılar və müxtəlif ali məktəblərdə formalaşdırdığı elmi mühit onun pedaqoji fəaliyyətinin ən qiymətli nəticələridir.

İlham Tahirov həm də Azərbaycan dilinə xüsusi həssaslıqla yanaşan ziyalılardandır. O, ana dilini yalnız qrammatik qaydalar toplusu kimi deyil, milli kimliyin daşıyıcısı, xalqın mənəvi yaddaşı kimi dəyərləndirir. Məhz buna görə onun elmi və ictimai fəaliyyəti dilimizin qorunmasına, düzgün işlənməsinə və gələcək nəsillərə sağlam şəkildə ötürülməsinə xidmət edir.

Bu gün professor İlham Tahirovun adı Azərbaycan dilçilik elminin nüfuzlu simaları sırasında çəkilir. Lakin onun qazandığı hörmətin arxasında ilk növbədə vəzifələr və elmi adlar deyil, uzun illərin zəhməti, peşəsinə sədaqəti və elmə bağlılığı dayanır.

Bəzi insanlar öz ömürlərini yaşayıb başa vururlar. Bəzi insanlar isə yaşadıqları ömrü mənaya çevirirlər. Professor İlham Tahirov da ömrünü dilə, elmə və müəllimliyə həsr edərək həmin mənalı ömür sahiblərindən birinə çevrilib. Bu gün onun keçdiyi yol yalnız uğurlu alim bioqrafiyası deyil, həm də zəhmətin, biliyin və sədaqətin insanı hansı zirvələrə yüksəldə biləcəyinin canlı nümunəsidir.