Niyə 220 manat?

Yeni yaşayış minimumu: yaşa görə sosial müavinətlərə yenidən baxılmalıdır

Yaşayış minimumunun artması ilə ölkədə yaşa görə verilən sosial müavinətlərin artırılması gözlənilir. Minimum əməkhaqqının və pensiyanın artırılması ilə bağlı artıq qəbul edilmiş qərarlara baxmayaraq, bu dövlət nağd ödənişi hələ də müzakirə mərhələsindədir.

Yaşa görə müavinətlər əmək pensiyalarına şamil edilmir və indeksasiyaya məruz qalmır - bu ödənişin artırılması qərarı hökumətin sosial paketləri çərçivəsində qəbul edilir. Milli Məclisin üzvü, iqtisadçı alim Vüqar Bayramovun sözlərinə görə, dövlət başçısı Nazirlər Kabinetinə sosial müavinətlərin və təqaüdlərin artırılması ilə bağlı təkliflər hazırlamaq tapşırıb.

“Bunun üçün hökumətə üç ay vaxt verilib, ona görə də bu ilin mart ayının ortalarına qədər təkliflər hazır olacaq. Hökumət hazırda maliyyə əsaslandırması hazırlayır və müavinətlərin nə qədər artacağı daha sonra bəlli olacaq”, - deyə deputat bildirib.

Əlavə edib ki, yaşa görə sosial müavinətlərə yenidən baxılması üçün əsas kimi minimum pensiyanın 14,3 faiz - 280 manatdan 320 manata qaldırılmasını göstərir: “Nazirlər Kabineti təkrar təkliflər paketi çərçivəsində işini başa vurduqdan sonra konkret hansı tədbirlərin görüləcəyi məlum olacaq”.

Bu arada ölkədə yaşayış xərclərinin artması faktının özü də yaşlılar üçün sosial müavinətlərin artırılmasını tələb edir. “2025-ci il üçün yaşayış minimumu haqqında” qanuna əsasən, azərbaycanlıların minimum istehlak səbəti yanvar ayından 5,5 faiz artaraq 285 manat təşkil edib. Eyni zamanda yaşa görə nağd ödəniş 220 manat səviyyəsində qalır.

Aydınlaşdıraq ki, yaşayış minimumu insanın əsas ehtiyacları üçün ehtiyac duyduğu bütün mal və xidmətlərin bazar dəyəridir. Ölkədə təsdiq edilmiş minimum istehlak səbəti əsasında müəyyən edilir. İqtisadçılar uzun illərdir ki, istehlak səbətinin vətəndaşların minimum tələbatına və Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının müəyyən etdiyi qidalanma standartlarına cavab vermədiyini, onun xərclər smetasının aşağı qiymətləndirildiyini vurğulayırlar. Və yenə də şərti səbətin artması ilə məntiqlə sosial ödənişlər də artmalıdır.

İqtisadçı ekspert Allahverdi Aydının qeyd etdiyi kimi, yaşayış minimumunun artması rəsmi inflyasiya hesablamalarına görə gözlənilirdi: “Yaşayış minimumu ilə yanaşı, yaşa görə müavinət də artırılmalıdır. Gələn il pensiyaçılar üçün yaşayış minimumu 232 manat təşkil edib. Qeyd olunan hal pensiya yaşına çatmış, lakin iş təcrübəsi olmayan və heç bir yerdə işlə təmin olunmayan vətəndaşlarımızın rifahının yaxşılaşdırılması istiqamətində tədbirlər görülməsini tələb edir. Bu məntiqdən çıxış edərək, yeni ilin yanvarından müavinətin məbləği minimum səbətin müəyyən edilmiş qiymətindən az ola bilməz”.

“Yaşayış minimumu haqqında” Qanunun 1.0.2-ci maddəsində göstərilir ki, bu dəyər minimum istehlak səbətinin dəyərindən və məcburi ödənişlərin məbləğindən ibarət sosial normadır. Bu qanunun 1.0.1-ci bəndində müəyyən edilir ki, minimum istehlak səbəti elmi standartlar əsasında müəyyən edilmiş insan sağlamlığının və həyat fəaliyyətinin minimum səviyyəsini təmin etmək üçün zəruri olan ərzaq, qeyri-ərzaq malları və xidmətlərin məcmusudur.

“Qanunun tələblərindən də aydın olur ki, Azərbaycanda yaşayan istənilən şəxsin sağlamlığını və həyatını minimum səviyyədə təmin edə bilməsi üçün yaşayış minimumuna bərabər vəsait lazımdır. Bu il bu məbləğ 222 manat idisə, gələn il pensiyaçılar üçün 232 manata yüksələcək. Ona görə də yaşa görə müavinətin 220 manat səviyyəsində olması suallar doğurur. Axı vətəndaş pensiya yaşına çatıbsa, lakin əlavə yardım almırsa, dövlət səviyyəsində qəbul edilmiş minimum yaşayış minimumuna bərabər olmaq üçün əlavə vəsaiti haradan ala bilər?”, - deyə iqtisadçı vurğulayıb.

Onun sözlərinə görə, bu gün respublikanın 152 mindən çox sakini yaşa görə müavinət alır və onların sayı kifayət qədər sürətlə artır: “Bütün bu insanların özlərini minimum həyat səviyyəsi ilə təmin edə bilmələri üçün onların müavinətləri yaşayış minimumuna uyğun olmalıdır”.