Onda da 7 oktyabr idi... Əli Hüseynov yazır

6 il əvvəl bu gün də oktyabrın 7-si idi.

Nə bayram idi, nə ildönümü, nə də tarix kitablarına ayrıca yazılacaq bir gün.

Sadəcə oktyabrın 7-si...

Amma müharibə gedirdi.

Və müharibə gedən ölkədə “sadəcə bir gün” olmur.

Səhər yenə açılmışdı. İnsanlar yenə işə gedirdi. Çörək almağa çıxan vardı. Telefonla danışan, maşın sürən, televizora baxan vardı.

Həyat davam edirdi.

Amma həyatın səsi əvvəlki kimi deyildi.

Telefonun bildiriş səsi bəzən adamı yerindən dik atırdı.

Çünki o vaxt bir mesajın içində bir xəbər, bir xəbərin içində bir ad, bir adın arxasında isə bütöv bir ailənin taleyi ola bilərdi.

6 il əvvəl bu gün biz sabahın nə gətirəcəyini bilmirdik.

Bəlkə də ən qəribə hiss elə bu idi.

Bu gün geriyə baxanda hər şey bizə məlum görünür.

Hansı günlərin gələcəyini bilirik.

Hansı şəhərlərin azad olunacağını bilirik.

Müharibənin necə bitəcəyini bilirik.

Amma 2020-ci ilin oktyabrında bunların heç biri məlum deyildi.

O vaxt insanlar xəbərləri oxumurdu.

Xəbərlə yaşayırdı.

Bir paylaşımın altındakı şərhlərə baxırdı.

Bir televizor kanalından digərinə keçirdi.

Dostundan gələn “nə xəbər var?” mesajına cavab axtarırdı.

Evdə kimsə sakitcə telefona baxırdısa, hamı onun üz ifadəsini oxumağa çalışırdı.

Çünki bəzən xəbəri ilk deyən telefon olmurdu.

İnsanın üzündəki dəyişiklik olurdu.

6 il əvvəl oktyabrın 7-si idi.

Bəlkə həmin gün kiminsə sonuncu dəfə anası ilə danışdığı gün idi.

Bəlkə kiminsə oğlunun səsini sonuncu dəfə eşitdiyi gün.

Bəlkə hansısa əsgər üçün cəbhədə adi növbə idi.

Bəlkə hansısa evdə çay süfrəsi qurulmuşdu və heç kim bilmirdi ki, bir neçə həftə sonra o evdə başqa bir səssizlik olacaq.

Bəlkə də hansısa uşaq atasının nə vaxt qayıdacağını soruşmuşdu.

Və ata qayıdacağını demişdi.

Bəziləri qayıtdı.

Bəziləri isə...

Bu cümləni tamamlamağa söz bəzən çatmır.

Müharibənin qəribə tərəfi budur.

Tarix onu illərlə yadda saxlayır.

Amma yaşayan insan üçün müharibə bəzən çox adi şeylərin içində gizlənir.

Bir stəkan çayda.

Bir telefon zəngində.

Bir qapının açılmasında.

Bir uniformada.

Bir ananın gözləməsində.

Bir atanın susmasında.

Bir dostun “sənə bir xəbər deyim...” cümləsində.

Ona görə də məncə, 2020-ci ilin oktyabr günlərini yalnız böyük hadisələrlə xatırlamaq düzgün deyil.

Bəzən tarix böyük hadisələrin arasında yox, adi insanların adi olmayan gözləntilərində yaşayır.

6 il əvvəl bu gün xüsusi gün deyildi.

Heç kim səhər oyananda “bu gün tarix yazılacaq” deməmişdi.

Təqvimdə sadəcə 7 oktyabr yazılmışdı.

Amma həmin gün cəbhədə əsgərlər var idi.

Və onların sayəsində biz həmin günü bu gün sakit şəkildə xatırlaya bilirik.

Bu gün 7 oktyabrdır.

6 il keçib.

İndi küçələr əvvəlki kimi görünür.

İnsanlar yenə işə gedir.

Maşınlar yenə tıxacda qalır.

Kafelərdə insanlar yenə çay içir.

Telefonlara yenə yüzlərlə bildiriş gəlir.

Həyat öz axarı ilə davam edir.

Bəlkə də ən böyük dəyişiklik budur.

O gün biz müharibənin içində yaşayırdıq.

Bu gün isə müharibənin xatirəsinin içində yaşayırıq.

Amma arada çox böyük fərq var.

O gün biz sabahı gözləyirdik.

Bu gün biz dünəni xatırlayırıq.

Və hər oktyabr gələndə təqvim bizə sakitcə bir şeyi xatırladır:

Bəzi günlər özləri xüsusi olmur. Onları xüsusi edən həmin gün insanların nələr yaşamasıdır.

6 il əvvəl bu gün də sadəcə oktyabrın 7-si idi.

Amma cəbhədə müharibə gedirdi.

Və bəlkə də tarix elə həmin adi günlərin içində yazılırdı.

Biz isə bunu yalnız illər sonra anlayırıq.