Orta ömür pensiya yaşı ilə uyğundur? Vətəndaşın 6 ili oğurlanır

Tbilisi Dövlət Universitetinin Beynəlxalq İqtisadiyyat Məktəbi apaşdırmasına görə, Gürcüstanda orta ömür uzunluğu Avropa İttifaqından 7 il azdır.

Avropada insanların orta hesabla 84 il yaşadığı İspaniya liderlik edir, onu İtaliya (83,7 il) və Malta (83,6 il) izləyir.Türkiyədə orta ömür 77,8 il, Azərbaycanda 74,5 il, Ermənistanda 75,8 ildir. Rəsmi açıqlamaya görə, bu ilin əvvəlinə Azərbaycanda gözlənilən ömür uzunluğu 73.6 ildir.Ayrıca götürülsə, qadınların gözlənilən orta ömür uzunluğu 76 yaşa, kişilərdə isə 71 yaşa bərabərdir.

2022-ci ilin əvvəlinə olan məlumata görə, Azərbaycanda son bir il ərzində 76 min 878 nəfər vəfat edib. Rəsmi məlumata görə, vəfat edənlərin 40 %-i 65 yaşından aşağı şəxslər, yəni pensiya yaşına çatmayan şəxslər olub.Pensiya yaşına çatmadan vəfat edən kişilərin sayı daha çox olub. İl ərzində vəfat edən kişilərin 47 %-i və ya 21 min 339 nəfəri pensiya yaşına (65 yaş) çatmadan dünyalarını dəyişiblər.Beləliklə, rəsmi qurumlar bu gün ölkədə pensiya yaşının artırlmasını orta ömrün arması ilə əsaslandırırlar. Amma statistika göstərir ki, 40 faiz insan pensiya yaşına catmadan ölür. 

O zaman bu əsaslandırma nə dərəcədə effektivdir?

İqtisadçı-ekspert Akif Nəsirli "Cebheinfo.az"-a bildirib ki, Azərbaycanda orta ömür uzunluğu  göstəricisi mübahisəlidir: 

"Məsələn, BMT-nin hesablamalarına görə, Azərbaycanda orta ömür uzunluğu təxminən 71 yaşdır. Yəni Azərbaycan statistikasının göstərdiyindən 3 il aşağıdır. Azərbaycan hökuməti isə öz göstəricilərini əsaslandırmaq üçün orta ömür uzunluğu göstəricisini 74 yaş elan edib. Bu rəqəm siyasiləşmiş hesab olunur. Orta ömür 74 olsa belə, hökumət Azərbaycan vətəndaşını 65 yaşında pensiyaya çıxarır. 

Dövlət ona 12 il pensiya veriləcəyini öhdəlik kimi götürür. Bu öhdəliyin yerinə yetirilməsi üçün Azərbaycan vətəndaşlarının orta ömür uzunluğu 77 olmalıdır. Yəni 65+12 olaraq götürülməlidir. Bu gün hökumət özü də etiraf edir ki, orta ömürv uzunluğu 74-dür. Demək, hökumət rəsmi olaraq 3 ili açıq şəkildə insanların əlindən alır, yalandan vəd verilir. Ancaq reallığa gəldikdə, Azərbaycanda orta ömür uzunluğu 71-dir. Deməli, vətəndaşların pensiya təminatından 6 ili "oğurlanır". Yəni öhdəsinə götürdüyü dövrün yarısını maliyyələşdirir.

Məsələn, 65 yaşda pensiyaya çıxan vətəndaşlara 6 il pensiya ödədikdən sonra həmin vətəndaş dünyasını dəyişir. Demək, o 12 ilin 6-sı hökumətin balansında qalır. Hökumət o öhdəliyi yerinə yetirmir. Azərbaycan pensiya sistemi elədir ki, yerinə yetirilməyən öhdəlik maddi şəkildə vətəndaşın varisinə ödənilmir".

Nigar Abdullayeva
"Cebheinfo.az"

Açar sözlər: Ömür pensiya müddət Akif Nəsirli