Icma.az
close
up
RU
Menu

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

Zülalla ən zəngin çərəz

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

91 yaşlı əfsanəvi aktrisa uzun fasilədən sonra ictimaiyyət qarşısına çıxdı

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

Leyla Əliyeva İSESKO nun Baş direktoru ilə görüşüb

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

Özünü ifadə etmək PROBLEMİ Gənclərin nitq qabiliyyəti niyə POZULUB?

Özünü ifadə etmək PROBLEMİ Gənclərin nitq qabiliyyəti niyə POZULUB?

Icma.az, Bizim media portalına istinadən məlumat yayır.

İnsan özünü bir neçə üsulla ifadə edə bilər. Ən genişi isə nitqdir. Əbəs yerə insanı geyimi ilə qarşıla, ağlı ilə yola sal deməyiblər. İnsan danışdığı, qarşındakı ilə ünsiyyət qurduğu dilə bələd olanda, özünü ifadə etmək bacarığı da yüksək olur.
Azərbaycanda özünü ifadə etmək problemdir
 

MÖVZU İLƏ BAĞLI:
Rus sektorunda oxuyub, dilimizdən bixəbər olan UŞAQLAR – Problemin həlli NƏDİR?


Azərbaycanda isə özünü danışığınla ifadə edə bilmək ciddi problemdir. Çox az sayda insan ana dilində səlis, rəvan, düzgün, heç bir parazit söz və ifadələrdən istifadə etmədən danışa bilir. Bəzi insanlar ana dilindən əlavə təkcə bir dil bilmələrinə rəğmən öz nitqlərində dönə-dönə o dildəki müəyyən sözlərdən istifadə edirlər. Bunu da Azərbaycan dilinin zəngin olmaması ilə əlaqələndirirlər. Amma bu iddia doğru deyil. Çünki ölkəmizdə xeyli sayda Azərbaycan dilindən əlavə bir neçə xarici dili mükəmməl bilən insanlar var. Onlar öz fikirlərini xarici dillərdəki söz və ifadələrdən arındıraraq aydın, dolğun şəkildə izah edə bilirlər.
Düzgün, səlis nitqin inkişafına nə mane olur?
Azərbaycanlılar təkcə aydın danışmaq yox, ümumiyyətlə danışmaqdan çəkinirlər.  Bu da çox vaxt uşaqlıqdan qaynaqlanır, ailədə, məktəbdə uşaqlarla az ünsiyyət qurulur. Bəzən məktəbdə öz fikrini səhv deyən uşağı məktəb yoldaşları lağ obyektinə çevirirlər. Bəzən isə müəllimlər uşağı səhv fikrinə görə danladığı üçün şagird artıq danışmaqdan çəkinir. Bunun üçün müəllimlər də şagirdlərin öz sözünü deməsinə, fikirlərinin düzgün formalaşması və çatdırılmasına diqqət yetirməlidirlər.
Bəzi ekspertlər hesab edirlər ki, test üsulu ilə imtahan gənclərin nitq qabiliyyətinin formalaşmasına mənfi təsir edir.
Sosial şəbəkələr müasir insanın nitqinə necə təsir edir?
Digər bir səbəb az sosiallaşmaqdır. Müasir dünyada sosial şəbəkələr vasitəsilə yazışaraq ünsiyyət quran gənc nəsil üz-üzə ünsiyyətdə aktiv ola bilmir.
Məsələnin sosioloji tərəfləri ilə bağlı Bizim.Media-ya danışan sosioloq Lalə Mehralı deyib ki, mütaliənin az olmasıdır:
“İnsanlar nə kitab, nə qəzet, nə də jurnal oxuyurlar. Ölkənin böyük əksəriyyəti mütaliədən uzaqdır. Mütaliənin rol oynadığı dövrlər uşaq yaşıdır ki, ən çox mütaliə alışqanlığı ordan başlayır. Bizdə uşaq yaşında mütaliəyə başlayan çox az məktəbli görərik. Bu gün məktəblərdə inşa anlayışı yoxa çıxıb, əvəzində esse yazdırırlar. İbtidai sinifdə oxuyan uşaqlar üçün essenin standartları uyğun deyil. İnşa yazmağı bacarmayan insan öz fikirlərini də ifadə eləməyi bacarmaz. İnşa yazmağı da yaxşı mütaliə edənlər bacarırlar”
O hesab edir ki, insanlar uşaq yaşda fikrini səhv ifadə edəndə onunla empati qurulmalı və ona səhvi onu utandırmayacaq halda izah edilməlidir.
Bəs dilçilər nə fikirləşirlər? Azərbaycan dilinin təkmilləşməsi üçün hansı layihələr həyata keçirilir?
Mövzu barədə Bizim.Media-ya açıqlama verən Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun elmi işlər üzrə direktor müavini, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Baba Məhərrəmli bildirib ki, bununla bağlı 2012-ci ildən başlayaraq dövlət proqramı icra olunub:
“Azərbaycan dilinin qloballaşma şəraitində inkişafı ilə bağlı prezidentin təsdiqlədiyi dövlət proqramı mövcud idi. O proqramda bəzi məsələlər öz əksini tapıb. Məsələn, biz vaxtilə televiziya və radio aparıclarına dil kursları təşkil etmişik, treyninqlər keçmişik. Gələcəkdə bu dil kurslarının bərpası üçün planımız var. Hətta bunu əcnəbilər üçün də düşünürük. Kütləvi informasiya vasitələrində, televiziya verilişlərində ədəbi dil normalarının pozulması ilə bağlı çıxışlar etmişik. Orfoepiya normaları hazırlanıb və Nazirlər Kabineti tərəfindən təsdiq olunub.
İndi orfoepiya sözlüyü hazırlanır. Bu da mühüm komponentlərdən biridir, çünki düzgün tələffüz məsələsi ciddi məsələdir. Normaların pozulması ilə bağlı xüsusi tövsiyələrimizi vermişik”.
Dilçi alim bildirib ki, dövlət proqramında ali təhsil müəssisələrində nitq mədəniyyəti fənninin keçirilməsi də öz əksini tapmışdı:
“İndi onun profili bir az dəyişilib, akademik və işgüzar kommunikasiya adı ilə tədris olunur. Yəni nitq mədəniyyəti onun bir hissəsidir. Amma əvvəllər bu dövlət proqramına uyğun olaraq məhz nitq mədəniyyəti kimi keçirilirdi. Demək olar ki, bütün fakültələrdə keçirilirdi. İndiki gənclər, uşaqlar, bəzən yaşlı ziyalılar ana dilində danışa bilmirlər. Televiziyalarda biz bunu müşahidə edirik. Azərbaycan dili kasad dil deyil, təbii ki, biz ərəb dili və digər dillərlə müqayisə eləmirik. Ərəb dili imperiya dili olub, islamın dilidir. Ərəb dilində təxminən 1 milyona yaxın söz var.
Sadəcə, dilə qarşı laqeydlik, tənbəlik var. Biz təbliğat səviyyəsində mübarizə aparıırıq, amma təsir mexanizmimiz yoxdur”.
Günay Şahmar, Bizim.Media

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:227
embedMənbə:https://bizim.media
archiveBu xəbər 10 Yanvar 2025 15:43 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see319

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see290

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see288

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see283

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see234

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see232

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see231

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see226

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see225

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see217

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see213

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see208

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see204

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see193

91 yaşlı əfsanəvi aktrisa uzun fasilədən sonra ictimaiyyət qarşısına çıxdı

15 Noyabr 2026 02:58see187

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

15 Noyabr 2026 09:13see184

Leyla Əliyeva İSESKO nun Baş direktoru ilə görüşüb

15 Noyabr 2026 04:16see181

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see180

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see176

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see174
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri