Icma.az
close
up
RU
Qadınlar maşın sürə bilmir?

Qadınlar maşın sürə bilmir?

Hurriyyet saytından verilən məlumata əsasən, Icma.az məlumatı açıqlayır.

Albert Kamyu insanın dünya ilə münasibətində qəribə bir ziddiyyəti təsvir edirdi: insan öz hərəkətlərinə məna verir, amma dünya onun niyyətlərini nəzərə almır. Yaxşı niyyət yaxşı nəticəyə zəmanət vermir. Bəzən insan kiməsə kömək etmək üçün əlini uzadır və həmin əl heç kimin istəmədiyi bir faciənin başlanğıcına çevrilir.

Balakəndəki hadisəyə bu tərəfdən baxanda insanın ağlına ilk olaraq məhz bu gəlir.

Məryəm yol kənarında dayanan fiziki məhdudiyyətli bir həmkəndlisinə kömək edib. Sonra bir qərar verilib. Bir manevr edilib. Bir neçə saniyə içində həmin qərarın nəticəsi dəhşətli bir faciəyə çevrilib.

İndi hadisənin hüquqi məsuliyyəti barədə hökm vermək nə doğru, nə də mümkündür. Amma cəmiyyətin reaksiyası barədə danışmaq lazımdır. Çünki qəza baş verən kimi sosial şəbəkələrdə instant bir “məhkəmə” quruldu: “Qadın sürücüdür...”

Bu cümlə o qədər çox təkrarlanıb ki, bir müddət sonra onu fikir yox, fakt kimi qəbul etməyə başlamışıq.

Qadınlar avtomobil sürməyə başlamamışdan əvvəl yollar təhlükəsiz idimi? Ötmə əməliyyatları, sürət həvəsi, qarşı zolağa çıxma faktları olmurdumu?

Əlbəttə, bütün bunlar var idi.

Deməli, konkret qəzanın səbəbini yalnız sürücünün cinsinə bağlamaq hadisəni izah etmir. Sadəcə, mürəkkəb bir hadisəyə hazır bir etiket yapışdırır.

Tarixə baxanda görünür ki, qadınların avtomobil idarə etməsi avtomobilin kütləvi yayılmağa başladığı dövrlə, demək olar ki, paralel gedib. XX əsrin əvvəllərində, avtomobil hələ yeni sosial hadisəyə çevrilərkən belə qadınlar sükan arxasında idilər. Və həmin dövrdə də “qadın sürücü” haqqında zarafatlar və stereotiplər yaranmışdı. Çünki məsələ yalnız yol davranışında deyildi; qadının avtomobillə qazandığı hərəkət azadlığı cəmiyyətin qadın haqqında formalaşdırdığı təsəvvürlərlə də toqquşurdu.

Amma bu faktın özü başqa bir mif yaratmamalıdır: Yəni qadınlar təhlükəsiz sürücülərdir!  - bu da mifdir.

Statistika daha soyuq və mürəkkəb mənzərə göstərir. ABŞ-da IIHS-in məlumatlarına görə, hər 100 milyon mil məsafəyə düşən ölümcül qəza iştirak göstəricisi kişilər üçün 2,8, qadınlar üçün 1,9-dur.

Azərbaycanda isə yol qəzalarında ölənlərin 73,3 faizi, yaralananların 69,4 faizi kişilərdir. Bu rəqəmlər birbaşa olaraq konkret insanın qəza törətmə ehtimalını ölçmür. Onlar göstərir ki, yol təhlükəsizliyini yalnız “qadın sürücü” və ya “kişi sürücü” etiketi ilə izah etmək mümkün deyil.

Çünki avtomobil insanın özünü hiss etmə formasını da dəyişir.

Piyada olanda insanın fiziki imkanları onun sərhədidir. Qaça biləcəyi məsafə, çata biləcəyi sürət bəllidir. Avtomobilə minəndə isə insan birdən-birə öz bədənindən dəfələrlə böyük, sürətli və tonlarla ağırlığı olan bir obyektin idarəçisinə çevrilir. Sürət artıq ayağın gücü ilə yox, pedala basılan təzyiqlə ölçülür.

Burada psixoloji bir dəyişiklik baş verə bilər: avtomobil nəqliyyat vasitəsi olmaqdan çıxıb insanın iradəsinin uzantısına çevrilir. Qarşıdakı avtomobil yavaş gedəndə bunu adi yol vəziyyəti kimi yox, öz hərəkət azadlığımıza qoyulmuş məhdudiyyət kimi qəbul edirik.

Fəlakətin qarşısında həmişə böyük bir pis niyyət dayanmır. Bəzən bir az təcrübəsizlik, bir az yanlış hesab, bir anlıq tələskənlik və insanın öz imkanlarını olduğundan artıq qiymətləndirməsi kifayət edir.

Balakəndəki hadisənin ən dəhşətli tərəfi də budur. Orada bizi rahatladacaq bir “canavar” yoxdur. İnsanların həyatını alt-üst edən fəlakət, görünür, adi bir insan qərarının nəticəsindən doğub. Və bu, hər birimizi həmin hekayənin potensial iştirakçısına çevirir.

Kütlənin “qadın sürücüdür” deyib məsələni bağlamaq istəyi də müəyyən mənada buradan doğur: təhlükəni özümüzdən uzaqlaşdırmaq, onu bir başqasının xüsusiyyəti ilə izah etmək və “bu mənim başıma gəlməz” illüziyasına sığınmaq daha asandır.

Amma yolun yaddaşı yoxdur. O, sükan arxasındakının cinsini də bilmir.

Yol sürəti, məsafəni, zərbəni və nəticəni bilir.

Biz hər gün yola öz kiçik planlarımızı, tələskənliyimizi, “bir azdan oradayam” arxayınlığımızı yükləyirik. Qarşı zolağa çıxanda isə bəzən unuduruq ki, həmin bir neçə saniyədə qarşımızdan gələn avtomobilin içində kiminsə paylanmamış toy dəvətnamələri, qurulmamış yuvası, övladlarına danışacağı sabahları, bir sözlə, hələ yaşanmamış bütöv bir həyat ola bilər.

İnsanın həyatını dəyişdirmək üçün böyük, mürəkkəb bir qəza ssenarisi lazım deyil. Bəzən təhlükəni olduğundan kiçik görmək kifayət edir. Faciə də çox vaxt məhz belə başlayır: insan öz yolunu hesablayır, amma qarşısındakının həyatını həmin hesabın içinə qatmır.

Yol niyyəti bilmir.

Şair necə deyirdi, “Yollar ölümə aparır... Yolum, yeri”

Nərmin Dadaşova

Xüsusi olaraq “Qafqazinfo” üçün

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:140
embedMənbə:https://hurriyyet.az
archiveBu xəbər 21 Avqust 2026 04:41 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see324

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see324

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see320

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see316

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see299

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see297

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see283

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see279

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see274

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see273

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see270

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see268

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see261

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see258

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see258

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see246

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see242

Qan qrupu immunitetə nə dərəcədə təsir edir?

20 Noyabr 2026 13:53see241

Qazax şəhərində beşinci İdman Festivalının açılış mərasimi keçirilib FOTO

20 Noyabr 2026 21:35see225

3 Tesla MRT SAF Hospitalda Nə zaman həyat əhəmiyyətlidir? (VİDEO)

20 Noyabr 2026 15:57see218
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri