Qədim diyarın tarixi Gürcüstan mənbələrində

AMEA Naxçıvan Bölməsi Rəyasət Heyətinin növbəti iclasında müzakirə edilən məsələlər sırasında Naxçıvanla bağlı xarici ölkələrin arxivlərində aşkar edilmiş materialların öyrənilməsi və qədim diyara gətirilməsi barədə hesabat da yer alıb. 

Elmi önəm daşıyan həmin sənədlərdən istifadənin əlçatanlığını təmin etmək məqsədilə son illərdə Türkiyə, Rusiya və Gürcüstan arxivlərinə elmi ezamiyyələrin təşkil olunduğunu bildirən bölmə sədri akademik İsmayıl Hacıyev qeyd edib ki, Tarix, Etnoqrafiya və Arxeologiya İnstitutunun Yeni və Ən yeni tarix şöbəsinin müdiri, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Musa Quliyev may–iyun aylarında Gürcüstanda elmi axtarışda olub.

Sonra Musa Quliyev elmi ezamiyyə zamanı Gürcüstanın Dövlət Arxivində, Milli Əlyazmalar Mərkəzində, Simon Canaşia Muzeyində, gürcü şairi Nikoloz Barataşvilinin ev-muzeyində apardığı axtarışlar, əldə etdiyi materiallar barədə ətraflı məlumat verib.

Alim bildirib ki, Naxçıvan tarixi, etnoqrafiyası, mədəniyyəti ilə bağlı 1000-ə yaxın sənəd və əlyazmanı aşkar edərək ölkəmizə gətirib. Bəhram Naxçıvanskinin Qafqaz Canişinliyində işləməsi, İ.Şopenin Naxçıvan haqqında 70 səhifəlik kameral siyahısı, Hüseyn xan Naxçıvanskinin Qafqaz Canişinliyinin dəftərxana rəisinə yazdığı məktub, Ehsan xanın naib təyin olunması ilə bağlı 44 səhifəlik xidmət kitabçası, İ.Paskeviçin Naxçıvan haqqında məktubları, rus qafqazşünası K.Smirnovun rus dilinə çevirdiyi tarixçi Cəmil Quzanlının farsca yazılmış əsəri, Məhəmməd ağa Şaxtaxtinski, general-mayor Kalbalı xan Naxçıvanski barədə sənədlər və digər materiallar Naxçıvan tarixinin öyrənilməsi üçün önəmli mənbələrdir. 

İclasda bölmənin elm və təhsil şöbəsinin müdiri, dosent Orxan Bağırov 2025-ci ilin birinci yarısı üzrə elmi və təşkilati fəaliyyətə dair yarımillik hesabatın hazırlıq vəziyyəti barədə Rəyasət Heyətini məlumatlandırıb. 

S.HƏSƏNOV
XQ