Yeniyetmələrin qorxulu videolara meyli nə ilə bağlıdır? Psixoterapevt DANIŞDI

Xəbər verdiyimiz kimi, Binəqədi rayonunda 13 yaşlı qız axşam saatlarında valideynləri tərəfindən evdə ölü tapılıb. Atasının sözlərinə görə, polis araşdırmasından sonra məlum olub ki, yeniyetmə gecələr gizli şəkildə telefonda cin, şeytan və qəbiristanlıq kimi qorxulu videolara baxırmış və dəftərinə də buna bənzər rəsmlər çəkirmiş.

Yeniyetmələrin qorxulu videolara meyl etməsinin psixoloji səbəbləri nədir? Yeniyetmənin psixoloji vəziyyətində problem olduğunu erkən anlamaq üçün valideynlər hansı əlamətləri izləməlidir?

Redaktor.az-a açıqlamasında klinik psixoloq, psixoterapevt Rövşən Nəcəfov bildirdi ki, yeniyetmələrin gecələr gizli şəkildə qorxulu videolara baxması, cin və şeytan kimi obrazlara meyl etməsi təkcə maraq sayıla bilməz:

"Bu davranış çox vaxt görünməyən psixoloji ehtiyacların və ailə ilə ünsiyyətdə yaranan boşluqların nəticəsi olur. Bu yaş mərhələsində uşağın hissləri daha kəskin olur, dünyanı qavrayışı isə həssaslaşır və ən kiçik emosional dəyişiklik belə onun davranışına təsir göstərir. Əgər yeniyetmə öz narahatlığını, qorxusunu və ya tənhalığını ailəsi ilə bölüşə bilmirsə, cavab axtarışını internetdə tapmağa çalışır. Qadağalar və sərt danlaqlar bu vəziyyətdə heç bir fayda vermir, əksinə, uşağı daha çox gizlənməyə və özünü ailədən uzaqlaşdırmağa məcbur edir".

Psixoterapevt qeyd etdi ki, qorxulu videolara meylin bir neçə psixoloji səbəbi ola bilər:

"Daxili gərginlikdən yayınmaq istəyən yeniyetmə qorxu hissi vasitəsilə öz emosiyalarını üstələməyə çalışır. Qadağaya olan təbii maraq onu daha ekstremal məzmunlara yönəldir. Kimlik axtarışı fonunda gizli və qaranlıq mövzular yeniyetməyə özünü daha yetkin və fərqli hiss etdirmək üçün bir vasitəyə çevrilə bilər. Bu davranış bəzən uşağın dili ilə ifadə edə bilmədiyi stresin, özünəqapanmanın və emosional tənhalığın işarəsinə çevrilir. Valideynlər belə dəyişiklikləri erkən mərhələdə sezə bilməlidir. Əgər yeniyetmə əvvəlkindən daha çox özünə qapanırsa, gecələr oyaq qalmağa meyl edirsə, əhvalı gözlənilmədən dəyişirsə, rəsmlərində və söhbətlərində qaranlıq mövzular artırsa, telefon və sosial media istifadəsini həddindən artıq gizlədirdirsə, bütün bunlar ciddi diqqət tələb edən siqnallardır. Bu davranışların heç biri təsadüfi və ya keçici kapriz kimi qəbul edilməməlidir".

Müsahibimiz vurğuladı ki, uşağın daxilində baş verənləri vaxtında görmək ən güclü qoruyucu mexanizmdir və bu, ailənin məsuliyyəti olaraq qalır.

"Ailədə dialoq mədəniyyətinin möhkəmləndirilməsi həyati əhəmiyyət daşıyır. Uşağa nəyə baxdığını soruşmaq əvəzinə, özünü necə hiss etdiyini soruşmaq lazımdır. Yeniyetmə dinlənildiyini və şəxsiyyət kimi qəbul edildiyini hiss etməlidir. Evdə sərt tənqid və susqunluq hökm sürürsə, uşaq anlayışı kənarda axtarmağa başlayır və bunun nəticəsində internetin təhlükəli məzmunları daha təsirli olur. Psixoloji dəstək almaq heç vaxt ayıb hesab edilməməlidir, çünki bu, həm fərdin, həm də ailənin rifahı üçün zəruri addımdır. Məktəblərdə, icmalarda və ailələrdə maarifləndirmə işi gücləndirilməli, uşaqların emosional sağlamlığı təhsilin və sosial siyasətin əsas istiqamətlərindən birinə çevrilməlidir. Belə faciələrin qarşısını almağın yolu uşağı daim nəzarət altında saxlamaqdan yox, onu həqiqətən görməkdən keçir. Uşağın davranışında dəyişiklik yaranırsa, bu, diqqət tələb edən aydın bir səsdir. Cəmiyyət, məktəb və ailə bu səsləri vaxtında eşitməli və yeniyetmələrin psixoloji təhlükəsizliyini birgə qorumağın yollarını öyrənməlidir", - deyə Rövşən Nəcəfov yekunlaşdırdı.

Xədicə BAXIŞLI