Icma.az
close
up
RU
Regionların inkişafı paytaxtın yüklənməsinin qarşısını ala bilər TƏHLİL

Regionların inkişafı paytaxtın yüklənməsinin qarşısını ala bilər TƏHLİL

Icma.az xəbər verir, Metbuat saytına əsaslanaraq.

Dünyada bir çox ölkə müxtəlif səbəblərdən paytaxtını dəyişib. Hazırda Misir də yeni paytaxt inşa edərək bu addımı atan ölkələr sırasına qoşulub. Azərbaycanda da bu mövzu zaman-zaman müzakirə olunur. Lakin paytaxtın dəyişdirilməsi təkcə inzibati qərar deyil, həm də ciddi iqtisadi və infrastruktur məsələləri tələb edən prosesdir. Bəs Azərbaycanın paytaxtının köçürülməsi nə qədər doğru ola bilər?

İqtisadçı Elman Sadıqov Metbuat.az-a açıqlamasında bildirib ki, paytaxtın Bakı şəhərindən köçürülməsi məsələsinin gündəmə gəlməsi tam olaraq məntiqli görünmür:

“Vaxtilə İran da bu barədə düşünürdü. Qazaxıstanda isə paytaxt köçürülməsi artıq həyata keçirilib və s. Yəni bir neçə ölkədə bu barədə düşünülməsi və ya tətbiq olunması bizdə də bu mövzunun gündəmə gəlməsinə səbəb olur. Lakin nəzərə alaq ki, dünyada 200-ə yaxın ölkə var və onların heç 10 faizi belə paytaxtını köçürmək niyyətində deyil. Birincisi, paytaxtın köçürülməsi çox mürəkkəb və çətin prosesdir. İkincisi, bunun üçün güclü səbəblər və ciddi zərurət olmalıdır. Məsələn, Misirin paytaxtı köçürmək qərarı əhalinin sayının həddindən artıq çox olması, şəhərin həddindən artıq yüklənməsi, infrastrukturun zəifliyi və havanın çirklənməsi kimi faktorlarla əsaslandırılır. Misirin spesifik vəziyyətini nəzərə alaraq bu qərara müəyyən qədər haqq qazandırmaq olar. Amma Bakı şəhərində əhalinin sayı düşündüyümüz qədər çox deyil. Alimlər, memarlar, şəhərsalma üzrə mütəxəssislər də təsdiq edirlər ki, Bakı 10 milyon əhalini rahatlıqla məskunlaşdıra bilər. Yetər ki, yolların sayı kifayət qədər olsun və şəhərsalma planına ciddi riayət edilsin. Planlı şəkildə tədbirlər görülsə, gələcəkdə paytaxtda səliqə-səhman yaratmaq mümkündür”.

E.Sadıqov “Böyük Qayıdış” prosesinin əhəmiyyətli rolundan da danışıb:

“Ölkənin bəzi bölgələrində hələ də məskunlaşma çox zəifdir. Məsələn, Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonlarında məskunlaşma artdıqca, həmin ərazilərdə iş yerləri yarandıqca Bakıdan regionlara köçənlərin sayı da artacaq. Tutaq ki, paytaxt başqa bir rayona köçürüldü. Bu, yenə də Bakı şəhərinin mövcud problemlərini həll etməyəcək. Əgər biz Bakının problemlərinin yalnız paytaxtın köçürülməsi ilə bitəcəyini düşünürüksə, bu, yanlış yanaşmadır. Bundan əlavə, belə bir addım üçün böyük iqtisadi resurslar tələb olunur. Məsələn, təkcə böyük qayıdış prosesinə və infrastruktur layihələrinə indiyə qədər 10 milyard dollardan çox vəsait xərclənib. Paytaxtın köçürülməsi üçün isə azı 25-30 milyard dollar tələb oluna bilər ki, bu da ölkənin valyuta ehtiyatlarının yarısına bərabərdir. O zaman paytaxtda tikilmiş nazirlik binaları və onlara xərclənən vəsaitlər necə olacaq? Bu, iqtisadi baxımdan qeyri-səmərəli bir addım olardı. Son 5-10 ildə inşa edilən böyük inzibati binaların başqa bir şəhərə köçürülməsi məqsədəuyğun deyil”.

İqtisadçının sözlərinə görə, hazırda Azərbaycanın neft və qaz gəlirlərinin azalacağı proqnozlaşdırılır. Həmçinin neftin qiymətləri ilə bağlı ciddi risklər mövcuddur:

“2030-cu ildən sonra dünyanın maliyyə sisteminin dəyişəcəyi gözlənilir və bu, bizim üçün nə dərəcədə əlverişli olacaq, sual altındadır. Qarşıda böyük gəlirlərin gözlənilmədiyini nəzərə alsaq, paytaxtın köçürülməsi iqtisadi cəhətdən heç rentabelli deyil. Bundan başqa, Bakının liman şəhəri və iri beynəlxalq hava limanına sahib olması da paytaxtın köçürülməsinin məqsədəuyğun olmadığını göstərir. Biz hava limanını köçürə bilərik, amma Xəzər dənizini köçürə bilmərik. Paytaxt köçürülsə belə, bu obyektlər biznes əlaqələrinə təsir göstərməyə davam edəcək.

Azərbaycan coğrafi baxımdan kiçik ölkədir. Dünyada paytaxtını köçürən ölkələrə nəzər salsaq, onların əsasən nəhəng iqtisadiyyata malik olduqlarını görərik. Məsələn, Çinin əhalisi 1 milyard 400 milyondur, paytaxtı həddən artıq sıxlıq təşkil etdiyi üçün Çin sıfırdan Şanxay şəhərini tikir və cəmi 5 il ərzində onu dünyanın ən müasir şəhərlərindən birinə çevirir. Amma Azərbaycanın 10 milyonluq əhalisi və məhdud resursları var”.

Ekspert qeyd edib ki, paytaxtın köçürülməsinə xərclənəcək vəsaiti Bakıdakı problemlərin həllinə, “Böyük Qayıdış”ın icrasına və regionlarda istehsal müəssisələrinin qurulmasına yönəltsək, rayonlarda yeni iş yerləri açsaq, daha böyük iqtisadi və sosial nəticələr əldə edə bilərik:

“Paytaxtın köçürülməsi üçün xərclənəcək vəsaitin beşdə birini, hətta altıda birini belə müxtəlif iqtisadi rayonlarda müəssisələrə sərmayə kimi yatırsaq, o zaman paytaxtdan kifayət qədər əhalinin köçməsinə nail ola bilərik. Bütün bunları nəzərə aldıqda, həm əhalinin sayı, həm ölkənin ölçüsü, həm də paytaxtın hara köçürüləcəyi ilə bağlı ciddi suallar yaranır. Məsələn, Qarabağa köçürmək strateji baxımdan risklidir. Ermənistanla qonşuluq və gələcəkdə bu bölgədə baş verə biləcək hadisələr nəzərə alınmalıdır. Ümumilikdə, Azərbaycanın bir başından o başına məsafə cəmi 500-600 km civarındadır və belə bir halda paytaxtın köçürülməsinin ciddi bir əhəmiyyəti yoxdur. Dünya iqtisadiyyatında kataklizmlər baş verir, bütün ölkələr “kəmərsıxma” siyasəti yürüdür və büdcədə qənaət edirlər. Dünya ölkələri öz istehsallarını qorumaq üçün proteksionist siyasətə keçiblər. Belə bir vəziyyətdə ölkənin strateji valyuta ehtiyatlarının az qala yarısı hesabına başa gələcək bir layihəyə başlamaq, düşünürəm ki, iqtisadi cəhətdən məqsədəuyğun deyil”.

Sevinc İbrahimzadə / Metbuat.az

Məqalə Medianın İnkişafı Agentliyinin (MEDİA) maliyyə dəstəyi ilə “regionların sosial-iqtisadi inkişafının təşviq edilməsi” mövzusu üzrə hazırlanmışdır.


Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:265
embedMənbə:https://metbuat.az
archiveBu xəbər 02 Aprel 2025 19:05 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see353

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see293

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see292

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see291

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see283

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see275

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see268

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see267

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see266

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see253

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see248

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see247

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see245

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see244

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see244

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see235

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see234

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see232

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see222

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see218
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri