Icma.az
close
up
RU
Şəriklik prinsipi ilə maliyyə: İslam bankçılığı nə vəd edir?

Şəriklik prinsipi ilə maliyyə: İslam bankçılığı nə vəd edir?

Oxu.az portalından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər yayır.

"Azərbaycanda 2026-cı ildən etibarən islam bankçılığı məhsullarının tətbiqinə start veriləcək".

Oxu.Az xəbər verir ki, bu barədə Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) Maliyyə sektorunun Davamlı inkişafı departamentinin direktoru Rüstəm Tahirov keçən həftə baş tutan 2-ci Azərbaycan Halal Biznes (AZHAB) Forumunda çıxışı zamanı deyib.

O bildirib ki, bu strategiyanı həyata keçirmək üçün AMB yol xəritəsi hazırlayıb. Bu sahədə əsas yeniliklərdən biri də islam maliyyə əməliyyatlarının əlavə dəyər vergisindən (ƏDV) azad edilməsi olacaq.

Yeni sistemin tətbiqi ilə bağlı bir sıra suallar meydana çıxır: islam bankçılığı nədir? Ənənəvi bankçılıqdan nə ilə fərqlənir? Vətəndaşlara hansı imkanları vəd edir?

Bank hüququ üzrə mütəxəssis, uzun illər maliyyə sektorunda çalışmış Əkrəm Həsənov Oxu.Az-a şərhində bildirib ki, bu sahədə addım atmaq üçün ilk növbədə qanunvericilikdə dəyişikliklərə ehtiyac var.

"İslam bankçılığının əsas prinsipi - faizin (sələm) qadağan olunmasıdır. Ənənəvi bankçılıqda kredit götürən şəxs borcu ilə yanaşı faiz də ödəməlidir. İslam bankçılığında isə belə deyil - burada faiz deyil, şəriklik prinsipi əsas götürülür. Dediyim kimi, bu sistemin Azərbaycanda tətbiqi üçün əvvəlcə qanunvericilikdə - "Mülki Məcəllə, Vergi Məcəlləsi, "Banklar haqqında" qanunda dəyişikliklər edilməlidir.

Maliyyə əməliyyatlarının ƏDV-dən azad edilməsi məsələsinə gəlincə, bu xidmətlər zatən vergidən azad olduğu üçün islam bankçılığı əməliyyatlarının da vergidən azad edilməsi gözlənilən idi", - deyə Həsənov bildirib.

Ə.Həsənov qeyd edib ki, islam bankçılığı modelində kredit verilməsi əslində sərmayə qoyuluşu deməkdir. Yəni bank və ya investor borc deyil, bir növ biznesə şərik olur:

"Əgər mən kiməsə pul verirəmsə, bu o deməkdir ki, mən həmin şəxsin biznesinə ortaq oluram. Əgər qazanc əldə olunarsa, mən də investisiya etdiyim vəsaitin miqdarına uyğun olaraq həmin qazancdan pay alıram. Əgər zərər olarsa, mən də payıma düşən zərəri daşıyıram.

Bu model əmanətçilər üçün də fərqli yanaşma təqdim edir. Ənənəvi sistemdə bank əmanətçiyə sabit faiz verir - istər qazanc olsun, istər olmasın sən borcunu qaytarmalısan. İslam bankçılığında isə əmanətçi bankın şərikinə çevrilir. Yəni əmanət qoyduğumuz zaman əvvəlcədən razılaşdırılır ki, biz bankın hansı həcmdə mənfəətinə ortaq oluruq. Əgər bank mənfəət götürərsə, biz də qazanırıq, yox, əgər ziyana düşərsə, biz də zərərə şərik oluruq. Bu, real şəriklikdir".

Ə.Həsənov onu da diqqətə çatdırıb ki, islam bankçılığının uğurlu fəaliyyəti üçün ən vacib şərtlərdən biri tam şəffaflıqdır. Həm müştəri, həm də bank qazanc və zərər məsələlərində dürüst olmalı, real maliyyə axınlarını gizlətməməlidirlər. Əks halda sistemin işləkliyindən söhbət gedə bilməz:

"Əgər bankdan maliyyə almış şəxs, qazancını gizlədirsə, bank ona itki yaşadığı üçün ödəniş etməmə imkanı yaradır. Eyni qayda ilə bank da şəffaf olmalıdır ki, əmanətçi onun həqiqətən qazanc əldə edib-etmədiyini bilsin".

Ə.Həsənovun sözlərinə görə, hazırda bir çox vətəndaş faizli bank xidmətlərindən istifadə etməkdən çəkinir.

"Belə şəxslər maliyyə imkanlarını ya evdə saxlayır, ya da qeyri-rəsmi yollarla dövriyyəyə buraxırlar. Bu vəsaitlər, bir növ nəzarətsiz şəkildə fırlanır. Bu isə dövlət üçün potensial risklər - o cümlədən, terrorçuluğun maliyyələşməsi kimi təhlükələr yarada bilər.

İslam bankçılığı təkcə islam ölkələrində deyil, Avropada, Qərb dövlətlərində də geniş yayılıb. Məsələn, Böyük Britaniya bu sahədə xüsusi olaraq seçilir. Hətta bir çox qeyri-müsəlman investor da bu faizsiz, şəriklik üzərində qurulan modeli üstün tutur.

İslam bankçılığı etika və qarşılıqlı məsuliyyətə əsaslanan maliyyə modelidir. Bu modelin Azərbaycanda tətbiqi həm vətəndaşların seçim imkanlarını artıra bilər, həm də ölkə iqtisadiyyatına yeni sərmayə axınları üçün şərait yarada bilər. Məsələn, islam ölkələrindən olan sərmayədarlar da Azərbaycanın islam bankçılığına investisiya qoymaqda maraqlı ola bilərlər. Amma belə bir bankçılıq sistemi olmadığı üçün bu imkanlar da əldən çıxır.

Hesab edirəm ki, Azərbaycan bu sahədə gecikir. Qazaxıstan, Qırğızıstan kimi ölkələr artıq 10-15 il əvvəl bu istiqamətdə hüquqi bazanı formalaşdırıblar. Biz isə hələ indi bu addımı atırıq. Amma gec də olsa, başlanması müsbət haldır", - deyə Ə.Həsənov vurğulayıb.

Əzizə İsmayılova

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:227
embedMənbə:https://oxu.az
archiveBu xəbər 14 Oktyabr 2025 16:02 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see313

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see302

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see289

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see283

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see279

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see269

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see251

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see248

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see245

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see241

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see240

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see238

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see234

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see227

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see226

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see221

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see202

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see197

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see193

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see178
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri