Soyadların milli formaya uyğunlaşdırılması Niyə LƏNGİYİR?

Məlumdur ki, “Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının soyadlarının dövlət dilinə uyğunlaşdırılması haqqında” Milli Məclisin 02.02.1993-cü il tarixli Qərarına əsasən, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları “-ov”, “-yev” sonluqlu soyadlarını “-lı” (sözün kökündən asılı olaraq “-li”, “-lu”, “-lü”), “-zadə”, “-oğlu”, “-qızı” sonluqlu və ya sonluqsuz ifadə formaları ilə əvəz edə bilərlər.

Həmçinin Nazirlər Kabinetinin 2011-ci il 12 may tarixli 79 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Adın, ata adının və soyadın verilməsi və dəyişdirilməsi Qaydaları”nın 5.1-ci maddəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikasının 18 yaşına çatmış hər bir vətəndaşının ərizəsi əsasında onun mövcud soyadının sonluğuna dəyişiklik edilir.

Soyadın sonluğuna dəyişiklik edilməsi haqqında ərizə vətəndaşın seçdiyi yer üzrə qeydiyyat şöbəsinə və ya konsulluq idarəsinə verilir.

Şəxsin soyadının sonluğu dəyişdirildikdə onun vətəndaşlıq vəziyyətinə dair akt qeydlərində (doğumu, nikahı, övladlarının doğumu və sair) soyadının sonluğuna dəyişiklik orada edilir və əvvəllər verilmiş şəhadətnamələr ləğv edilməklə yeni şəhadətnamələr təqdim olunur.

Soyadların sonluqlarının dəyişdirilməsi ilə əlaqədar yeni hüquqi sənədlərin verilməsi üçün rüsum nəzərdə tutulmayıb.

Eyni zamanda yenidoğulmuş uşağın doğumunun qeydə alınması zamanı müraciət edən şəxs uşağın soyadının valideynlərin soyadlarına uyğun Milli Məclisin müvafiq Qərarındakı sonluqlardan biri və ya sonluqsuz forma ilə qeyd olunmasını seçə bilər. Hazırda soyadın sonluğunun seçilməsi zamanı hər hansı məhdudiyyət nəzərdə tutulmayıb.

Soyadın sonluğuna dəyişiklik edilməsinə şəxs həm yetkinlik yaşına çatanadək, həm də yetkinlik yaşına çatdıqdan sonra yol verilir. Soyadın sonluğuna yetkinlik yaşına çatdıqdan sonra növbəti dəfə dəyişiklik edilməsinə yol verilmir.

Mövzu ilə bağlı fikirlərini Bizim.Media ilə bölüşən Millət vəkili Ceyhun Məmmədov deyir ki, soyadlarının sonluqlarının dəyişdirilməsi daha çox vətəndaşlardan asılı bir məsələdir:

“Hüquqi baza tam formada formalaşıb. Sadəcə vətəndaşlar bu prosesdə fəal olmalıdırlar. Çalışılıb bu məsələdə vətəndaş mövqeyi nümayiş etdirilməlidir. Praktika göstərir ki, bu tip məsələlərdə dövlət hansısa addım atanda vətəndaşlar narazılıq edirlər.Guya ki, dövlət vətəndaşları nəyəsə məcbur edir. Ona görə də vətəndaşlar belə məsələlərdə daha maraqlı və həssas olmalıdırlar. Təbii ki, ictimai maraq da olmalıdır. Hər kəs milli soyadı sonluqlarının təşviqində fəallıq göstərməlidir. Axı, bu bir az da milli kimlik məsələsidir?!”

News24.az xəbər verir ki, Millət vəkili Elşad Musayevsə məsələ ilə bağlı Bizim.Media-ya bunları dedi:

“Soyadı sonluqlarının dəyişdirilməsi ilə bağlı bitkin qanunvericilik bazası yaradılıb. Amma nədənsə bu məsələyə ictimai maraq yoxdur.Hesab edirəm ki, bu məsələdə ciddi addımlar atılmalı və proses sadələşdirilmiş formada keçirilməlidir. Bu məsələdə ən maraqsız təbəqə orta və yaşlı nəsildir. Bu da onunla bağlıdır ki, soyadı sonluqları dəyişdirilərkən bütün sənədlərdə dəyişikliklər edilməlidir. Ona görə də bir çox insanlar bu məsələdə sadəcə tənbəllik edirlər.

Yeni nəsildə isə vəziyyət bir qədər fərqlidir. Onların çoxu soyad sonluqlarını yeniləyirlər. Bu məsələyə ictimai marağı artırmaq üçün təbliğat işi gücləndirilməlidir.Eyni zamanda proses sadələşdirilməlidir. Soy adınının sonluğunu dəyişdirən şəxs qapı-qapı gəzib sənədlərini qaydaya salmamalıdır. Bunlar hamısı E-Hökümət portalı vasitəsi ilə edilsə, vətəndaşlar da məsələdə həvəsli olar”.