Soydaşlarımızın ölkə xaricində hüquqlarının müdafiəsi: Bu, beynəlxalq səviyyədə də tanınır

(Yazı "İnsan hüquq və azadlıqlarının müdafiəsi, vətəndaşların hüquqi, siyasi mədəniyyət səviyyəsinin yüksəldilməsi, sosial və siyasi fəallığının artırılması” mövzusu üzrə hazırlanıb)

Vətəndaşlarının hüquq və azadlıqlarının qorunmasını həm dövlətin, həm də cəmiyyətin öhdəliyi olub, bütün insanların hüquq və azadlıqlarının təmin edilməsini nəzərdə tutur. 

İnsan hüquqları və azadlıqları, insanların harda olmasından asılı olmayaraq, yaşamaq, azad olmaq, ədalətli mühakimə olunmaq, ifadə azadlığı, təhsil almaq, sağlamlıq hüququ və s. kimi bir çox sahəni əhatə edir. 

Vətəndaşların hüquq və azadlıqları nəinki təkcə ölkə daxilində, habelə xaricdə də qorunmalıdır. Azərbaycan dövləti hüquq və azadlıqların qorunması istiqamətində bir sıra mühüm addımlar atıb, qanunlar qəbul edib. Dövlətimiz eyni zamanda, xaricdə yaşayan öz vətəndaşlarının hüquq və azadlıqlarının qorunmasına da çalışır. 

Son zamanlar qonşu Rusiya, təəssüf ki, orada yaşayan soydaşlarımızın adi hüquq və azadlıqlarının tapdalanmasına, pozulmasına yönəlik addımlar atır.

Yekaterinburq, Voronej, Sankt-Peterburq və Rusiyanın digər şəhərlərində azərbaycanlılara qarşı vəhşiliklər bunun bariz nümunəsidir. Belə ki, qanunun və vətəndaşın hüquq və azadlıqlarının müdafiəsi keşiyində durmalı olan Rusiyanın hüquq-mühafizə orqanları azərbaycanlılara qarşı törətdikləri son əməllərilə əslində bunun əksinə hərəkət etdiklərini nümayiş etdirdilər. 

Mövzu ilə bağlı Qaynarinfo-ya açıqlama verən Demokratiyanı Öyrənmə İctimai Birliyinin rəhbəri Mirəli Hüseynov bildirir ki, soydaşlarımıza qarşı Rusiyada baş verən kobud davranışlar birmənalı şəkildə hüquq pozuntusudur:

"Bu, yol verilməzdir, qınanılmalıdır. Rusiya Federasiyası öz üzərinə müəyyən beynəlxalq hüquqi öhdəliklər götürmüş bir dövlətdir. Bu hüquq formaları da universal məzmuna malik olduğundan bütün dövlətlər həmin normalara riayət etməli, ərazisində yaşayan statusundan, vətəndaşı olub-olmamasından asılı olmayaraq, hər bir şəxsin hüquq və azadlığına hörmətlə yanaşmalıdır. Rusiyada çoxsaylı soydaşımız yaşayır. Onlar da bu ölkənin vətəndaşı olub-olmamalarından asılı olmayaraq, universal səviyyədə tanınmış hüquq və azadlıqlara malikdir. Rusiya dövləti də bütün hallarda onların hüquqlarını pozmalı deyil".

Həmsöhbətimizin fikrincə, indiki vəziyyətdən çıxış etsək, Rusiyadakı vətəndaşlarımızın ilk növbədə şəxsi toxunulmazlıq hüququ pozulub:

"Həmçinin, onların ədalətli mühakimə olunmaq hüququ da var. Hətta soydaşlarımızdan kimlərsə çinayət törətmiş olsalar da, ancaq bu ona qarşı istənilən qeyri-insani davranışın sərgilənməsi anlamına gəlməməlidir. Təəssüf ki, Rusiyadakı son hadisələrdə bunun əksini müşahidə etdik. Cinayət törətmiş şəxsin özünün belə müəyyən tanınmış hüquqları var. Ona qarşı davranış da məhz bu hüquqi normalar çərçivəsində tənzimlənməlidir".

Ekspert qeyd edir ki, Rusiya dövlətinin bəzi hallarda öz vətəndaşlarına qarşı edilən hərəkətlərə görə kiminsə ona kənardan müdaxilə etmək hüququnun olmadığını bəyan etməsi tamamilə yanlış yanaşmadır: 

"Onların vətəndaşı olsa da, ancaq o da nəzərə alınmalıdır ki, Rusiyada yaşayanlar soydaşlarımızdır".

Mirəli Hüseynov bildirir ki, Azərbaycan dövləti də ona aid olan bütün soydaşların hüquqlarını qorumaq sahəsində müəyyən bir hüquqa sahibdir:

"Dövlətimiz soydaşlarımızın ölkə daxili və xaricdə hüquqlarının müdafiəsi qismində çıxış etmək hüququna malikdir. Belə bir hüquq beynəlxalq səviyyədə tanınıb. Məsələ ilə bağlı zərurət yaranarsa, Azərbaycan dövləti hətta böyük müstəvidə beynəlxalq təşkilatlara da müraciət edə bilər".

Rüfət Sultan

Material Azərbaycan Respublikası Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə hazırlanmışdır