Strateji indikatorlar MÖVQE

Hətta qərəzli mövqedən çıxış edənlər belə rahatlıqla razılaşacaqlar ki, 760 mindən artıq üzvü olan iqtidar partiyasının Qurultayı ölkənin siyasi tarixinin əlamətdar hadisəsidir. İqtidar partiyasının Qurultayında qəbul olunan istənilən qərar və səsləndirilən hər bir fikrinin əhatəsinin bilavasitə partiyanın gələcəyi ilə bağlı olmadığını da qeyd etsək, heç yanılmarıq. Əlbəttə ki, tədbirin siyasi tutumunu nəzərə alan və qalmaqal üçün hər zaman yüksək platforma axtaran məkrli qüvvələrin də sözügedən Qurultaya yaxşı hazırlaşdıqlarını ehtimal edə bilərik. Onların internet məkanındakı canfəşanlığına nəzər yetirəndə elə təsəvvür formalaşır ki, həmin qüvvələr Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) Qurultayına tədbiri təşkil edənlərdən daha çox hazırlıq görüblər.

Prezident İlham Əliyev oktyabrın 2-də YAP-ın VIII Qurultayında çıxış edən zaman siyasi münasibət və prosesləri tənzimləyən şərti “siyasi işıqforu” hərəkətə gətirdi, habelə Azərbaycan ilə əməkdaşlıq və tərəfdaşlıq əlaqələrinin qorunmasında maraqlı olan bütün tərəflərə dövlətimiz üçün mövcud məsələlərdə “qırmızı xətt” hesab olunan prinsipial cizgililəri müəyyən etdi. Odur ki, dövlət başçısı tərəfindən Qurultayda səsləndirilmiş fikirləri şərh edən zaman hörmətli politoloq və jurnalist həmkarlarımın çox sevdikləri “Prezident mühüm mesajlar səsləndirib” ifadəsi ilə kifayətlənmək qətiyyən olmaz.

Bəli, Prezident öz çıxışı ilə müxtəlif sahələrin strateji vəzifələrini müəyyən edib. Həmin vəzifələrin icrası prosesindən yayınanlar, süni maneə yaradanlar və dəyişən situasiyaya adaptasiya oluna bilməyənlər sistemin “zəif halqalarıdır”. Olduqca mühüm məsələ odur ki, müəyyən olunmuş vəzifələrin mahiyyət və məzmunu idarəetmə sistemindən mükəmməl komanda işinin nümayişini tələb edir. Ehtimal edə bilərik ki, məhz sözügedən amil (komanda işi) Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə reallaşdırılan sistemli islahatların fəlsəfi ruhunu əks etdirir. Çünki komanda işinə üstünlük verilən sistemlərdə vəzifə bölgüsünə yox, daha çox peşəkarlıq və məsuliyyət hissinin aşılanmasına xüsusi diqqət yetirilir. Əlbəttə ki, bu cür sistemlərdə münasibətlər fərqli alqoritmlərlə tənzimlənməlidir. Hesab edirik ki, bununla da Prezident ölkəmizdə təkamül yolu ilə baş verən dəyişikliklərin növbəti mərhələsinə keçidi başlamış oldu.

Qeyd olunanlar müstəvisində oxucunu müxtəlif ehtimal və fərziyyələr ilə yormadan Prezident çıxışında müəyyən etdiyi bəzi vəzifələrin strateji indikatorlarını qeyd edək.

1. “Bir çox tanınmış ekspertlər və təhlilçilər Azərbaycanı artıq orta güc dövləti sırasına daxil edirlər.” Unutmaq olmaz ki, “orta güc” statusu sadəcə bir beynəlxalq “nominasiya” deyil, bu ilk növbədə konkret siyasi məzmun və potensialın tərifidir. Beynəlxalq münasibətlər sistemində sözügedən statusu legitimləşdirmək üçün təkcə müvafiq potensiala malik olmaq və konkret nəticələri əldə etmək yetərli deyil. Sözügedən statusunun mütləq olaraq konseptual modeli olmalıdır. Konseptual modelin hazırlanması vəzifəsinin icrası dövlət başçısının işi deyil. Odur ki, məsələ ilə bağlı dövlət tərəfindən sifarişin edilməsi artıq bir faktdır.

2. “Bizim ətrafımızda məkanlar alovlanıb, qaynayır. Müharibələr bitmir, əksinə, yeni müharibə, münaqişə ocaqları yaranır - həm Şimalda, həm Cənubda, həm də Yaxın Şərqdə. Yəni perimetr üzrə bizim ətrafımızda müharibələr, toqquşmalar davam edir və bu müharibələrin dayandırılması üçün heç bir beynəlxalq mexanizm yoxdur və yəqin ki, olmayacaq. Çünki beynəlxalq hüquq tamamilə sıradan çıxıb. Ona əhəmiyyət verənlərin sayı kəskin azalır. Güvən yoxdur.” Sözügedən vəzifənin icrasının strateji indikatoru isə cəmiyyətin mobillik dərəcəsidir. Bəli, geosiyasi vəziyyət və dünyada cərəyan edən mürəkkəb tendensiyalar onu diktə edir ki, bütün potensialların səfərbər olunması və istənilən sınaqlara hazır olmaq naminə cəmiyyətin mobilliyi daim təmin olunmalıdır. İctimai mobilliyin təmin olunması isə yalnız komanda işinin nəticəsi ola bilər. Dövlət və cəmiyyətin inkişafında ictimai mobilliyin əhəmiyyətini Çin, Almaniya və bir sıra digər ölkələrinin tarixindən çox yaxşı bilirik.

3. “Ona görə ideoloji işin düzgün qurulması, şablonlardan əl çəkmək, hansısa formal xarakter daşıyan tədbirlərdən əl çəkmək vaxtı gəlib çatıb. Yəni yeni, müasir ideoloji işlər aparılmalıdır.” Bu cür mürəkkəb vəzifənin effektiv icra olunmasının strateji indikatorları isə sistemin fəaliyyətində yeni yanaşma, yeni düşüncə tərzi, yeni iş metodların və yeni peşəkarlıq keyfiyyətlərinin mövcudluğudur. Əlbəttə, siyasi iradə olduğu halda sistemin effektiv və çevik yenilənməsi də komanda işinin məsuludur. Unutmaq olmaz ki, ənənə və monolitliyi qoruyan ideologiya həm də dövlətin immunitetini möhkəmləndirir və sistemin dəyişən reallığa yumşaq adaptasiyasını təmin edir.

4. “Xarici siyasəti biz elə qururuq və bundan sonra da qurmalıyıq ki, heç kim bizim işimizə müdaxilə etməsin.” Nədənsə dövlət başçısının məhz sözügedən fikri təxribatçıların ən çox diqqətini çəkmişdir. İnternet məkanında dolaşan məkrli manipulyasiyalar əsasən bu fikrinin ətrafında budaqlanmışdır. Stəkanda burulğan yaradan həvəskarlar üçün prinsipial olaraq vurğulamalıyıq ki, Prezidentin bu sözləri düşmən tərəfi müəyyən etmir, bu daha çox Azərbaycan ilə dostluq etmək istəyənlərə dostluğun şərtlərini müəyyən edir. Dövlət başçısının bu sözlərlə konkret kimi nəzərdə tutduğunu müəyyən etmək üçün fala baxmağa ehtiyac yoxdur. Prezident qeyd olunan ifadə ilə dövlətimizin etibarını qazanmanın və Azərbaycan ilə sağlam münasibətlərdə olmanın prinsipial şərtlərini müəyyən edir.

Qalib ölkə üçün əzələ nümayişinə ehtiyac yoxdur. Qalib tərəf özü münasibətlərin qayda və şərtlərini müəyyən etmək iqtidarındadır. Odur ki, Prezidentin bu və ya digər fikirlərini şərh edən zaman qərəzli şəkildə hər-hansı bir dövlətin adını çəkmək beynəlxalq qalmaqal yaratmaq arzusunda olanlardır. Əlbəttə ki, iki qardaş ölkə arasında dərin nifaq yaratmaq mümkünsüzdür. Bu cür cəhdlərin əsl səbəbləri daha dərin qatlarda gizlənilib. Deyə bilərik ki, mövcud məzmununda olan təxribatların hədəfi nə Azərbaycan, nə də ki, Türkiyədir. Əsl hədəf qlobal siyasi xəritənin dəyişilməsinə səbəb ola biləcək Böyük Turan ideyasının gerçəkləşməsi ehtimalıdır.

Əlbəttə, Qələbədən sonra Azərbaycanın hər-hansı bir ölkə ilə münasibətlərinin qayda və şərtlərini müəyyən etmək imkanını həzm etməyən qüvvələr mövcuddur. Yeri gəlmişkən, məhz sözügedən meyar dövlətimizin “orta güc” statusunu müəyyən edən amil kimi çıxış edə bilər. Şübhəsiz ki, təxribatçıların emosiyalı canfəşanlığının bir sıra səbəbləri var. Dəqiq olan odur ki, onların virtual səsi “quyruqları” YAP Qurultayının qapılarının arasında sıxıldığı üçün çıxır. Azərbaycanı müxtəlif münaqişələrdə tərəf kimi çıxış etməyə təhrik edən yarıtmaz qüvvələrin xoş niyyəti ola bilməz.

Bu mənada sevindirici haldır ki, Azərbaycanda fəaliyyət göstərən siyasi partiyalar sözügedən manipulyasiyalarda nəyinki, iştirak etmədi, əksinə onların tənqid olunmasında fəal mövqe tutdular. Mətbuatdan onu da bilirik ki, bəzi siyasi partiyalar Prezident İlham Əliyevi Qurultayın keçirilməsi və təkrar partiya sədri seçilməsi ilə bağlı təbrik məktublarını göndərmişlər. Siyasi partiyaların bu cür davranışı ölkəmizdə siyasi dialoq mühitinin mövcudluğundan və sağlam rəqabət üçün əsas yaradan sivil siyasi mədəniyyətin formalaşmasından xəbər verir. Partiyaların təxribatlarda iştirak etməməsi isə ölkənin siyasi mühitinin sağlam gələcəyi ilə ümidverici gözləntiləri yaradır. Bu da heç də digərlərdən daha az mahiyyətə malik olmayan önəmli siyasi indikatordur.

Politoloq Asif Adil