Süfrədən zibil qutusuna gedən nemətlər KÖŞƏ

Bir tikə çörəyin yerə düşəndə götürülüb öpülərək kənara qoyulduğu bir cəmiyyətdə yaşayırıq. Böyüklərimiz bizə "çörəyə hörmət edin", "israf bərəkəti aparar" deyə tərbiyə veriblər. Çünki onlar qidanın sadəcə yemək deyil, zəhmət, alın təri və ruzi olduğunu yaxşı bilirdilər.

Bu gün isə həmin münasibət yavaş-yavaş dəyişir.

Restoranlarda toxunulmadan masada qalan yeməklər, marketlərdən ehtiyacdan artıq alınan ərzaqlar, soyuducuda xarab olub zibilə atılan məhsullar, toy və məclislərdən tonlarla qalan qidalar... Bütün bunlar artıq adi mənzərəyə çevrilib. Bir tərəfdə insanlar gündəlik çörək pulu qazanmaq üçün ağır zəhmət çəkir, digər tərəfdə isə minlərlə ton qida heç istifadə olunmadan tullantıya çevrilir.

Ən acınacaqlısı odur ki, biz çox vaxt israf etdiyimiz qidanın arxasında duran zəhməti görmürük. Bir tikə çörəyin süfrəyə gəlməsi üçün torpaq şumlanır, toxum səpilir, aylarla məhsul becərilir, su sərf olunur, yanacaq istifadə edilir, insanlar günəşin altında işləyir. Süfrəmizə gələn hər meyvə, hər tərəvəz və hər çörək uzun bir əməyin nəticəsidir.

Qidanı zibil qutusuna atanda əslində təkcə yeməyi yox, həmin zəhməti, sərf olunan suyu, enerjini və təbii resursları da israf etmiş oluruq.

Bəzən israf ehtiyacdan yox, vərdişdən yaranır. Marketlərdə endirim adı ilə ehtiyacımızdan artıq məhsul alırıq. "Lazım olar" deyə səbətlərimizi doldururuq. Sonra isə istifadə müddəti bitən məhsullar səssizcə zibil qutusuna atılır.

Toy və digər mərasimlərdə də oxşar mənzərə ilə rastlaşırıq. Süfrələrin zəngin görünməsi üçün normadan dəfələrlə artıq yemək hazırlanır. Məclis bitdikdən sonra isə böyük hissəsi istifadə olunmadan tullantıya çevrilir. Halbuki həmin qidalar əvvəlcədən düzgün planlaşdırılsa, həm israf azalardı, həm də maddi itkilərin qarşısı alınardı.

Qida israfı təkcə ailə büdcəsinə zərər vurmur. Bu, ekoloji problemdir. Çünki istehsal olunan hər məhsul üçün su, torpaq, enerji və əmək sərf edilir. Tullantıya çevrilən qidalar isə əlavə ekoloji yük yaradır və iqlim dəyişikliyinə təsir edən amillərdən birinə çevrilir.

Əslində, israfın qarşısını almaq böyük layihələrdən başlamır. Sadəcə ehtiyac qədər alış-veriş etmək, yeməyi normasında hazırlamaq, artıq qalan qidaları düzgün saxlamaq və ya ehtiyacı olan insanlarla bölüşmək kifayətdir. Kiçik görünən bu addımlar həm ailə büdcəsinə, həm də cəmiyyətə fayda verir.

Unutmamalıyıq ki, bu gün zibilə atdığımız bir tikə çörək sabah başqasının süfrəsində böyük nemət ola bilər. Dünyada milyonlarla insan aclıq və qida çatışmazlığı ilə mübarizə apardığı halda, yeməyi düşünmədən tullantıya çevirmək təkcə iqtisadi deyil, həm də mənəvi məsuliyyətdir.

Süfrəyə qoyulan hər tikə çörək torpağın, suyun, günəşin və insan əməyinin bəhrəsidir. Ona görə də qidaya münasibətimiz təkcə mətbəxdəki davranışımızı deyil, dəyərlərimizi də göstərir.

Bərəkət bolluqda deyil, nemətin qədrini bilməkdədir. Süfrədən zibil qutusuna gedən hər nemət isə bizə bir həqiqəti xatırladır: israf etdiyimiz yalnız yemək deyil, həm də zəhmət, təbii sərvətlər və gələcəyimizdir.