Sülhün altında gizlənən müharibə: Ermənistanın mina mirası ŞƏRH

2020-ci ildə Azərbaycan Ordusunun qazandığı parlaq Qələbə ilə başa çatan 44 Günlük Vətən Müharibəsi Ermənistanın işğal siyasətinə son qoydu. Lakin müharibə bitdi, amma təhlükə bitmədi. İşğaldan azad edilmiş Qarabağ və ətraf rayonlarda Ermənistanın 30 il ərzində məqsədli şəkildə həyata keçirdiyi mina terroru bu gün də insan həyatına və dövlətin bərpa planlarına ciddi təhdid olaraq qalır.

Ermənistanın Azərbaycan ərazilərini mina ilə çirkləndirməsi səbəbindən 2020-ci il Vətən müharibəsindən indiyədək 397 nəfər həlak olub və ya yaralanıb.

Azərbaycan dəfələrlə Ermənistandan mina xəritələrinin təqdim olunmasını tələb etsə də, bu istiqamətdə ya ümumiyyətlə cavab verilməyib, ya da təqdim olunan xəritələrin dəqiqlik səviyyəsi cəmi 25% olub. Yəni real vəziyyətdə bu xəritələr mina təmizləyənlər üçün etibarlı istinad nöqtəsi ola bilmədi. Bu isə Ermənistanın mina məsələsini bir siyasi təzyiq aləti kimi istifadə etdiyini açıq şəkildə nümayiş etdirir.

Dövlətin bərpa planları, infrastrukturun yenidən qurulması, əkin sahələrinin istifadəyə verilməsi və ən əsası – məcburi köçkünlərin öz doğma torpaqlarına qayıdışı mina təhlükəsi səbəbindən gecikir. Hər yeni tikinti layihəsi öncəsində həmin ərazilərin tam təmizlənməsi zəruridir. Bu da vaxt, resurs və insan həyatı deməkdir.

Müharibə səngərlərdən çıxsa da, mina müharibəsi torpaqda davam edir. Hər mina – bir həyat tələsi, bir ailənin bədbəxtliyidir. Ermənistanın 30 illik işğalının mirası olan bu ölüm tələləri Azərbaycanın inkişafına, təhlükəsizliyinə və milli birliyinə qarşı yönəlmiş ən təhlükəli vasitələrdən biridir. Onlarla mübarizə yalnız texniki deyil, həm də siyasi və hüquqi cəbhədə aparılmalıdır.

Çünki torpağı azad etmək onun üstündə yaşamaqla tamamlanır – amma əvvəlcə torpağın altındakı ölüm təmizlənməlidir.

Mövzu ilə bağlı "Operativ Məlumat Mərkəzi-OMM"-ə açıqlama verən millət vəkili Azər Allahverənov dedi ki, birmənalı şəkildə Azərbaycana qarşı 30 ilə yaxın müddət ərzində işğalçılıq siyasətini yürüdən Ermənistanın sonrakı mərhələdə mina problemini “miras” olaraq buraxması təəssüf doğuran hallardan biridir.

"Çünki minanın yaratdığı fəsadlar bütövlükdə mina terroru anlayışına daxil olan məsələdir və minadan dinc əhaliyə qarşı istifadə minanın yaradacağı potensial təhlükələr özü-özlüyündə problemdir. Bu, əslində bəşəriyyət əleyhinə olan hərbi cinayətlərdən biri  hesab olunur və əgər iki dövlət arasında münasibətlərdə sülh sazişinin bağlanmasına doğru müəyyən proseslər gedirsə, ən azından nəzərə alsaq ki, 44 Günlük Vətən Müharibəsindən sonra məğlubiyyətə uğramış Ermənistan kapitulyasiya aktını imzalayıbsa, bundan sonrakı mərhələdə Azərbaycanın təklif etdiyi sülh gündəliyini dəstəkliyirsə və artıq 17 bənddən ibarət olan sülh sənədinin imzalanmasına dair ümumi razılaşma varsa, Ermənistan birmənalı şəkildə işğal zamanı basdırdığı minaların xəritələrini Azərbaycan tərəfinə təqdim etməlidir".

Azər Allahverənov bildirib ki, Ermənistan tərəfi bunu etmirsə, bu o deməkdir ki, bu dövlətin Azərbaycanla bağlı niyyəti xoş deyil, Azərbaycanla sülh şəraitində yaşamaq niyyətində deyil. Hətta zamanında verdiyi xəritələr belə reallığı əks etdirmir.

“Azərbaycanın işğal altında olan ərazilərində basdırılan və sonrakı mərhələdə orada bərpa-quruculuq işləri həyata keçirilən zaman bizim müvafiq strukturlar tərəfindən aşkarlanan minaların basdırıldığı yerlərə nəzər saldıqda, insan dəhşətə gəlir. Bütün bunlar onu göstərir ki, Ermənistan tərəfi işğal dönəmində mina basdırmaqla kifayətlənməmiş, hətta 44 Günlük Vətən Müharibəsindən sonra Azərbaycan tərəfinin humanistlik nümayiş etdirdiyi şəraitdə yenə də bu çirkin niyyətindən əl çəkməyib və bütövlükdə işğal dönəmində 1 milyon yarımdan çox minanın Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərinə basdırmağa müvəffəq olub və buna görə də heç bir məsuliyyət daşımır. Bu gün də minadan zərərçəkənlər mülki şəxslərdir. Burada niyyət bütün vəchlə Qayıdış, bərpa-quruculuq işlərini ləngitmək, uzummüddətli yaşayış üçün normal şəraitə gətirməsinə, infrastruktura mane törətmək və bu prosesi çətinləşdirməkdir”.

Millət vəkili təəssüf hissi ilə qeyd edib ki, beynəlxalq ictimaiyyət hələ də Ermənistan üzərində çox sərt mövqe sərgiləmir. Beynəlxalq təşkilatlar, qurumlar, dövlətlər belə Ermənistana qarşı bu məsələdə sərt davranmırlar və bu da Ermənistandakı olan və heç də mehriban qonşuluqda maraqlı olmayan qüvvələrin “dəyirmanına su tökmüş” kimi dəyərləndirilən haldır.

“Hesab edirəm ki, burada ən vacib nüans ondan ibarətdir ki, bütün çətinliklərə baxmayaraq, Azərbaycan qarşısına qoyduğu bütün vəzifələri vaxtından əvvəl uğurla icra edir. Ən azından işğal altında olan və zamanında kütləvi şəkildə minaların basdırıldığı ərazilərdə üç beynəlxalq hava limanının (Füzuli, Zəngilan, Laçın) istifadəyə verilməsinə müvəffəq olub ki, bu da Azərbaycana dünyanın sülh mesajının, sülh niyyətinin çatdırılması üçün çox vacib nüansdır və dünyanın mütərəqqi qüvvələri Azərbaycanın bu əzmkarlığını təqdir edir, ancaq digər tərəfdən arzulayırıq ki, Ermənistana təzyiqlər göstərilsin ki, ən azından Ermənistan basdırdığı minaların xəritələrini Azərbaycan tərəfinə təhvil versin”, - deyə deputat vurğulayıb.