Tarixin ən faciəli qara ölüm ü niyə bu qədər uzun çəkib? Alimlər yüzillik sirri açdılar

Tarixdə iki ən böyük taun epidemiyasının - Yustinian taunu və "qara ölüm"ün gözlənildiyindən çox uzunmüddətli davam etməsinin səbəbi "Yersinia pestis" taun çöpü bakteriyasının "pla" gen ailəsində baş verən mutasiyalardır.

Oxu.Az-ın "Science" jurnalına istinadla verdiyi xəbərə görə, bunu Kanadanın Makmaster Universiteti və Fransanın Pastor İnstitutunun alimləri müəyyən ediblər.

Bildirilir ki, mutasiyalar bakteriyanın ölümcüllüyünü azaltsa da, onun siçanlar vasitəsilə daha sürətli yayılmasını təmin edib.

Tədqiqatçılar qədim qurbanların skelet qalıqlarından götürülmüş bakteriya DNT-sini araşdıraraq bu mutasiyaların taun xəstəliyinin yayılma sürətini artırdığını müəyyən ediblər. Xüsusilə, "pla" genlərinin zəifləməsi infeksiyanın daha az ölümcül olmasına, lakin daha geniş coğrafiyaya yayılmasına şərait yaradıb. Siçanlar xəstəliyi daşımaqla daha uzun müddət yaşayıb və beləliklə bakteriyanı daha çox yayıblar.

Bu kəşf taunun tarix boyu necə davamlı pandemiyalara səbəb olduğunu daha dərindən anlamağa imkan verir.

Yustinian taunu - tarixdə qeydə alınmış ilk taun pandemiyasıdır.

Bizans imperatoru I Yustinianın hakimiyyəti dövründə baş verib və o dövrün sivilizasiyalı dünyasının demək olar ki, bütün ərazisini əhatə edib. Ayrı-ayrı epidemiyalar şəklində iki əsr ərzində - 541-ci ildən VIII əsrin ortalarına qədər davam edib.

"Qara ölüm" (qara taun) tarixdəki ikinci taun pandemiyasıdır. Ən yüksək həddinə 1346-1353-cü illərdə çatıb, təkrar infeksiyalar XIX əsrə qədər baş qaldırıb. Avrasiyada və Şimali Afrikada 75-200 milyon nəfər xəstəliyin qurbanı olub. Müxtəlif məlumatlara görə, həmin dövrdə Avropa əhalisinin təqribən 30%-60% ölüb.