Türk birliyinin hərbi təhlükəsizlik əməkdaşlığı

“Anadolu Ankası - 2026” təlimi yaxın gələcəyin geostrateji konturlarını müəyyənləşdirir

Türkiyənin Konya şəhərində müxtəlif dövlətlərin hərbi kontingentinin iştirakı ilə start verilən “Anadolu Ankası - 2026” beynəlxalq axtarış-xilasetmə təlimi regional təhlükəsizlik memarlığının möhkəmləndirilməsi istiqamətində atılmış strateji gedişdir. Genişmiqyaslı hərbi manevrlər yalnız taktiki tapşırıqların icrası mənasını daşımır, eyni zamanda, müttəfiq ölkələrin qlobal təhdidlərə qarşı ortaq müdafiə reflekslərinin kəskinləşdirilməsini təmin edir.

Hərbi ittifaqların effektivliyi bilavasitə komandanlıq mərkəzlərinin sinxron qərar qəbuletmə bacarıqlarından asılıdır. Həyata keçirilən təlimlər çərçivəsində iştirakçılar qarşılıqlı etimad mühitini dərinləşdirməklə yanaşı, ehtimal edilən böhran ssenarilərinə hazırlıq səviyyəsini maksimum həddə çatdırırlar. Silahlı qüvvələrin koordinasiyalı fəaliyyəti, qabaqcıl texnologiyaların sintezi və əməliyyatların sinxron şəraitdə sınaqdan keçirilməsi gələcək onilliklərin təhlükəsizlik doktrinasını indidən cızır.

Manevrlərin təşkilində əsas məqsəd fərqli ölkələrin axtarış-xilasetmə qüvvələri arasında qarşılıqlı fəaliyyətin və operativ uyğunluğun artırılması, idarəetmə mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi, şəxsi heyətin peşəkar hazırlıq səviyyəsinin yüksəldilməsidir. Taktiki proseslərə əsasən, qəza vəziyyətlərində ekipaj üzvlərinin axtarılması və xilas edilməsi, suda və quruda, eləcə də çətin relyef şəraitində xilasetmə əməliyyatlarının effektiv icrası qarşıya qoyulan prioritet hədəflərdir. Hadisələrin inkişaf dinamikası göstərir ki, müasir hərb sənəti yüksək texnologiyaların tətbiqini və çevik reaksiya qabiliyyətini imperativ tələb şəklində irəli sürür.

Məşqlər zamanı pilotların təhlükəsiz təxliyəsi, havadan dəstəyin təmin olunması və aviayönləndiricilərin fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi üzrə bacarıqların inkişaf etdirilməsi personalın ekstremal situasiyalarda həyatdaqalma əmsalını kəskin şəkildə artırır. Mürəkkəb iqlim və relyef şərtlərində planlaşdırılan fəaliyyətlər hərbçilərdən müstəsna psixoloji dözümlülük və qüsursuz fiziki hazırlıq tələb edir. Müştərək əməliyyatlar zamanı toplanan təcrübə fərqli ordu strukturlarının eyni komandanlıq altında maneəsiz şəkildə koordinasiya olunmasına zəmin yaradır.

* * *

Aprelin 17-dək davam edəcək beynəlxalq təlimdə Azərbaycanı Hərbi Hava Qüvvələrinin pilotları, paraşüt-desant və axtarış-xilasetmə xidmətinin mütəxəssisləri, aviayönləndiricilər, texniki heyət və aviasiya vasitələri təmsil edir. Rəsmi Bakının hərbi-strateji prosesdə fəal təmsilçiliyi dövlətimizin milli müdafiə sənayesinin və ordu potensialının müasir standartlara tam cavab verdiyini bütün dünyaya nümayiş etdirir. Azərbaycan hərbçilərinin qabaqcıl texnologiyalara əsaslanan təlimlərdə yer alması ölkəmizin geostrateji maraqlarının dövlət sərhədlərindən kənarda da etibarlı şəkildə qorunacağına zəmanət verir.

Xüsusi təyinatlı mütəxəssislərin müttəfiq qüvvələrlə birgə mürəkkəb tapşırıqları icra etməsi Milli Ordumuzun operativ reaksiya qabiliyyətinin ən yüksək pilləyə çatdığını təsdiqləyir. Təlim çərçivəsində mənimsənilən yeni taktiki gedişlər Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin fasiləsiz modernləşmə strategiyasının ayrılmaz tərkib hissəsidir. Peşəkar heyətin beynəlxalq səviyyədə, aparıcı doktrinalara uyğun şəkildə formalaşması dövlətin siyasi masadakı çəkisini ağırlaşdıran başlıca amillərdəndir.

Məsələnin qlobal siyasət müstəvisində diqqətçəkən tərəfi Türk Dövlətləri Təşkilatına üzv ölkələrin ehtimal edilən ortaq hərbi fəaliyyət imkanlarıdır. Bu təşkilatın coğrafi əhatə dairəsi və geosiyasi mövqeyi durmadan yüksəlir. Türk dövlətlərinin “Anadolu Ankası - 2026” formatında, yaxud analoji genişmiqyaslı təlimlərdə iştirak potensialı Avrasiya qitəsində fərqli hərbi-siyasi ittifaqın rüşeymlərini cücərdir. Təşkilat daxilində iqtisadi və mədəni əlaqələrin ardınca təhlükəsizlik mexanizmlərinin dərinləşdirilməsi, müvafiq ölkələrin kənar hərbi müdaxilələrə qarşı ortaq müqavimət gücünü formalaşdırır. Yaradılacaq ortaq hərbi platformalar regionda sabitliyin uzunmüddətli qorunmasına xidmət edəcək qalxandır. Yaranan siyasi-hərbi mənzərə aydın şəkildə sübut edir ki, türkdilli respublikalar qlobal kataklizmlər şəraitində kənar seyrçi statusu ilə kifayətlənmir, əksinə, beynəlxalq təhlükəsizlik arxitekturasının aktiv memarları qismində çıxış edirlər. Qitələrarası miqyasda hegemon güclərin nəzərləri məhz sadalanan əməkdaşlıq modellərinin nəticələrinə yönəlib.

Taktiki xüsusiyyətlərin detallı araşdırılması sübut edir ki, gələcəyin müharibələri bilavasitə havada və virtual informasiya məkanında qazanılacaq. Elektron harp sistemlərinin, peyk vasitəsilə mərkəzdən idarə olunan kəşfiyyat mexanizmlərinin axtarış-xilasetmə əməliyyatlarına dərindən inteqrasiyası iştirakçı qruplaşmalara strateji üstünlük qazandırır. Mövcud təlimlərdəki texnoloji alətlər tərəflərin informasiya hegemoniyasını tam olaraq ələ aldığını isbatlayır.

Müxtəlif qitələrdən gələn, fərqli ştat cədvəlinə malik orduların vahid komandanlıq şəbəkəsi daxilində tam koordinasiyası, qabaqcıl idarəetmə protokollarından sinxron istifadə edilməsi hərbi tərəfdaşlığın inkişaf səviyyəsini səciyyələndirir. Qarşılıqlı nəzəri və praktiki mübadilənin mütəmadi xarakter alması silahlı bölmələrin intellektual döyüş əmsalını maksimum səviyyəyə qaldırır. Ardıcıl və məqsədyönlü atılan oxşar addımlar rəqib qütblərə göndərilən son dərəcə sərt, diplomatik preventiv siqnal funksiyasını yerinə yetirir.

Texnoloji inqilabın hərb elminə gətirdiyi mühüm yeniliklər anında adaptasiya bacarığı tələb edir. İcra edilən əməliyyatlar arealında istifadə edilən müasir aviasiya və kəşfiyyat platformaları zərbə dəqiqliyini dəfələrlə artırmaqla bərabər, hərbi itkilərin tamamilə minimuma endirilməsi hədəfinə hesablanıb. Qoşun növləri havadan səmərəli kəşfiyyat şəbəkələri vasitəsilə cəm edilən məlumatların heç vaxt itirilmədən dərhal yerüstü qüvvələrə ötürülməsi alqoritmini mükəmməlləşdirirlər.

Həyata keçirilən irimiqyaslı simulyasiyalar qlobal müdafiə doktrinalarının tamamilə fərqli orbitə keçdiyini sübuta yetirən təkzibedilməz amildir. Kütləvi kinetik müdaxilə əvəzinə sarsıdıcı texnoloji üstünlüyün tətbiqi ən mürəkkəb münaqişələrin gedişatını qısa müddət ərzində yekunlaşdırmağa imkan tanıyır. Hərbi blokların sürətlə genişlənən logistik infrastrukturu ən çətin xilasetmə əməliyyatlarının uzaq məsafələrdə, məhdudiyyət tanımadan fasiləsiz təşkilinə şərait yaradır.

Konya şəhərində baş tutan beynəlxalq axtarış-xilasetmə təlimləri qlobal güc tərəzisinin tarazlanmasında ciddi əhəmiyyətə malikdir. Azərbaycan hərbçilərinin həmin qabaqcıl manevrlərdə aparıcı sima kimi fəal iştirakı, qardaş Türkiyə ilə sarsılmaz müttəfiqlik bağları, həmçinin Türk Dövlətləri Təşkilatının artan beynəlxalq hərbi nüfuzu gələcəyin geostrateji konturlarını yeniləyir. Beynəlxalq təhlükəsizliyin qorunması məqsədilə atılan planlı, rasional və ardıcıl addımlar tərəfdaş dövlətlərin suverenliyini kənar təhdidlərdən mütləq şəkildə sığortalayır.

Sürətlə dəyişən geosiyasi nizam daxilində qabaqlayıcı və peşəkar fəaliyyətlər region xalqlarının təhlükəsiz rifahının yeganə qarantıdır. Ortaya qoyulan siyasi iradə və nümayiş etdirilən texnoloji qüdrət bölgədə uzunmüddətli sülh arxitekturasının heç vaxt sarsılmayacağını qəti şəkildə təsdiqləyir. Tarixi köklərə əsaslanan və müasir standartlarla formalaşan strateji inteqrasiya davamlı inkişaf üçün etibarlı yol xəritəsidir.

Yusif ŞƏRİFZADƏ
XQ