Türkiyəli ekspertdən SENSASİYA: “Ankara Ermənistanla sərhədin açılmasını təxirə sala bilməz, çünki…” KONKRET

“10 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan, Ermənistan və Rusiya arasında üçtərəfli bəyanat imzalandı. 5 il keçməsinə baxmayaraq bu bəyanatın sülhə çevrilməməsi hər an müharibə riskini yaxınlaşdırır. Eyni zamanda Sərkisyan və Köçəryan Cənubi Qafqazda Ermənistan və Azərbaycan arasında münaqişənin davam etməsini arzulayır.“

Bu fikirləri KONKRET.az-a açıqlamasında Qafqaz Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin sədri Hasan Oktay səsləndirib.

Hasan Oktay

“1991-ci ildə Sovet İttifaqı dağıldıqdan sonra Türkiyə üç Cənubi Qafqaz ölkəsinin – Gürcüstan, Ermənistan və Azərbaycanın müstəqilliyini tanıdı və sərhədləri açdı. Gürcüstan və Azərbaycanla diplomatik əlaqələr qurdu. Azərbaycan və Ermənistan arasındakı münaqişəyə görə, irəvanla münasibətlər yaradılmadı.1993-cü ildə Kəlbəcərə hücumuna görə, Ankara Ermənistanla sərhədi bağladı. 10 noyabrda atəşkəslə bağlı sənədin imzalanmasından sonra Türkiyənin sərhəd qapılarını bağlamaq zərurəti aradan qaldırıldı. Bu bəyanatdan sonra Türkiyə Ermənistanla sərhədi açmalı idi. Lakin Ankara Ermənistan və Azərbaycan arasında sülh sazişinin şərtləri formalaşsın deyə, sərhədin açılmasından imtina etdi. Üstündən 5 il keçməsinə baxmayaraq sülh müqaviləsi ilə bağlı hər hansısa addım atılmadığı üçün, Türkiyə sərhədin açılması məsələsini daha çox gecikdirə bilməyəcəyi həqiqəti ilə üz-üzə qalıb”.

Ekspertin sözlərinə görə, rəsmi Ankara 10 oyabr bəyanatından sonra Rusiya, Türkiyə İran, Azərbaycan, Gürcüstan və Ermənistan arasında görüş keçirməyi təklif etdi. Lakin Gürcüstanın Rusiya ilə olan münasibətlərinə görə, bu görüş baş tutmadı:

“Belə olduğu təqdirdə Türkiyə və Ermənistan xüsusi nümayəndələri arasında görüşlər başladı. Türkiyəni Sərdar Kılıç, Ermənistanı isə Ruben Rubinyan təmsil etdi. Onlar əvvəlcə Moskvada, Vyanada və sonra İğdırda görüşlər keçirdilər. Vyanadakı görüşdə Türkiyənin Ermənistanla olan sərhəd qapılarını 3-cü ölkə vətəndaşları üçün açması qərarı verildi. Kahramanmaraşdakı zəlzələdən sonra Ermənistan Türkiyəyə yardım göndərmək bəhanəsi ilə Marqara sərhəd qapısının açılmasına nail oldu. Bir müddət öncə rəsmi İrəvan Suriyaya  yardım göndərmək bəhanəsi ilə Marqara sərhəd qapısını 10 günlüyünə açmağı xahiş etdi. Xarici dövlətlər Türkiyəyə Ermənistanla sərhədi açması üçün təzyiq göstərdiyi bir vaxtda, Ankara Azərbaycanla münasibətlərində problem yaranmasını istəmədiyi üçün bu addımı atmır. 2009-cu ildə Sürix protokolları müddətində Azərbaycan və Türkiyə arasında ciddi mənada gərginliklər yaranmışdı. Türkiyə 2009-cu il böhranını nəzərə alaraq, məsələyə indi daha həssas yanaşır. Hazırda Ermənistanda Paşinyan hökümətinin varlığı sülh üçün müsbət zəmin yaradır. Lakin Sərkisyan və Köçəryan faktoru olduğu müddətdə sülh müqaviləsi bağlanmayacaq, terror ünsürləri artacaq. Bu hal həm Türkiyə, həm də Azərbaycan üçün risk yaratmaqdadır.“

Aynurə İsmayıl

KONKRET.az