Üç prezidentin mühüm müqaviləsi: Sənədin ömrünün nə qədər olacağını zaman göstərəcək

Xəbər verdiyimiz kimi, Tacikistan prezidenti Emoməli Rəhmon, Özbəkistanın lideri Şavkat Mirziyayev və Qırğızıstan rəhbəri Sadır Japarov üçtərəfli sammitin yekunları üzrə sazişlər imzalayıblar. Liderlər üç ölkənin dövlət sərhədlərinin qovşağına dair sənədi, eləcə də əbədi dostluq haqqında Xucənd bəyannaməsini imzalayıblar.

Tədbir Tacikistan liderinin Xucənd yaxınlığında yerləşən Gülistondakı iqamətgahında baş tutub.

Ekspertlərə görə, bu, son günlərin ən önəmli hadisələrindən biridir. Sazişlər uzun sürən danışıqlardan sonra ərsəyə gəlib. Son 30 ildə sözügedən üç respublika arasında dəfələrlə sərhəd toqquşmaları, milli-etnik zəmində münaqişələr baş verib. Həmin toqquşmaların, münaqişələrin "ssenari"si heç şübhəsiz ki, Kremldə cızılırdı.

Politoloq Fuad Abbasov Bakıvaxtı.az-a deyib ki, hər üç ölkənin əraziləri eksklav və anklavlardan ibarətdir.

Ekspert vurğulayıb ki, Qırğızıstanın bir çox bölgəsi, kəndi Özbəkistanın içindədir:

"Özbəkistanın bəzi regionları Tacikistanın içindədir. Tacikistanın bir sıra əraziləri Qırğızıstan bölgəsindədir. Bu, qarışıq xəritə sanki əvvəlcədən planlaşdırılmış bomba şəklində müəyyənləşdirilib. Məlum idi ki, belə vəziyyətdə separatizm, bölücülük, məzhəblər arası qarşıdurmalar ortaya çıxacaq. Ötən illər ərzində yaşananlar da məhz bu təhlükədən qaynaqlanırdı. Görünür, artıq hər üç ölkənin lideri bunu başa düşürlər”.

Politoloq deyib ki, uzun illər boyunca Fərqanə bölgəsi milli münaqişələrin məkanı olub. Ahıska türkləri özbəklər tərəfindən bu və ya digər səbəblər göstərilərək Fərqanədən qovulmuşdu. Onların bir hissəsi Azərbaycana gələrək, Qarabağ bölgəsində yerləşdirilmişdilər.

Fuad Abbasov, politoloq

F.Abbasov qeyd edib ki, Tacikistan prezidenti Emoməli Rəhmon 1994-cü ildən hakimiyyətdədir. Digər iki ölkənin rəhbərləri isə dəyişib:

"Əgər bu Saziş Özbəkistanın sabiq prezidenti İslam Kərimovun vaxtında gündəmə gəlsəydi, imzalanması mümkün olmayacaqdı. Çünki İslam Kərimov Moskvadan ciddi şəkildə asılı biri idi, keçmiş sovet nomenklaturasına bağlı şəxs idi. Amma Şavkat Mirziyayevin hakimiyyətə gəlməsi ilə regionda müəyyən canlanma baş verdi. Sazişin imzalanması, ortaq məxrəcə gəlinməsi də məhz bunun nəticəsidir. Bu ideyanın da Şavkat Mirziyayevə məxsus olduğunu düşünürəm”.

Müsahibimiz qeyd edib ki, imzalanmış müqavilənin "ömrünün" nə qədər olacağını zaman göstərəcək:

“İstənilən halda belə bir qərarın alınması çox mühümdür".

Aydın Baxış