Uşaqlar Güclü dövlətin və sağlam cəmiyyətin təməlidir

Uşaqların və gənclərin fiziki, həmçinin mənəvi inkişafı hər bir cəmiyyətin gələcəyini müəyyən edən vacib amillərdən sayılır. Bəllidir ki, sağlam bədənə və güclü xarakterə malik olan gənc nəsil həm öz həyatında uğur qazanır, həm də ölkənin sosial, iqtisadi və mədəni inkişafına mühüm töhfələr verir.

Müasir dövrdə texnologiyaların sürətli inkişafı və uşaqların vaxtlarının böyük hissəsini elektron cihazlar qarşısında keçirmələri fiziki hərəkətliliyin azalmasına səbəb olub. Elmi araşdırmalar göstərir ki, uşaqlıq və yeniyetməlik dövründə qazanılan fiziki vərdişlər insanın bütün həyatını formalaşdırır. Aktiv həyat tərzi sürən uşaqlarda piylənmə, şəkərli diabet, ürək xəstəlikləri və bir çox digər sağlamlıq problemlərinin yaranma riski əhəmiyyətli dərəcədə azalır. Məhz buna görə valideynlər uşaqların gün ərzində kifayət qədər hərəkət etməsinə, açıq havada vaxt keçirməsinə və müxtəlif idman növləri ilə məşğul olmasına xüsusi diqqət yetirməlidirlər.

Fiziki passivlik uşaqlar üçün hansı təhlükələri yaradır?

Mövzu barədə pediatr-həkim Ramilə Məmmədova “Yeni Azərbaycan”a açıqlamasında bildirib ki, uşaqların fiziki inkişafı sadəcə boyun uzanması və ya çəkisinin artması ilə ölçülmür. Eyni zamanda onun sümük sisteminin möhkəmlənməsi, əzələlərinin düzgün formalaşması, ürək-damar sisteminin sağlam fəaliyyəti, ağciyərlərinin inkişafı və immunitet sisteminin güclənməsi ilə sıx əlaqədardır:”Maraqlı məqamlardan biri budur ki, uşaqların sümükləri böyüklərin sümüklərindən daha elastik olur. Bu səbəbdən onlar bəzi zərbələrə daha davamlı görünə bilsələr də, inkişaf dövründə qidalanma və fiziki aktivliyin olmaması gələcəkdə sümük problemlərinin yaranmasına səbəb ola bilər. Yay mövsümü uşaqların və gənclərin fiziki inkişafı üçün ən əlverişli dövrlərdən hesab olunur. Günəş işığı orqanizmdə D vitamininin sintezini artırır, bu vitamin isə kalsiumun mənimsənilməsinə kömək edərək sümük və dişlərin möhkəmlənməsində mühüm rol oynayır. Bununla yanaşı, velosiped sürmək, üzgüçülüklə məşğul olmaq, qaçış etmək, futbol oynamaq və təbiətdə müxtəlif hərəkətli oyunlar oynamaq uşaqların həm əzələ sistemini gücləndirir, həm də onların koordinasiya və çeviklik qabiliyyətlərini inkişaf etdirir”.

Dəniz mövsümündə uşaqların qorunması...

Həkimin sözlərinə görə, bir çox valideynlərin bilmədiyi maraqlı fakt ondan ibarətdir ki, üzgüçülük uşaqlar üçün ən faydalı idman növlərindən biri hesab edilir, çünki suyun müqaviməti əzələlərin bərabər şəkildə işləməsini təmin edir, onurğa sütununa düşən yükü azaldır, tənəffüs sisteminin inkişafına müsbət təsir göstərir: “Məhz buna görə yay aylarında uşaqların nəzarət altında üzgüçülüklə məşğul olması onların ümumi sağlamlığı üçün olduqca faydalıdır. Dəniz mövsümündə uşaqların sağlamlığının qorunması xüsusi diqqət tələb edir, çünki günəş şüalarının həddindən artıq təsiri dəri yanıqları, susuzlaşma və istilik vurması kimi təhlükəli vəziyyətlərə səbəb ola bilər. Həkim olaraq tövsiyə edirəm ki, uşaqlar xüsusilə saat 11:00-dan 16:00-a qədər olan müddətdə uzun müddət birbaşa günəş altında qalmasınlar, açıq rəngli və nəfəs alan parçalardan hazırlanmış geyimlər geyinsinlər və yaşlarına uyğun günəşdən qoruyucu kremlərdən istifadə etsinlər. Valideynlər dənizdə və ya hovuzda istirahət zamanı uşaqları heç bir halda nəzarətsiz buraxmamalıdırlar. Üzmə bacarığı olan uşaqlar belə gözlənilməz vəziyyətlərlə qarşılaşa bilərlər. Bundan əlavə, dəniz suyunda uzun müddət qaldıqdan sonra uşağın bədəninin təmiz su ilə yuyulması dərinin qıcıqlanmasının qarşısını almağa kömək edir və infeksiya riskini azaldır”.

Valideynlər diqqətli olmalıdırlar

R.Məmmədova qeyd edib ki, fiziki inkişaf qədər mənəvi inkişaf da uşağın şəxsiyyət kimi formalaşmasında mühüm rol oynayır: “Mərhəmət, dürüstlük, məsuliyyət hissi, əməksevərlik və insanlara hörmət kimi keyfiyyətlər məhz uşaqlıq illərində yaranmağa başlayır. Valideynlərin, müəllimlərin və ümumilikdə cəmiyyətin uşaqlara göstərdiyi davranış nümunələri onların xarakterinin formalaşmasına birbaşa təsir edir və gələcəkdə hansı dəyərlərə sahib olacaqlarını müəyyənləşdirir.

Bu gün uşaqların texnologiyadan geniş istifadə etməsi onların inkişafına müəyyən üstünlüklər qazandırsa da, ekran qarşısında həddindən artıq vaxt keçirmək fiziki passivliyə, yuxu pozğunluqlarına və sosial ünsiyyət bacarıqlarının zəifləməsinə səbəb ola bilər. Buna görə də valideynlər rəqəmsal texnologiyalarla açıq hava fəaliyyətləri arasında düzgün balans yaratmağa çalışmalıdırlar.

Nəticə etibarilə, sağlam qidalanma, kifayət qədər fiziki aktivlik, düzgün yuxu rejimi, təhlükəsiz yay istirahəti və güclü mənəvi dəyərlərlə zəngin tərbiyə uşaq və gənclərin hərtərəfli inkişafının əsas şərtləridir. Bu gün uşaqların sağlamlığına və mənəvi dünyasına qoyulan hər bir investisiya sabah daha güclü, daha sağlam və daha uğurlu bir cəmiyyətin formalaşmasına xidmət edəcək”.

Yeganə BAYRAMOVA

Məqalə “Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyi”nin maliyyə dəstəyi ilə “Uşaq və gənclərin fiziki və mənəvi inkişafı” istiqaməti üzrə hazırlanmışdır.