Icma.az
close
up
RU
Uşaqlar və yuxu: yaxşı nədir, pis nədir? HƏKİM YAZIR

Uşaqlar və yuxu: yaxşı nədir, pis nədir? HƏKİM YAZIR

Icma.az, Saglamolun portalından verilən məlumatlara əsaslanaraq xəbər verir.

Yaxşı yuxu uşaqların elmi uğurları üçün çox vacibdir. Yaxşı yuxu uşaqların əhval-ruhiyyəsini və konsentrasiya qabiliyyətini yaxşılaşdırır.

Yuxu məlumatların formalaşmasına və yadda saxlanılması üçün də çox vacibdir - öyrənməninn vacib hissəsidir.

Uşaqların yay tətilindən sonra məktəbə qayıtması zamanı valideynə necə kömək etmək olar? Bunun sirri il boyu sağlam yuxu vərdişlərini saxlamaqdır. Müntəzəm yuxu rejiminə, keyfiyyətli yuxu mühitinə və yaxşı yuxu gigiyenasına riayət etmək uşaqların performansına və ümumi rifahına kömək edir.

Yuxu cədvəlini təyin etmək nə dərəcədə vacibdir?

Daimi yuxu cədvəli həm böyüklərdə, həm də uşaqlarda nə zaman yatmaq, nə zaman oyanmaq bəradə bədəni rejimə salır. Yuxu ritmi yorğunluq və gündüz yuxululuğunun qarşısını almağa kömək edir. Hansı uşaqların və yeniyetmələrin ki valideynləri yuxu rejimi cədvəli təyin edirsə, onlar daha adekvat yuxu alırlar, gün ərzində daha az yorulur və gümrah olurlar.

Uşaqların yuxuya ehtiyacı nə qədərdir?

Uşağın yuxuya ehtiyacı onun yaşından, fəaliyyət səviyyəsindən və fərdi ehtiyyaclarından asılıdır. Mütəxəssislərin tövsiyyələrinə əsasən aşağıdakı qaydalar tədbiq olunur:

- Məktəbəqədər uşaqlar (3-5 yaş) 10-13 saat yuxuya ehtiyac duyurlar.

- Məktəb yaşlı uşaqların (6-13 yaş) 9-11 saat yuxuya ehtiyacı var.

- Yeniyetmələr (14-17) 8-10 saat yuxuya ehtiyac duyurlar.

Araşdırmalar göstərir ki, əksər uşaqlar və gənclər kifayət qədər yuxulamırlar. Təxminən şagirdlərin üçdə ikisi gecə səkkiz saatdan az yatır.

Yay tətilindən sonra yeni dərs ili üçün yuxu ritminə necə qayıtmaq olar?

Tətil zamanı uşaqların yuxu rejiminin dəyişməsi başa düşüləndir. Uşaqlar tətildən dincəlmək və enerjilərini bərpa etmək üçün istifadə edirlər. Bununla belə qısa tətil fasilələrində uşaqlar normal yuxu rejiminə eməl etməyə çalışmalıdırlar. Belə olduqda tətildən sonra yuxu rejiminə yenidən alışmaq məcburiyyətində olmazlar.

Mümkün olduqca uşaqların hər gün eyni vaxtda yatmasına və oyanmasına kömək edilməlidir. Bu yolla uzun fasilədən sonra yenidən dərs başlayanda belə, artıq nizamlı yuxuya öyrəşmiş olurlar.

Ümumiyyətlə valideyn məktəbə yenidən qayıtdıqda uşaqların məktəb yuxu rejiminə dönməsinə necə köməklik edə bilər? Əlbəttə ki addım-addım!

Yuxu rejiminin tənzimlənməsi prosesi tədricən olmalıdır. Dərs ilinə bir neçə həftə qalmış alışdığı vaxtda 15 dəqiqə tez oyanmalı və 15 dəqiqə daha tez yatmalıdır. Yuxu və oyanma vaxtları məktəb rejiminə uyğun olana qədər bir neçə gündən bir 15 deqiqəlik artımlarla tənzimlənməlidir. Məktəbin ilk günündə uşaq artıq yeni yuxu rejiminə alışmalı və dərsə tam konsantrə olunmaga hazır olmalıdır.

Bəzi insanlar yeni yuxu rejiminə uyğunlaşmaqda çətinlik çıkirlər.  Əgər uşaq 20 dəqiqə ərzində yuxuya getmirsə, o, otağından çıxıb mavi işıqdan uzaq olmaqla sakit, yuxu gətirməyə kömək ede biləcək fəaliyyətlə məşğul olmalıdır. Əgər yorularsa yenidən yuxu üçün yatağa qayıtmalıdır.

Bunun üşün valideynlər səbrli olmalı və vaxtlarını ayırmalıdırlar. Yeniyetmələrlə isə yuxunun əhəmiyyəti və yuxu rejimi barədə söhbətlərdən faydalana bilərlər.

Yaxşı yuxu rejimi nədir?

Uşaqlar günün sonunda daha dərin yuxu yata və səhəri gün dərsə daha energili başlaya bilərlər. Yaxşı yuxu rejiminə müəyyən rahatlaşdırıcı fəaliyyətlər də daxildir, məs:

- İsti vanna və ya duş qəbulu

- Meditasiya etmək

- Valideynlərlə bir şeyləri paylaşmaq

- Günlük emosiyalarını gündəlik formasinda yazmaq

- Fiziki məşqlər, lakin unutmaq olmaz ki, yuxu öncəsu məşqlər yuxunun keyfiyyətini pisləşdirə bilər

- Gündüz mürgüləmələri: Əgər uşaq dərsdən çox yorgun qayıtmışsa və dincəlməyə ehtiyacə varsa, mürgüləmə 30 dəqiqəni keçməməlidir. Belə ki uzunmüddətli mürgüləmə gecə yuxusunun keyfiyyətini aşağı salır.

- Kafeindən uzaq durmaq: Kafe, tünd çay və başqa stimullaşdırıcı içkilərdən günün ikinci yarısı uzaq durmaq məsləhət görülür.

Uşaq otağında keyfiyyətli bir yuxu üçün nələrə diqqət yetirmək lazımdır?

- Uşaq otağı qaranlıq olmalıdır. Bunun üçün qalın, işıqkeçirməz pərdələrdən istifadə oluna bilər.

- Uşaq otağı sərin olmalıdır. Çox isti mühit uşağın yuxuya getməsinə mane ola bilər.

- Səs-küydən uzaq olmalıdir.

- Yataq yalnız yatmaq üçün istifadə edilməlidir. Yataq ev tapşırığı yerinə yetirmək, oxu və digər fəaliyyətlər üçün istifadə edilməməlidir.

Mavi işıq, texnilogiya və yuxu

Bir sıra tədqiqatlar göstərir ki, yatmazdan əvvəl mavi işığa məruz qalan insanların yuxu keyfiyyəti pis olur. Mavi işığın bizə yatmaq vaxtının gəldiyini bildirən hormon-elotonini basqıladığı düşünülür.

Mümkün yuxu pozulmalarının qarşısını almaq üçün uşaqlar yatmazda bir saat əvvəl aşağıdakı şeylərdən uzaq durmalıdırlar:

- Televizor

- Kompyuter və ya laptop

- Mobil telefonlar

- Mavi işıq yayan digər elektron cihazlar

Yatmazdan əvvəl elektron cihazlardan imtina etmək bəzi uşaqlar üçün çətin ola bilər. Bunun üçün alternativ istirahət  formalarından istifadə etmək məqsədə uyğundur. Məsələn, mütaliə.

Məktəbə başladıqda uşaqlarda ümumi bir rutin dəyişir, yeni gözləntilər yaranır, daha az boş vaxt olur. Bu bir təlatümlər zamanıdır. Müsbət vərdişləri təşviq etmək üçün diqqətli olmaq lazımdır. Məktəbdən sonra yaxşı istirahət və möhkəm yuxu rejimi faydalıdır. Bunun üçünsə bir neçə həftə ərzində keçid dövrü keçmək  tələb edir.

Məktəb yuxusuna keçid dövrü başa çatanda uşaqlar rahat yuxuya gedirlər. Nəticədə uşaq məktəbdə daha yaxşı oxuyacaq, konsentrasiyasını dərsə yönəldə biləcək və dərs sonrası yorğunluğu daha az olacaq.

Nevroloq Sevinc Mir Seyid
Milli.Az

Saglamolun.Az


Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:662
embedMənbə:https://saglamolun.az
archiveBu xəbər 16 Noyabr 2024 02:03 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see300

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see297

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see292

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see275

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see274

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see268

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see266

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see247

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see232

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see219

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see216

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see215

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see213

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see209

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see203

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see199

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see192

Tuxel İspaniya mediasına sərt reaksiya verdi: “Siz özünüz qalmaqal yaradırsınız”

15 Noyabr 2026 02:17see188

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see187

Yuxusuz gecədən sonra bunu edin

15 Noyabr 2026 02:02see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri