Xərçənglə mübarizədə yeni mərhələ İskender Yılmaz yazır

Ötən həftə keçmişdə yaşadığım onkoloji xəstəlik dövründə dəstəklərini heç zaman əsirgəməyən dəyərli həkimlərimizə təşəkkür etmək məqsədilə Malatyadakı İnönü Universitetinin Turgut Özal Tibb Mərkəzinə baş çəkdim. Bu ziyarət çərçivəsində xəstəxananın baş həkimi, professor doktor Erol Karaaslan hocamızla da görüşmək imkanım oldu.

Baş həkimimizlə xəstəxananın hazırkı vəziyyəti və gələcək inkişaf hədəfləri barədə söhbət edərkən, universitetimizin rektoru professor doktor Nusret Akpolatın və Tibb Fakültəsinin dekanı professor doktor Mehmet Aslanın universitetə qazandırdığı, müasir rəqəmsal infrastrukturu və təqdim etdiyi imkanlarla diqqət çəkən yeni kitabxanadan da söz açdı.

Lakin söhbətimizin ən həyəcanverici hissəsi xəstəxananın nəzdində həyata keçirilən, demək olar ki, inqilabi əhəmiyyət daşıyan daha bir mühüm layihəyə gəlib çıxdı: Molekulyar Patologiya və Yeni Nəsil Dizileme Laboratoriyası.

Erol hocamızın bu yeni laboratoriya haqqında danışdıqları məni olduqca duyğulandırdı və məni 2019-cu ilə apardı. Həmin il anama ağciyər xərçəngi diaqnozu qoyulduğu ağır günlərdə müalicəyə ciddi töhfə verə biləcək qabaqcıl genetik analizlərin Adana kimi böyük tibb mərkəzlərində aparıldığı bildirilmişdi. Biz də həmin dövrdə bu analizləri Adanada qan nümunəsi əsasında etdirmişdik.

Bu gün isə həmin texnologiyanın, hətta böyük şəhərlərdəki analoji mərkəzlərdən daha əhatəli və müasir formada öz doğma şəhərimizdə, öz araşdırma xəstəxanamızda yaradıldığını öyrənmək mənə böyük qürur və sevinc yaşatdı.

Ziyarətim zamanı bu mühüm mərkəzə rəhbərlik edən doktor Mustafa Hüz hocamızla tanış olmaq və laboratoriyanın fəaliyyəti barədə məlumatları şəxsən ondan dinləmək imkanım oldu. Mustafa hocamızdan aldığım məlumatlar əsasında bu mərkəzin xərçəng xəstələri üçün nə ifadə etdiyini siz dəyərli oxucularla bölüşmək istərdim.

Turgut Özal Tibb Mərkəzi qaraciyər transplantasiyası, Onkologiya Xəstəxanası, tibbi onkologiya, hematologiya və onkoloji cərrahiyyə kimi sahələrdə artıq bölgənin ən güclü səhiyyə mərkəzlərindən biri kimi fəaliyyət göstərir. Tibbi Patologiya Anabilim Dalının nəzdində yaradılan bu yeni laboratoriya isə xərçənglə mübarizəni genetik səviyyədə yeni mərhələyə daşıyır.

Ənənəvi üsullarda xərçəngin hansı orqanda başladığı və onun mikroskop altındakı görünüşü araşdırılır. Yeni Nəsil Dizileme (NGS) texnologiyası sayəsində isə artıq şişin genetik xəritəsini çıxarmaq mümkündür.

Eyni xərçəng növünə sahib iki fərqli xəstənin şişi genetik baxımdan tamamilə fərqli ola bilər. Mustafa Hüz hocamızın da vurğuladığı kimi, şişin genetik “barmaq izini” oxumaqla xəstəyə və şişin xüsusiyyətlərinə ən uyğun, ən effektiv hədəfəyönəlik müalicə variantını müəyyənləşdirmək mümkün olur.

Mustafa hocamızın verdiyi məlumata görə, laboratoriyada həyata keçirilən DNT və RNT əsaslı panellər vasitəsilə ağciyər, yoğun bağırsaq, süd vəzi, yumurtalıq, prostat və mədəaltı vəzi xərçəngi də daxil olmaqla bir çox xərçəng növündə mühüm genetik dəyişikliklər müəyyən edilə bilir.

Üstəlik, laboratoriyanın fiziki infrastrukturu da nümunələrdə çirklənmə və qarışma riskini minimuma endirəcək şəkildə hazırlanıb. İzolyasiya olunmuş otaqlar, xüsusi laboratoriya bölmələri və inkişaf etmiş optik mikroskoplarla təchiz edilən mərkəz beynəlxalq standartlara uyğun şəkildə qurulub.

Beynəlxalq xarici keyfiyyət qiymətləndirmə proqramlarında iştirak edən bu mərkəz aparılan analizlərin etibarlılığını müstəqil şəkildə də təsdiqləyir.

İşin ən sevindirici və təqdirəlayiq məqamlarından biri isə budur: Bu yüksək texnologiyalı xidmət Turgut Özal Tibb Mərkəzində tamamilə dövlət imkanları hesabına həyata keçirilir və xəstələrdən bunun üçün heç bir əlavə ödəniş tələb olunmur.

Doğma şəhərimiz və bölgəmiz üçün böyük şans olan bu uzaqgörən layihəyə və onun infrastrukturunun yaradılmasına töhfə verən əvvəlki rektorumuz professor doktor Ahmet Kızılay hocamıza, bu mühüm xidməti tamamlayaraq universitetimizə qazandıran rektorumuz professor doktor Nusret Akpolata, Tibb Fakültəsinin dekanı professor doktor Mehmet Aslana, Turgut Özal Tibb Mərkəzinin baş həkimi professor doktor Erol Karaaslana, Tibbi Patologiya Anabilim Dalının rəhbəri professor doktor Hasan Gökçeyə, laboratoriyaya böyük fədakarlıqla rəhbərlik edən doktor Mustafa Hüz hocamıza və bütün kollektivinə həmşəhərlilərimiz adından sonsuz təşəkkürlərimi bildirirəm.

Malatyamızın səhiyyə sahəsində bölgənin parlayan ulduzu olmaqda davam etməsi diləyi ilə…

İskender Yılmaz 
Türkiyə-Malatya