Yeni “Bişkek protokolu”: Aİ nun sülh planı Trampa cavabdır

“Avropa İttifaqının təqdim etdiyi plan ABŞ-nin sülh planına bir cavabdır”.

Bunu politoloq İlqar Vəlizadə Aİ-nin Ukraynayla bağlı sülh planını şərh edərkən Bakıvaxtı.az-a deyib.

Ekspertə görə, ABŞ Prezidenti Donald Trampın 28 bəndlik sülh planı açıqlanmasaydı, Avropa İttifaqının sülh paketi də gündəmə gəlməyəcəkdi. Müsahibimiz hesab edir ki, ona görə də Aİ-nin sülh planına ayrıca qəbul etmək lazım deyil:

“Bu, Trampın təkliflərinə düzəliş mahiyyətindədir. ABŞ və Aİ-nin sülh planları arasında təbii olaraq ciddi fərq var. Çünki biri digərinə cavabdır”.

İ.Vəlizadə qeyd edib ki, ancaq burada əsas müzakirə edilən Trampın 28 bəndlik sülh planıdır. Dediyinə görə, görünən odur ki, müəyyən dinamika var, amma həm Trampın sülh planında, həm də Aİ-nin ona cavabında Ukraynanın Rusiya tərəfindən tutulmuş əraziləri ilə bağlı suallar qalmaqdadır:

“Yəni müzakirələr 1991-ci ilin sərhədləri çərçivəsində yox, hazırkı cəbhə xəttinin, təmas xəttinin ətrafında getməlidir. Müharibə dayanır və faktiki olaraq Rusiyanın ələ keçirdiyi ərazilər Moskvanın nəzarətində qalacaq. Sülh dayanıqlı olmalıdır və sülhün təminatçısı rolunda ABŞ çıxış edir. Avropa İttifaqı da qarantor olmaq niyyətindədir. Sülh prosesi ətrafında formalaşan infrastruktur möhkəm olmalıdır. Bu o deməkdir ki, faktiki olaraq cəbhə xətti tərəflər arasında "sərhəd" rolunu oynayacaq. Sonrakı dönəmdə ərazilərlə bağlı müzakirələr aparılacaq".

İlqar Vəlizadə: Trampın sülh planı açıqlanmasaydı, Aİ-nin sülh paketi də gündəmə gəlməyəcəkdi

Həmsöhbətimizin fikrincə, belə təsəvvür yaranır ki, ABŞ və Aİ Ukraynaya yeni "Bişkek protokolu" təqdim edirlər:

"Lakin tərəflər bundan sonra bir-birinə güc tətbiq etməməlidirlər. Azərbaycan və Ermənistan arasında imzalanmış Bişkek protokolunda belə məqam qeyd olunmamışdı. Ukrayna öz ərazilərini Rusiyanın nəzarətinə verməklə Aİ-yə üzv olmaq imkanı qazanır və silahlı qüvvələri NATO-ya inteqrasiya olunur. Amma NATO-ya üzvlüklə bağlı konkret müddəa yoxdur. Ukraynanın digər əraziləri Aİ-yə inteqrasiya olunur və ölkənin bərpası ilə bağlı irimiqyaslı layihələr həyata keçirilir”.

İlqar Vəlizadə vurğulayıb ki, bütün bunlar milyard dollar dəyərində tenderlər deməkdir. Həmin vəsaitlərin hansı ölkə tərəfindən mənimsənilməsi də müzakirə predmetidir:

“ABŞ çalışır ki, bu missiyanı özü icra etsin. Əsas məsələ çoxmilyardlıq layihənin kimlərin nəzarətində olacağıdır".

Qeyd edək ki, ABŞ Prezidenti Donald Trampln “sülh planı”ndan spnra Avropa İttifaqı da (Aİ) Ukrayna münaqişəsinin tənzimlənməsinə dair 24 bəndlik sülh planı ilə çıxış edib.

Aydın Baxış