Yeni iqtisadi əməkdaşlıq imkanları

2026-cı il sentyabrın 26-da Bakıda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin himayəsi altında II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu çərçivəsində mühüm tədbir keçirilib. Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycanın son illərdə əldə etdiyi iqtisadi nəticələr, ölkənin investisiya mühiti və qarşıdakı dövr üçün əsas inkişaf istiqamətləri barədə fikirlərini bölüşüb. Dövlət başçısının qeyd etdiyi kimi, indiyədək həyata keçirilən işlər gələcək inkişaf üçün mühüm ilkin şərtlər yaradıb. Sabit iqtisadiyyatın və müstəqil maliyyə-iqtisadi sistemin formalaşdırılması Azərbaycanın investisiya cəlbediciliyinin əsas amillərindən biri kimi təqdim olunub.
Azərbaycanın iqtisadi inkişafında xarici və daxili investisiyaların mühüm rolu var. Prezident İlham Əliyev tədbirdə bildirib ki, son 20 il ərzində Azərbaycana 350 milyard ABŞ dollarından çox investisiya cəlb edilib. Bu göstərici ölkədə müxtəlif sahələr üzrə həyata keçirilən layihələrin miqyasını və Azərbaycan iqtisadiyyatına beynəlxalq biznes dairələrinin marağını göstərən mühüm faktlardan biridir.
İnvestisiya mühitinin formalaşmasında siyasi və makroiqtisadi sabitlik, iqtisadi idarəetmə, infrastrukturun inkişafı, enerji və nəqliyyat imkanları, eləcə də regional əlaqələr mühüm rol oynayır. Azərbaycan son illərdə iqtisadiyyatın müxtəlif istiqamətlərində şaxələndirmə siyasətini həyata keçirir. Qeyri-neft sektorunun inkişaf etdirilməsi, yeni istehsal müəssisələrinin yaradılması, kənd təsərrüfatının, logistikanın, nəqliyyatın, rəqəmsal iqtisadiyyatın və digər sahələrin genişləndirilməsi bu prosesin əsas istiqamətlərindəndir.
II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumunun keçirilməsi də bu baxımdan ölkənin iqtisadi və investisiya imkanlarının beynəlxalq ictimaiyyətə təqdim edilməsi məqsədinə xidmət edir. Forum çərçivəsində investorlar və biznes nümayəndələri Azərbaycan iqtisadiyyatının müxtəlif sahələrində mövcud imkanlarla tanış olmaq, qarşılıqlı əməkdaşlıq perspektivlərini müzakirə etmək imkanı əldə ediblər.
Prezident İlham Əliyevin tədbirdə toxunduğu əsas məsələlərdən biri enerji sektorunda yeni investisiya imkanları olub. Dövlət başçısı Azərbaycanın enerji sahəsində uzun illər ərzində formalaşdırdığı təcrübəni və mövcud potensialı diqqətə çatdırıb.
Tədbirdə bildirilib ki, neft və qaz sektoru qarşıdakı dövrdə də Azərbaycana investisiya qoyuluşlarının mühüm istiqamətlərindən biri olaraq qalacaq. Bununla yanaşı, ölkənin enerji siyasətində yeni layihələrin həyata keçirilməsi, qaz hasilatının artırılması və beynəlxalq enerji əməkdaşlığının genişləndirilməsi məsələləri də xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu çərçivəsində enerji sahəsində bir sıra mühüm sənədlərin imzalanması və mübadiləsi də baş tutub. Sentyabrın 26-da “SOCAR, XRG və TotalEnergies” şirkətləri arasında “Abşeron” qaz-kondensat yatağının tammiqyaslı işlənməsi üzrə Yekun İnvestisiya Qərarı ilə bağlı sənədlər mübadilə edilib. Həmçinin SOCAR ilə “Comstock Resources” şirkəti arasında strateji tərəfdaşlığa dair Çərçivə Sazişi imzalanıb.
Bu sənədlər Azərbaycanın enerji sektorunda beynəlxalq şirkətlərlə əməkdaşlığının davam etdiyini göstərir. Enerji layihələri yalnız hasilat baxımından deyil, eyni zamanda texnologiya, müasir idarəetmə və beynəlxalq biznes təcrübəsinin ölkəyə gətirilməsi baxımından da əhəmiyyət daşıyır.
Prezident İlham Əliyev qeyd edib ki, Azərbaycan iqtisadiyyatının müxtəlif sahələrində inkişaf davam edir. Ölkənin ÜDM strukturunda qeyri-neft sektorunun payı artıq 70 faizdən çoxdur. Bununla belə, ixrac strukturunda neft və qazın payının yüksək olması iqtisadiyyatın ixrac imkanlarının daha da şaxələndirilməsinin qarşıda duran məsələlərdən biri olduğunu göstərir.
Qeyri-neft sektorunun inkişafı Azərbaycan üçün yeni istehsal sahələrinin yaradılması, məşğulluğun artırılması, ixrac coğrafiyasının genişləndirilməsi və yerli məhsulların beynəlxalq bazarlara çıxarılması baxımından əhəmiyyətlidir.
Kənd təsərrüfatı və ərzaq təhlükəsizliyi də çıxış zamanı diqqət yetirilən istiqamətlərdən olub. Dünyada quraqlıq, təchizat zəncirlərində problemlər və digər amillərin ərzaq təminatına təsir göstərə bildiyi bir şəraitdə kənd təsərrüfatına investisiya qoyuluşlarının əhəmiyyəti artır. Azərbaycan üçün də bu sahə həm daxili tələbatın ödənilməsi, həm də ixrac imkanlarının genişləndirilməsi baxımından perspektivli istiqamətlərdən biri kimi nəzərdən keçirilir.
Müasir infrastruktur iqtisadi inkişafın əsas dayaqlarından biridir. Nəqliyyat yolları, enerji infrastrukturu, logistika mərkəzləri, rəqəmsal şəbəkələr və digər infrastruktur layihələri ölkənin iqtisadi potensialının reallaşdırılmasına imkan yaradır.
Azərbaycanın coğrafi mövqeyi də bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Ölkənin Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat istiqamətlərinin kəsişməsində yerləşməsi Azərbaycanın tranzit və logistika imkanlarını genişləndirir. Bu imkanlardan səmərəli istifadə regional və beynəlxalq iqtisadi əlaqələrin inkişafına təsir göstərən amillərdəndir.
Prezident İlham Əliyev çıxışında qlobal rəqəmsal infrastruktur şirkətləri ilə əməkdaşlığın vacibliyini də vurğulayıb. Dövlət-özəl tərəfdaşlığı mexanizmlərinin tətbiqi müxtəlif iri layihələrin həyata keçirilməsində əlavə imkanlar yarada bilər.
Forumda bərpaolunan enerji layihələri ilə bağlı əməkdaşlıq məsələlərinə də toxunulub. “Masdar” və “ACWA Power” kimi beynəlxalq şirkətlərlə həyata keçirilən əməkdaşlıq Azərbaycanın enerji sektorunda yeni istiqamətlərin formalaşmasına nümunə kimi qeyd edilib.
Bərpaolunan enerji layihələrinin inkişafı elektrik enerjisi istehsalının şaxələndirilməsi, yeni texnologiyaların tətbiqi və enerji sisteminin uzunmüddətli inkişafı baxımından əhəmiyyət daşıyır. Bu sahəyə investisiyaların cəlb edilməsi həm iqtisadi, həm də texnoloji baxımdan yeni imkanlar yaradır.
Prezident İlham Əliyevin forumdakı çıxışında investisiya mühitinin əsas şərtləri sırasında təhlükəsizlik və sabitlik, proqnozlaşdırıla bilən vergi sistemi və əlverişli iqtisadi mühit xüsusi qeyd olunub.
II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumunun əsas mövzusunun etimad və investisiya sabitliyi ilə bağlı olması da təsadüfi deyil. Müasir dünyada təchizat zəncirlərinin dəyişməsi, yeni nəqliyyat və enerji əlaqələrinin formalaşması, texnoloji transformasiya və qlobal iqtisadi münasibətlərin yenilənməsi investorların qərarlarına təsir edən mühüm amillərdəndir.Azərbaycanın forum vasitəsilə öz iqtisadi imkanlarını beynəlxalq biznes dairələrinə təqdim etməsi ölkənin regional və qlobal iqtisadi proseslərdə iştirakının daha da genişləndirilməsi məqsədinə xidmət edir.
II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumunda müxtəlif ölkələrdən hökumət nümayəndələri, beynəlxalq təşkilatlar, maliyyə institutları, aparıcı şirkətlər, investorlar və biznes dairələri bir araya gəliblər.
Forumun mövzusu Cənubi Qafqazın qlobal bağlantı və investisiya sabitliyindəki roluna da diqqət yönəldib. Regionda nəqliyyat, enerji, logistika və digər sahələrdə yeni əməkdaşlıq imkanlarının yaranması iqtisadi əlaqələrin inkişafı üçün əlavə perspektivlər formalaşdırır.
Azərbaycanın yerləşdiyi coğrafi mövqe ölkəyə regionlararası iqtisadi əlaqələrdə mühüm rol oynamaq imkanları verir. Bakı şəhərinin beynəlxalq tədbirlər üçün platforma kimi çıxış etməsi isə ölkənin iqtisadi və diplomatik əlaqələrinin inkişafı baxımından diqqət çəkən məqamlardan biridir.
II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumunun keçirilməsi 2025-ci ildə təşkil olunmuş birinci forumun davamı kimi qiymətləndirilir. Azərbaycan Prezidentinin forum iştirakçılarına müraciətində bildirilib ki, birinci forum çərçivəsində ümumi dəyəri 10 milyard ABŞ dollarından çox olan investisiya sazişləri imzalanıb və bunun 7 milyard ABŞ dollarından çox hissəsi qeyri-neft sektorunun payına düşüb.
Forum çərçivəsində keçirilən görüşlər və müzakirələr müxtəlif sahələrdə yeni tərəfdaşlıqların qurulması üçün imkan yaradıb. Enerji, infrastruktur, kənd təsərrüfatı, rəqəmsal texnologiyalar və digər istiqamətlər üzrə əməkdaşlığın genişləndirilməsi Azərbaycan iqtisadiyyatının gələcək inkişaf gündəliyində mühüm yer tutur.
Müasir investisiyanın əhəmiyyəti yalnız maliyyə vəsaitlərinin cəlb olunması ilə məhdudlaşmır. Beynəlxalq investorlarla əməkdaşlıq texnologiya, idarəetmə təcrübəsi, yeni bilik və müasir istehsal üsullarının tətbiqi üçün də imkan yaradır.
Azərbaycanın iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətinin artırılması üçün müasir texnologiyaların tətbiqi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Rəqəmsallaşma, innovasiya, yeni istehsal üsulları və yüksək əlavə dəyər yaradan sahələrin inkişafı gələcək iqtisadi artımın istiqamətlərindən biri kimi çıxış edir.
Bu baxımdan investisiya siyasəti ilə innovasiya siyasətinin bir-birini tamamlaması mühüm məsələdir. Beynəlxalq şirkətlərlə tərəfdaşlıq Azərbaycan şirkətlərinin yeni bazarlara çıxış imkanlarını da genişləndirə bilər.
II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumunda səsləndirilən fikirlər ölkənin qarşıdakı dövr üçün iqtisadi gündəliyinin əsas istiqamətlərini də göstərir. Enerji sektoru ənənəvi əhəmiyyətini qorumaqla yanaşı, qeyri-neft sektorunun inkişaf etdirilməsi, kənd təsərrüfatı və ərzaq təhlükəsizliyi, infrastruktur, rəqəmsal iqtisadiyyat və bərpaolunan enerji kimi sahələrdə yeni imkanların yaradılması diqqət mərkəzindədir.
Forumda aparılan müzakirələrdən görünür ki, Azərbaycanın iqtisadi siyasətində əsas məsələlərdən biri mövcud potensialın daha geniş şəkildə reallaşdırılmasıdır. Bunun üçün müxtəlif sahələrdə beynəlxalq tərəfdaşlıq imkanlarının araşdırılması, investisiya layihələrinin təşviqi və biznes əlaqələrinin genişləndirilməsi davam etdirilir.
Azərbaycanın iqtisadi potensialı yalnız ölkənin daxili bazarı ilə məhdudlaşmır. Ölkənin coğrafi mövqeyi regional nəqliyyat və enerji layihələrində iştirak üçün imkanlar yaradır. Bu baxımdan Azərbaycan Cənubi Qafqazda iqtisadi əlaqəliliyin inkişafında iştirak edən ölkələrdən biridir.
Qlobal təchizat zəncirlərində baş verən dəyişikliklər nəqliyyat marşrutlarının və logistika imkanlarının əhəmiyyətini artırıb. Yeni marşrutların inkişafı, yükdaşımaların sürətləndirilməsi və tranzit imkanlarının genişləndirilməsi regional iqtisadi əlaqələrə təsir edən mühüm amillərdir.
İnvestisiya layihələrinin həyata keçirilməsi üçün isə nəqliyyat, enerji və rəqəmsal infrastrukturun inkişafı mühüm baza yaradır. Buna görə də forumun mövzusunda “qlobal bağlantı” anlayışının xüsusi yer tutması iqtisadi proseslərin müasir reallıqları ilə bağlıdır.
II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu Azərbaycanın investisiya imkanlarının beynəlxalq biznes ictimaiyyətinə təqdim edilməsi, investorlar və şirkətlər arasında əlaqələrin genişləndirilməsi baxımından mühüm tədbirlərdən biri olub.
Prezident İlham Əliyevin forum çərçivəsində keçirilən tədbirdə iştirakı zamanı Azərbaycanın iqtisadi inkişafı, investisiya mühiti, enerji sektoru, qeyri-neft iqtisadiyyatının genişləndirilməsi, kənd təsərrüfatı, infrastruktur, rəqəmsal imkanlar və bərpaolunan enerji kimi müxtəlif istiqamətlər üzrə fikirlər səsləndirilib.
Forum çərçivəsində enerji sahəsində mühüm sənədlərin mübadiləsi də keçirilib. “Abşeron” qaz-kondensat yatağının tammiqyaslı işlənməsi ilə bağlı Yekun İnvestisiya Qərarı və SOCAR ilə “Comstock Resources” arasında strateji tərəfdaşlığa dair Çərçivə Sazişi bunlar sırasında olub.
Belə tədbirlər Azərbaycanın iqtisadi potensialının təqdim olunması ilə yanaşı, beynəlxalq tərəfdaşlarla birbaşa dialoqun inkişafına, yeni investisiya layihələrinin müzakirəsinə və uzunmüddətli biznes əlaqələrinin qurulmasına şərait yaradır.
II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumunun əsas mesajlarından biri də qlobal iqtisadi münasibətlərin dəyişdiyi bir dövrdə etimad, sabitlik, əlaqəlilik və qarşılıqlı faydaya əsaslanan əməkdaşlığın əhəmiyyətinin artmasıdır. Azərbaycanın forum vasitəsilə investorlarla və beynəlxalq şirkətlərlə əlaqələrini genişləndirməsi ölkənin gələcək iqtisadi inkişaf gündəliyinin mühüm istiqamətlərindən biri olaraq diqqət çəkir.
Forumun nəticələri və burada əldə olunan razılaşmalar qarşıdakı dövrdə müxtəlif sahələrdə yeni layihələrin və tərəfdaşlıqların formalaşmasına zəmin yarada bilər. Bu baxımdan II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu Azərbaycanın investisiya siyasətinin, regional iqtisadi əlaqələrinin və beynəlxalq biznes əməkdaşlığının müzakirə edildiyi əhəmiyyətli platforma kimi yadda qalır.

Şükufə Bağırova

YAP Culfa şəhər İncəsənət məktəbi ərazi partiya təşkilatının sədri