Zaman maşınının sirri açılır? Alimlərdən YENİ NƏTİCƏ

Zaman maşını ilə keçmişə qayıtmaq və ya gələcəyə səyahət etmək uzun illərdir həm alimlərin, həm də fantastika həvəskarlarının diqqətini çəkir. Lakin yeni elmi araşdırma keçmişə səyahətin nəzəri baxımdan belə mümkün olmaya biləcəyini göstərir.

Avtosfer.az sfera.az-a istinadən xəbər verir ki, Çinin Jinan Universitetinin tədqiqatçısı Honqşenq Canqın irəli sürdüyü nəzəriyyəyə əsasən, kainatın müəyyən şərtlərə malik modellərində zaman yalnız bir istiqamətdə – gələcəyə doğru hərəkət edə bilər.

Fizikin yanaşması fəza-zamanın işıq vasitəsilə müəyyən təbəqələrə bölünməsi ideyasına əsaslanır. Bu nəzəriyyəyə görə, işıq sürətindən aşağı hərəkət edən istənilən obyekt həmin təbəqələri eyni istiqamətdə keçməlidir. Başqa sözlə, zamanın axını pilləkənlə yuxarı qalxmağa bənzəyir: hərəkət irəli mümkündür, lakin əvvəlki mərhələyə qayıtmaq mümkün deyil.

Fiziklər keçmişə qayıtmağa imkan verə biləcək belə trayektoriyaları “qapalı zamanabənzər əyrilər” adlandırırlar. Bu, insanın öz keçmişinə qayıdaraq başladığı nöqtəyə və zamana yenidən çatması deməkdir.

Zaman səyahətinin iki nəzəri istisnası

Araşdırmada keçmişə səyahət ehtimalını nəzəri olaraq mümkün edə biləcək iki istisnadan bəhs olunur.

Birinci istisna fəza-zamanın burulması ilə bağlıdır. Məsələn, fırlanan qara dəliklərin yaxınlığında fəza və zamanın quruluşu dəyişə, işıq şüaları mürəkkəb trayektoriyalar üzrə hərəkət edə bilər. Belə şəraitdə zamanın adi istiqamətini təsvir edən nəzəri mexanizm işləməyə bilər.

İkinci ehtimal isə kainatın topoloji quruluşu ilə əlaqəlidir. Bu yanaşmaya görə, fəza-zamanın ümumi forması elə ola bilər ki, irəliyə doğru hərəkət edən trayektoriya müəyyən şəraitdə yenidən başlanğıc nöqtəsinə qayıtsın. Alimlər qurd dəlikləri ilə bağlı bəzi nəzəri zaman maşını modellərinin də bu ehtimala əsaslandığını bildirirlər.

Bununla belə, tədqiqatçı vurğulayır ki, fəza-zamanda burulmanın mövcudluğu öz-özlüyündə keçmişə səyahət yaratmır. Bu, yalnız belə səyahətin mümkünsüzlüyünü göstərən nəzəri arqumentin tətbiqinə mane ola bilər.

Gələcəyə səyahət isə elmi baxımdan mümkündür

Keçmişə qayıtmaqdan fərqli olaraq, gələcəyə səyahət Eynşteynin nisbilik nəzəriyyəsi ilə izah olunur. Bu nəzəriyyəyə əsasən, çox yüksək sürətlə hərəkət edən və ya güclü cazibə sahəsində yerləşən cismin zamanı digər müşahidəçilərlə müqayisədə daha yavaş keçir.

Məsələn, Beynəlxalq Kosmik Stansiyada təxminən altı ay qalan astronavtlar Yer kürəsindəki insanlarla müqayisədə saniyənin mində bir neçə hissəsi qədər daha gənc olurlar.

Qeyd edək ki, Honqşenq Canqın araşdırması hələ elmi ekspert qiymətləndirməsindən keçməyib. Müəllif də nəticələrinin bütün mümkün kainat modellərində zaman səyahətini qeyri-mümkün elan etmədiyini vurğulayır. Beləliklə, keçmişə səyahət məsələsi hələ də nəzəri fizikanın müzakirə olunan mövzularından biri olaraq qalır.