Zəngəzur dəhlizi Çinin nəqliyyat və logistika marşrutlarını şaxələndirmə strategiyası ilə tam uzlaşan layihədi

Gələcəkdə Zəngəzur dəhlizinin işə salınması rəsmi Pekinin qlobal miqyasda nəqliyyat və logistika marşrutlarını şaxələndirmə strategiyası ilə də tam uzlaşır.

Bu barədə "Report"a açıqlamasında Beynəlxalq Münasibətlərin Təhlili Mərkəzinin Şərqi Asiya regionu üzrə eksperti Vüsal Quliyev danışıb.

Mütəxəssisin sözlərinə görə, Çin uzun illərdir "Bir kəmər, bir yol" təşəbbüsü çərçivəsində qitələrarası ticarət və tranzit yollarını diversifikasiya etməyə səy göstərir, alternativ ticarət dəhlizlərinin yaranmasına və inkişafına ciddi maraq nümayiş etdirir:

"Bu baxımdan, Zəngəzur dəhlizi Çinə Qərbə doğru əlavə etibarlı çıxış imkanı yaradır. Eyni zamanda bu dəhliz Azərbaycanın da Şərqlə Qərb arasında əsas nəqliyyat və ticarət qovşağı kimi möhkəmlənmək hədəflərinin reallaşmasına da xidmət edir".

V.Quliyev əlavə edib ki, Zəngəzur dəhlizinin Şərq-Qərb Beynəlxalq Nəqliyyat Dəhlizinə tam inteqrasiyası reallaşacağı təqdirdə, onun Avropa və Asiya bazarları arasında sadəcə bir tranzit yolu deyil, həm də regional iqtisadi inteqrasiyanı gücləndirən mühüm bir qovşaq kimi fəaliyyət göstərmək potensialı artacaq: "Bu isə Azərbaycan başda olmaqla dəhlizin əhatə edəcəyi bütün region üçün yeni iqtisadi fürsətlər və inkişaf perspektivləri vəd edir".

Ekspert Azərbaycan-Çin münasibətləri kontekstində Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutundan (TBNM) da söz açaraq bildirib ki, Orta Dəhliz qitələrarası ticarət və logistika üçün yeni və strateji bir alternativ olaraq təkcə Avropa üçün deyil, eyni zamanda Çin üçün də artan əhəmiyyət kəsb edir:

"Mövcud marşrutlara, xüsusən də dəniz yollarına və ya geosiyasi cəhətdən daha mürəkkəb olan digər quru dəhlizlərinə əlavə olaraq TBNM potensial baxımdan daha qısa və səmərəli bir alternativ quru bağlantısı təklif edir. Son illərdə qlobal əhəmiyyətli yükdaşıma istiqamətlərindən birinə çevrilən TBNM-in əsas funksiyalarından biri Çindən gələn yüklərin Orta Asiya və Xəzər dənizi vasitəsilə Azərbaycana, oradan da Türkiyəyə və nəhayət, Aralıq dənizi limanları və ya İstanbul boğazları üzərindən birbaşa Avropa bazarlarına təhlükəsiz və sürətli nəqlini təmin etməkdir".

Siyasi şərhçi hesab edir ki, bu, təchizat zəncirlərinin optimallaşdırılması və tranzit müddətinin azaldılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır:

"Bu kontekstdə, 2024-cü ilin iyun ayında Azərbaycanla Çin arasında imzalanmış "Çin-Avropa Dəmiryolu Ekspresi üçün Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutlarının inkişafı haqqında" və Azərbaycanın İqtisadiyyat Nazirliyi ilə Çinin Milli İnkişaf və İslahat Komissiyası arasında "Bir kəmər, bir yol" təşəbbüsünün birgə həyata keçirilməsi üzrə əməkdaşlıq planının formalaşdırılmasının sürətləndirilməsi haqqında" Anlaşma Memorandumları nəqliyyat və logistika sahəsində dövlətlərarası modernizasiya layihələrinin birgə icrası baxımından mühüm irəliləyiş kimi səciyyələndirilə bilər".

V.Quliyev qeyd edib ki, hər iki ölkə nəqliyyat və iqtisadi siyasətlərini uzlaşdırmağa davam etdikcə, bu memorandumların icrasının Azərbaycan və Çin müəssisələri arasında strateji sahələrdə texnologiya transferi və sənaye əməkdaşlığı üçün yeni imkanlar yaradacağı gözlənilir:

"Çinin təchizat zəncirinin idarə edilməsi və avtomatlaşdırılmış nəqliyyat sistemləri sahəsindəki zəngin təcrübəsini nəzərə alaraq gömrük sistemlərinin rəqəmsallaşdırılması, ağıllı logistika və elektron idarəetmə kimi rəqəmsal həllər vasitəsilə TBNM boyunca ticarətin səmərəliliyinin və şəffaflığının artırılmasını proqnozlaşdırmaq olar. Bakı və Pekin arasında intensivləşən diplomatik və kommersiya əlaqələri fonunda Azərbaycanın yüksək texnologiyalar sənayesi Çinlə əməkdaşlığa daha çox yönəlir. Bu əməkdaşlıq xüsusilə nəqliyyat sistemlərinin rəqəmsallaşdırılması və yeni nəsil mobil internet şəbəkələrinin tətbiqi kimi sahələri əhatə edir".

Onun sözlərinə görə, bu strateji əməkdaşlıqlar, ilk növbədə, regionda investisiya axınının sürətlənməsi, qarşılıqlı ticarət dövriyyəsinin artırılması, yeni infrastruktur layihələrinin həyata keçirilməsi və ümumilikdə dayanıqlı iqtisadi inkişaf üçün əlverişli zəmin yaradır:

"Effektiv nəqliyyat dəhlizləri vasitəsilə möhkəmlənən kommersiya əlaqələri region ölkələri üçün yeni bazarlara çıxış imkanları açır və iqtisadi rifahın yüksəlməsinə töhfə verir. Nəticə olaraq əminliklə qeyd etmək olar ki, mürəkkəb beynəlxalq vəziyyətin hökm sürdüyü bir dövrdə iki ölkənin müxtəlif çoxmillətli platformalar çərçivəsində əməkdaşlıqlarını dərinləşdirməsi Avrasiya boyu investisiya və kommersiya əlaqələrinin inkişaf etdirilməsi ilə yanaşı, regional sülh və təhlükəsizliyin təmin edilməsi baxımından da mühüm əhəmiyyət daşıyır".

Xatırladaq ki, aprelin 2-də Çin Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin üzvü, Beynəlxalq əlaqələr şöbəsinin müdiri Lü Tzyançaonun iştirakı ilə Bakıda "Azərbaycan-Çin strateji tərəfdaşlığı: Qlobal Cənubda konsolidasiya və əməkdaşlığın təşviqi" mövzusunda konfrans keçirilib. Konfransda Çin-Azərbaycan münasibətlərinin hərtərəfli inkişafının stimullaşdırılması məruzəçilərin çıxışlarının əsasını təşkil edib. Bu çərçivədə qitələrarası nəqliyyat kanallarının inkişafı naminə hər iki tərəfin sistematik şəkildə həyata keçirdiyi irimiqyaslı layihələr xüsusi olaraq vurğulanıb.