“ABŞ vasitəçiliyi ilə İsrail və Suriya arasında dialoq bərpa olunub“ SANA

"1974-cü il Sazişi və suverenlik məsələləri danışıqların əsas mövzusu olaraq qalır..."

Parisdə İsrail və Suriya arasında ABŞ-ın koordinasiyası və vasitəçiliyi ilə danışıqlar keçirilir. 

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə Suriyanın SANA Dövlət İnformasiya Agentliyi məlumat yayıb.

Parisdə sakit diplomatiya davam edir

Hökumət mənbəsinə istinadən, Suriya tərəfdən danışıqlarda xarici işlər naziri Əsəd Həsən əş-Şeybani və Baş Kəşfiyyat İdarəsinin rəhbəri Hüseyn əs-Salame iştirak edir. Mənbə agentliyə açıqlamasında bildirib ki, dialoqun bərpası Suriyanın müzakirə olunmaz milli hüquqlarını bərpa etmək əzmini nümayiş etdirir.

Əsas müzakirə mövzusu 1974-cü il Sərhəd Ayrılması Sazişinə qayıdışdır. Suriya tərəfi İsrail qoşunlarının 8 dekabr 2024-cü il vəziyyətinə uyğun olaraq geri çəkilməsini tələb edir. Mənbə əlavə edib ki, söhbət "ədalətli təhlükəsizlik sazişi"ndən gedir və bu saziş Suriyanın tam suverenliyini bütün digər məsələlərdən üstün tutmalıdır.

Diplomatik əlaqələrin tarixi və məqsədi

SANA xatırladır ki, avqustun 19-da əş-Şeybani artıq Parisdə İsrail nümayəndə heyəti ilə görüşüb. Həmin vaxt sərhəd ayrılması rejiminin bərpası, eskalasiyanın azaldılması və müdaxilə etməmə prinsipləri müzakirə olunub - bu danışıqlar da ABŞ vasitəçiliyi ilə aparılıb. 

Suriya bu əlaqələri ölkədə təhlükəsizlik və sabitliyin gücləndirilməsi, eləcə də ərazi bütövlüyünün qorunması məqsədilə aparılan geniş diplomatik səylərin bir hissəsi hesab edir. Suriya prezidenti Əhməd əş-Şaraa əvvəlcədən dəfələrlə bəyan edib ki, İsraillə danışıqlar yalnız praktik məqsədə xidmət edir - təhlükəsizlik sazişi əldə etmək və Suriya maraqlarını qorumaq.

O, əlavə edib ki, İsrail qoşunları müəyyən edilmiş tarixə qədər işğal olunmuş ərazilərdən geri çəkilməli və 1974-cü il sazişinə tam riayət etməlidir. Əş-Şaraa həmçinin qeyd edib ki, ABŞ Suriya mövqeyini dəstəkləyir və bir çox beynəlxalq oyunçular da bu baxışı paylaşır.

Yeni raund və tərəflərin mövqeləri

Cari danışıqlar artıq beşinci raunddur və demək olar ki, iki ay fasilədən sonra baş tutub. Dialoq tərəflər arasındakı fikir ayrılıqları və əvvəlki İsrail nümayəndə heyətinin rəhbəri Ron Dermerin vəzifədən getməsi səbəbindən dayandırılmışdı. Görüşdən əvvəl İsrail baş naziri Netanyahu yeni danışıqlar komandası yaradıb və heyətə ABŞ-dakı səfir Yehiel Laiter rəhbərlik edir.

İsrail tərəfi sərhəd təhlükəsizliyini təmin etməyə yönəlmiş "qırmızı xətlər"ini müəyyən edib. Suriya isə İsrailin hücum və sərhəd keçidlərinin dayandırılmasını, ölkənin suverenliyinə zərər verməyəcək təhlükəsizlik zəmanətlərini tələb edir.

Tarixi kontekst və qarşılıqlı tələblər

Dekabr 2024-cü ilin dekabrında Bəşar Əsəd rejiminin zəifləməsi fonunda İsrail Colan təpələrini genişləndirərək Suriyanın nəzarətində olan əraziləri, o cümlədən Hermon dağının yamaclarını işğal edib. İsrail hələ də 1974-cü il sərhəd xəttinə geri çəkilmək barədə rəsmi açıqlama verməyib. Əksinə, 2025-ci ilin noyabrında İsrail müdafiə naziri İsrael Katc bildirib: "İsrail Müdafiə Ordusu Hermon dağının zirvəsində və tampon zonada qalacaq".