Icma.az
close
up
RU
Menu

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

Zülalla ən zəngin çərəz

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

Tuxel İspaniya mediasına sərt reaksiya verdi: “Siz özünüz qalmaqal yaradırsınız”

Yuxusuz gecədən sonra bunu edin

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

91 yaşlı əfsanəvi aktrisa uzun fasilədən sonra ictimaiyyət qarşısına çıxdı

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

Leyla Əliyeva İSESKO nun Baş direktoru ilə görüşüb

Aclığın və iztirabın fotoqrafı...

Aclığın və iztirabın fotoqrafı...

Icma.az xəbər verir, Qaynarinfo saytına əsaslanaraq.

Mayın sonunda uzaq Braziliyadan dünya şöhrətli fotoqraf Sebastyan Salqadonun 81 yaşında vəfat etməsi xəbəri gələndə bütün informasiya məkanını heç olmasa bir neçə gün bu itkinin zəbt edəcəyinə inanırdım. Sadəlövh inamımda yanıldım. Dünya xəbərin üzərindən sükutla keçdi. 

Eyni vəziyyətlə 2023-cü ilin payızında qarşılaşmışdım - Jan-Lük Qodar dünyanı könüllü tərk edəndə. O vaxt da bəşəriyyət kimi itirdiyinin fərqində olmadı.

Sebastyan Salqadonu aclığın və iztirabın fotoqrafı adlandırırdılar. Ötən əsrin son onilliyinin elə bir müharibəsi və humanitar fəlakəti yoxdu ki, onun fotoaparatının yaddaşına düşməsin. Ruanda genosidi, Konqoda vətəndaş müharibəsi, Körfəz savaşı, Yuqoslaviya faciəsi... Aclıq, qaçqınlar, insan istismarı, hindulara qarşı repressiyalar, işçi hüquqları - heç biri Salqadonun gözündən qaçmadı. O, Robert Kapa, Kartye-Bresson, Yucin Smitlə başlayan məşhur fotoreportyorlar pleyadasının son mogikanı idi. Ancaq Kapa və Kartye-Bresson təkcə ağrıları yox, həm də mübarizəni göstərirdilərsə, Salqadoda biz yalnız ümidsizlik, barışqanlıq, məğlubiyyət görürük. Salqado öz dövrünü fikir ayıqlığı ilə dərk edirdi - biz hamımız tələdəyik. Və zəngin fermerin ailəsində doğulub böyümüş, imkanlı ailənin övladı olan, Dünya Bankında çalışmış, iqtisadçı diplomuna malik Salqado səbəbləri də bilirdi və göstərirdi. Səbəb - kapitalizmdir.

"Hər bir yaxşı fotoqraf həm də iqtisadçı və tarixçi olmalıdır”, - o, deyirdi. İqtisadçı təhsili və praktikası ona çılpaq həqiqəti görməyə yardımçı idi. Salqado kapitalizmi insanı insanlıqdan çıxaran, yalnız qazanc barədə düşünənlərin yönəltdiyi bir quruluş sayırdı. Gəncliyində Marksı və Lenini diqqətlə oxumuş, 1980-cı illərdə isə daimi yaşamaq üçün SSRİ-yə köçməyi planlaşdıran (buna Sovet dövlətinin süqutu mane oldu), özünü sosialist adlandıran Salqado müsahibələrindən birində deyirdi: "Biz dərin iqtisadi böhran vəziyyətində yaşayırıq. Çıxış yolunu vaxtilə Marks göstərmişdi. Artıq yeni bazarlar yoxdur. Fəth etmək və ya xammal mənbəyi kimi istifadə olunası yeni torpaqlar yoxdur. Odur ki, böhran qlobaldır”. 

Və bu qlobal böhran mənəviyyatı da yox edib. Və mərkəz kapitalizmi böhranı yeni ərazilərə köçürməklə öz vəziyyətini müvəqqəti yüngülləşdirmək üçün hər dəfə müharibələrə əl atır. Bir iqtisadçı kimi Salqado anlayırdı ki, vəhşi istismarın da, aclıq və əsarətin də, müharibələrin və humanitar fəlakətlərin də kökündə iqtisadi-maliyyə maraqları dayanır. Bunu anlamaq isə ikiqat kədərliydi.

Onun qızıl karyerində çalışan minlərlə işçinin təsvir olunduğu fotosu Dantenin "Cəhənnəm”ini xatırladır. "Mən insan gördüm ki, öz uşağının ölüsünü zibilliyə aparırdı. O, oğlunun ölüsünü dinməz-söyləməz zibilliyə atdı və heç nə olmamış kimi yanındakı tanışı ilə söhbət edə-edə getdi. Yer kürəsində insandan daha qorxulu vəhşi yoxdur”, - Salqado xatırlayırdı.

Yaxud onun dilindən başqa bir fotonun tarixçəsi: "Onlar daha güllədən qorxmurlar, başqa vacib problem var - aclıq. Humanitar yardımla dolu yük maşınlarının gəlməsinə hökumət mane olur. Bu, siyasətçilərin dəhşətli əclaflığıdır”. Burada söhbət 1990-ların Afrikasından gedir, ancaq sanki bu günün Qəzzası təsvir olunub. 

Sebastyan Salqadonun ağ-qara fotoları bizə başa salır: indiki dünya sistemində heç kim müharibələrdən və sosial katakalizmlərdən sığortalanmayıb. O, təsdiqləyirdi ki, gördüklərindən və çəkdiklərindən sonra insanlıqda peşman olmamaq çətin məsələdir. Onun fotolarındakı təsvirlər eybəcər, ancaq əvəzlənməyən siyasi-iqtisadi sistemin bəzək-düzəksiz sifətidir. Dildən acı Süzen Zontaq vaxtilə Salqadonu "yoxsulluğu və iztirabları estetikləşdirməkdə” ittiham edirdi. Halbuki Salqadonun vur-tut bircə məqsədi vardı - incəsənətin köməyilə bu qlobal qaranlığı insanların diqqətinə çatdırmaq, fəlakətin irq, din, millət, dövlət tanımadığını göstərmək.

Nail oldumu? Çətin ki. 

2014-cü ildə məşhur rejissor Vim Venders fotoqraf haqqında "Yerin duzu” sənədli filmini çəkdi (filmin ikinci rejissoru Salqadonun oğludur). Film Kannda nümayiş olundu, "Oskar”a namizəd oldu, "Sezar” mükafatını aldı. Orada Salqado fotoların tarixçələrini danışır, ümidsizliyini və kədərini bölüşür. Bəli, incəsənət artıq silah deyil. Toxlar acların səfalətinə, aclığına, müharibələrə biganədirlər. Salqadonun "Bütün bunlar hər yerdə təkrarlana bilər” xəbərdarlığı isə onlarda heç bir hiss oyatmır. Və Salqadonun filmdəki monoloqları da aydın göstərir: fotoqraf gördüyü dəhşətlərdən yorulub, son həddə çatıb.

Sonrası aydındır - Salqado haradan başlamışdısa, ora da qayıdır. Braziliyaya, atasının fermasına. Və metamorfoz - iqtisadçıdan fotoqrafa çevrilmiş Salqado fermerliyə dönür. Bu, onu bir insan kimi depressiyadan və bəlkə də intihardan xilas edir.

Onun döndüyü torpaq isə vaxtilə tərk etdiyi torpaq deyildi. Tropik meşələr qırılıb, müqavimət göstərən hindular təqib olunur və öldürülür, iqlim dəyişilib. Və yenə də problemin kökündə kapitalizm, onun iqtisadi maraqları, varlanmaq hərisliyi dayanır. Salqado meşələri bərpa etmək qərarına gəlir, həyat yoldaşı ilə birlikdə "Yer İnstitutu”nu təsis edir. Onların səyi nəticəsində 25 il ərzində 600 hektar ərazidə 2,5 milyon ağac əkilir, səhraya çevrilmiş ərazidə əvvəlki iqlim bərpa olunur. Salqado nə vaxtsa atasına məxsus olmuş torpaqları Braziliya xalqına bağışlayır. Hazırda ora Milli parkdır.

İnsanların qlobal fəlakətlərə qarşı birləşəcəyinə və kollektiv səylərə ümidini dəfn edən Sebastyan Salqado doğulub-böyüdüyü yerə qayıdıb fərdi fəaliyyəti ilə nümunə verdi - döyüş meydanında bir nəfər də döyüşçüdür...

Məmməd Süleymanov

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:139
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 04 İyul 2025 10:16 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see315

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see286

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see284

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see279

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see231

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see227

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see226

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see221

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see219

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see211

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see209

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see202

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see199

Tuxel İspaniya mediasına sərt reaksiya verdi: “Siz özünüz qalmaqal yaradırsınız”

15 Noyabr 2026 02:17see195

Yuxusuz gecədən sonra bunu edin

15 Noyabr 2026 02:02see192

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see187

91 yaşlı əfsanəvi aktrisa uzun fasilədən sonra ictimaiyyət qarşısına çıxdı

15 Noyabr 2026 02:58see184

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

15 Noyabr 2026 09:13see176

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see176

Leyla Əliyeva İSESKO nun Baş direktoru ilə görüşüb

15 Noyabr 2026 04:16see175
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri