Icma.az
close
up
RU
Menu

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Aclığın və iztirabın fotoqrafı...

Aclığın və iztirabın fotoqrafı...

Icma.az xəbər verir, Qaynarinfo saytına əsaslanaraq.

Mayın sonunda uzaq Braziliyadan dünya şöhrətli fotoqraf Sebastyan Salqadonun 81 yaşında vəfat etməsi xəbəri gələndə bütün informasiya məkanını heç olmasa bir neçə gün bu itkinin zəbt edəcəyinə inanırdım. Sadəlövh inamımda yanıldım. Dünya xəbərin üzərindən sükutla keçdi. 

Eyni vəziyyətlə 2023-cü ilin payızında qarşılaşmışdım - Jan-Lük Qodar dünyanı könüllü tərk edəndə. O vaxt da bəşəriyyət kimi itirdiyinin fərqində olmadı.

Sebastyan Salqadonu aclığın və iztirabın fotoqrafı adlandırırdılar. Ötən əsrin son onilliyinin elə bir müharibəsi və humanitar fəlakəti yoxdu ki, onun fotoaparatının yaddaşına düşməsin. Ruanda genosidi, Konqoda vətəndaş müharibəsi, Körfəz savaşı, Yuqoslaviya faciəsi... Aclıq, qaçqınlar, insan istismarı, hindulara qarşı repressiyalar, işçi hüquqları - heç biri Salqadonun gözündən qaçmadı. O, Robert Kapa, Kartye-Bresson, Yucin Smitlə başlayan məşhur fotoreportyorlar pleyadasının son mogikanı idi. Ancaq Kapa və Kartye-Bresson təkcə ağrıları yox, həm də mübarizəni göstərirdilərsə, Salqadoda biz yalnız ümidsizlik, barışqanlıq, məğlubiyyət görürük. Salqado öz dövrünü fikir ayıqlığı ilə dərk edirdi - biz hamımız tələdəyik. Və zəngin fermerin ailəsində doğulub böyümüş, imkanlı ailənin övladı olan, Dünya Bankında çalışmış, iqtisadçı diplomuna malik Salqado səbəbləri də bilirdi və göstərirdi. Səbəb - kapitalizmdir.

"Hər bir yaxşı fotoqraf həm də iqtisadçı və tarixçi olmalıdır”, - o, deyirdi. İqtisadçı təhsili və praktikası ona çılpaq həqiqəti görməyə yardımçı idi. Salqado kapitalizmi insanı insanlıqdan çıxaran, yalnız qazanc barədə düşünənlərin yönəltdiyi bir quruluş sayırdı. Gəncliyində Marksı və Lenini diqqətlə oxumuş, 1980-cı illərdə isə daimi yaşamaq üçün SSRİ-yə köçməyi planlaşdıran (buna Sovet dövlətinin süqutu mane oldu), özünü sosialist adlandıran Salqado müsahibələrindən birində deyirdi: "Biz dərin iqtisadi böhran vəziyyətində yaşayırıq. Çıxış yolunu vaxtilə Marks göstərmişdi. Artıq yeni bazarlar yoxdur. Fəth etmək və ya xammal mənbəyi kimi istifadə olunası yeni torpaqlar yoxdur. Odur ki, böhran qlobaldır”. 

Və bu qlobal böhran mənəviyyatı da yox edib. Və mərkəz kapitalizmi böhranı yeni ərazilərə köçürməklə öz vəziyyətini müvəqqəti yüngülləşdirmək üçün hər dəfə müharibələrə əl atır. Bir iqtisadçı kimi Salqado anlayırdı ki, vəhşi istismarın da, aclıq və əsarətin də, müharibələrin və humanitar fəlakətlərin də kökündə iqtisadi-maliyyə maraqları dayanır. Bunu anlamaq isə ikiqat kədərliydi.

Onun qızıl karyerində çalışan minlərlə işçinin təsvir olunduğu fotosu Dantenin "Cəhənnəm”ini xatırladır. "Mən insan gördüm ki, öz uşağının ölüsünü zibilliyə aparırdı. O, oğlunun ölüsünü dinməz-söyləməz zibilliyə atdı və heç nə olmamış kimi yanındakı tanışı ilə söhbət edə-edə getdi. Yer kürəsində insandan daha qorxulu vəhşi yoxdur”, - Salqado xatırlayırdı.

Yaxud onun dilindən başqa bir fotonun tarixçəsi: "Onlar daha güllədən qorxmurlar, başqa vacib problem var - aclıq. Humanitar yardımla dolu yük maşınlarının gəlməsinə hökumət mane olur. Bu, siyasətçilərin dəhşətli əclaflığıdır”. Burada söhbət 1990-ların Afrikasından gedir, ancaq sanki bu günün Qəzzası təsvir olunub. 

Sebastyan Salqadonun ağ-qara fotoları bizə başa salır: indiki dünya sistemində heç kim müharibələrdən və sosial katakalizmlərdən sığortalanmayıb. O, təsdiqləyirdi ki, gördüklərindən və çəkdiklərindən sonra insanlıqda peşman olmamaq çətin məsələdir. Onun fotolarındakı təsvirlər eybəcər, ancaq əvəzlənməyən siyasi-iqtisadi sistemin bəzək-düzəksiz sifətidir. Dildən acı Süzen Zontaq vaxtilə Salqadonu "yoxsulluğu və iztirabları estetikləşdirməkdə” ittiham edirdi. Halbuki Salqadonun vur-tut bircə məqsədi vardı - incəsənətin köməyilə bu qlobal qaranlığı insanların diqqətinə çatdırmaq, fəlakətin irq, din, millət, dövlət tanımadığını göstərmək.

Nail oldumu? Çətin ki. 

2014-cü ildə məşhur rejissor Vim Venders fotoqraf haqqında "Yerin duzu” sənədli filmini çəkdi (filmin ikinci rejissoru Salqadonun oğludur). Film Kannda nümayiş olundu, "Oskar”a namizəd oldu, "Sezar” mükafatını aldı. Orada Salqado fotoların tarixçələrini danışır, ümidsizliyini və kədərini bölüşür. Bəli, incəsənət artıq silah deyil. Toxlar acların səfalətinə, aclığına, müharibələrə biganədirlər. Salqadonun "Bütün bunlar hər yerdə təkrarlana bilər” xəbərdarlığı isə onlarda heç bir hiss oyatmır. Və Salqadonun filmdəki monoloqları da aydın göstərir: fotoqraf gördüyü dəhşətlərdən yorulub, son həddə çatıb.

Sonrası aydındır - Salqado haradan başlamışdısa, ora da qayıdır. Braziliyaya, atasının fermasına. Və metamorfoz - iqtisadçıdan fotoqrafa çevrilmiş Salqado fermerliyə dönür. Bu, onu bir insan kimi depressiyadan və bəlkə də intihardan xilas edir.

Onun döndüyü torpaq isə vaxtilə tərk etdiyi torpaq deyildi. Tropik meşələr qırılıb, müqavimət göstərən hindular təqib olunur və öldürülür, iqlim dəyişilib. Və yenə də problemin kökündə kapitalizm, onun iqtisadi maraqları, varlanmaq hərisliyi dayanır. Salqado meşələri bərpa etmək qərarına gəlir, həyat yoldaşı ilə birlikdə "Yer İnstitutu”nu təsis edir. Onların səyi nəticəsində 25 il ərzində 600 hektar ərazidə 2,5 milyon ağac əkilir, səhraya çevrilmiş ərazidə əvvəlki iqlim bərpa olunur. Salqado nə vaxtsa atasına məxsus olmuş torpaqları Braziliya xalqına bağışlayır. Hazırda ora Milli parkdır.

İnsanların qlobal fəlakətlərə qarşı birləşəcəyinə və kollektiv səylərə ümidini dəfn edən Sebastyan Salqado doğulub-böyüdüyü yerə qayıdıb fərdi fəaliyyəti ilə nümunə verdi - döyüş meydanında bir nəfər də döyüşçüdür...

Məmməd Süleymanov

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:161
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 04 İyul 2025 10:16 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see311

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see309

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see286

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see283

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see266

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see259

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see251

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see249

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see241

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see240

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see237

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see225

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see216

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see214

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see211

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see201

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see196

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see190

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see190

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see190
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri