Afrikadakı çevrilişlər təkcə daxili siyasətin deyil, həm də qlobal proksi müharibələrinin bir hissəsinə çevrilib

“Qvineya-Bisau Azərbaycan arasındakı münasibətlər diplomatik nəzakətdən kənara çıxaraq "viza azadlığı" danışıqları nöqtəsinə qədər irəliləyib. Bu mərhələ yalnız yüksək siyasi etimada və dərin əməkdaşlıq üçün güclü potensiala malik ölkələr arasında mümkündür. Azərbaycanla əməkdaşlıq Qvineya-Bisau üçün yeni əlaqələr demək ola bilər”.

Bu barədə Bizimyol.info xəbər portalına Bahçeşehir Universitetinin Türk dünyası ilə əlaqələr üzrə rektor müşaviri İhsan Alpargın danışıb. Təhlükəsizlik eksperti qeyd edib ki, Embalo bu yaxınlarda Özbəkistan və Qazaxıstan kimi Orta Asiya respublikaları ilə yüksək səviyyəli əlaqələrə başlayıb: “Bu ölkələr Qvineya-Bisau üçün kənd təsərrüfatı, suvarma, enerji və logistika sahələrində yeni ilham və əməkdaşlıq modelləri kimi xidmət edə bilər. Bu addım hər iki tərəfin təkcə iqtisadi deyil, həm də "Cənub-Cənub Əməkdaşlığı" çərçivəsində yeni, Qərbdən kənar tərəfdaşlıqlar axtardığını göstərir”.

İhsan Alpargın

“Embalo Səudiyyə Ərəbistanı, Qətər və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri ilə münasibətləri inkişaf etdirməklə və bu ölkələrdən investisiya cəlb etməklə İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı (İƏT) daxilində mövqeyini gücləndirməyi hədəfləyir. O, həmçinin Hindistan kimi yüksələn qlobal güclərlə əlaqələrini gücləndirməyə çalışır. Buna görə də, Qvineya-Bisauda baş verən son çevriliş cəhdi sadəcə daxili siyasi münaqişə deyil, həm də ənənəvi tənlikləri pozan bu iddialı, çoxşaxəli xarici siyasət layihəsinə reaksiyadır.

Embalonun strategiyası Fransa/Portuqaliya/Afrika dairəsindən çıxmağı və Çinlə yanaşı, Türkiyə, Avrasiya və Körfəz üçbucağı daxilində əhatə dairəsini genişləndirməyi hədəfləyir. Hərbi əməkdaşlıqdan əlavə, o, təhsil, səhiyyə və infrastruktur kimi davamlı sahələrdə tərəfdaşlıq qurmağı hədəfləyir. Azərbaycandakı enerji diplomatiyası modelindən Özbəkistandakı kənd təsərrüfatı islahatlarına qədər o, müxtəlif inkişaf təcrübələrindən istifadə etməyi və nəticədə qlobal rəqabət mühitində tərəflər arasında tarazlıq yaratmaqla danışıqlar gücünü artırmağı hədəfləyirdi. Embalonun atdığı hər bir addım ölkəsini dünya səhnəsində yeni bir mövqeyə qaldırmaq üçün bir addım idi. Lakin çevriliş cəhdi bu səyahətin nə qədər ağrılı və müqavimətli ola biləcəyinin açıq bir xatırlatması oldu. Bu baxımdan, Afrika Birliyi və ECOWAS-ın zəif reaksiyası təkcə institusional uğursuzluq deyil, həm də qlobal və regional güc mübarizəsinin əksidir. Embalonun qeyri-sabitliyi Çinin Afrikadakı mövcudluğu, Türkiyənin hərbi və diplomatik təşəbbüsü və Rusiyanın Vaqner vasitəsilə təhlükəsizlik mərkəzli siyasəti kimi amillərə qarşı status-kvonun qorunması üçün dolayı qələbə kimi qəbul edilə bilər. Bu, Afrikadakı çevrilişlərin təkcə daxili siyasətin deyil, həm də qlobal proksi müharibələrinin bir hissəsinə çevrildiyini göstərir. Qvineya-Bisauda əsgərlərin geyindiyi formalar yerli ola bilsə də, pərdə arxasında oynanan geosiyasi şahmat fiqurları daha böyük güclərə məxsusdur. Bu sükut bəlkə də müttəfiqliyin ən yüksək ifadəsidir”-deyə İhsan Alpargın vurğulayıb.

İradə Cəlil, Bizimyol.info