Allahdan, yoxsa USM dən?.. FELYETON

1990-cı illərin lap əvvəlinin dəbindən deyim: USM. O USM ki, başladı həm də hamilə qadınların dölünün cinsini göstərməyə. Elə bundan istifadə edən fürsəti qaçırmayanlar da dedilər, hə, bax, bu, əla oldu. Nəyimizə lazım 2, 3, 4 qız, həm də bir-birinin ardınca. Axı bizim bir oğlan sevdamız var. Odur ki, “qoy oğlumuz olsun, necə deyərlər, şirin payımız bol olsun” deyənlərin sayı olmadı. Beləliklə, qadınlar qaldılar xəstəxana yollarında. USM “qız” dedi, qadın elə oradan aborta yollandı, ikinci dəfə də “qız” dedi, birbaşa aborta. O vaxta qədər ki, USM şirin pay verdi, oğlan dedi, ana da sevinə-sevinə evə qayıdıb qayınanasını, ərini muştuluqladı.

O vaxtlar bu üsul hələ təzə idi, hamının xoşuna gəlirdi. Ta oğlanı Allahdan istəməyə lüzum da qalmadı. Hamı USM-dən istədi. Az qala hamının oğlu oldu. Hətta biri yox, bir neçəsi. Hara baxdın oğlan, o qohumda, bu qonşuda: oğlan, oğlan, oğlan.

Bizim bu ailə, qadın, uşaq və səhiyyə məsələlərinə baxan qurumların yəqin o vaxt heç ağlına gəlmədi ki, niyə hamı oğlan doğur. Gəlməliydi, gəlmədi. Gəlmədi ki, gəlmədi...

Bir də baxıb nə görsək yaxşıdır? Gördük ki, ta ölkədə qızlar az-maz gözə dəyir, hər yer oğlandır. Baxdıq ki, başımıza xeyir, 2021-ci ilin statistikasına əsasən, Azərbaycanda 100 qıza 115 oğlan düşür. Əvvəl selektiv aborta görə siyahıda liderlik Çinə məxsus idi və Azərbaycan ikinci yerdə idi. Gördük ki, indi vəziyyət əksinədir. Biz Çini üstələmişik. Hətta qız-oğlan nisbətini də arxada qoymuşuq: 100-110,3 onlardadır, 100-115 bizdə.

Məlum oldu ki, BMT-nin Əhali Fondunun hesablamalarına görə Azərbaycanda doğulan uşaqlar arasında cinsə görə nisbətin ciddi şəkildə pozulması davam etsə, 2050-ci ilə qədər hər il doğulan oğlan uşaqlarının sayı qız uşaqlarının sayından 12000-15000 nəfər çox olacaq. Cəmiyyətdə kişilərin sayının bu artımla davam etməsi ölkənin acınacaqlı nəticələrlə üz-üzə qalması halına gətirib çıxara bilər. Bura gender bərabərsizliyi, zorakılıq, erkən nikah, insan alveri və kriminal səviyyənin artması aiddir.

Bismillahir-rəhmanir-rəhim, bu nə rəqəmlərdir belə? Müsəlləyə çıxaq, nə edək, Allahdan bəlkə bir az qız istəyək...

Elə bu arada Ədliyyə Nazirliyinin məlumatı yayıldı. Nazirliyin rayon (şəhər) qeydiyyat şöbələri tərəfindən 2024-cü ilin yanvar-iyun ayları ərzində 48702 doğulan körpə qeydə alınıb və əvvəlki ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə əhalinin hər 1000 nəfərinə bu göstərici azalaraq 10,7-dən 9,6-ya düşüb. Bunu qoyaq bir kənara, doğulan körpələr arasında oğlan uşaqlarının xüsusi çəkisi 53,2 faiz, qız uşaqlarının xüsusi çəkisi isə 46,8 faiz olub.

Budur, oğlan sayı qız sayını yenə də çox üstələyir. Bu isə o deməkdir ki, qız qəhətə çıxır. Bizdə belə bir deyim vardı: qız qızıla dönür, xəbəri yox oğlanların. İndi isə belə deyək: qız qəhətə çıxır, xəbəri yox oğlanların.

Hələ yəqin baş qarışıb təhsilə, əsgərliyə. Elə ki, evlənmək vaxtı çatacaq, oğlanlar baxıb görəcək ki, qız qalmayıb. Səhərdən bəri bu qədər danışmağımın da səbəbi elə budur. Ay oğlanlar, başınızı çox işə-gücə qatmayın, qız məsələsini də vaxtında həll edin, yəni bir gözaltınız-zadınız olsun. Yoxsa, bir də baxacaqsınız ki, evlənməyə qız qalmayıb.

Aid qurumları bu məsələ nə qədər ki, narahat etmir, siz özünüz həll edin. Bəlkə gələcəkdə disbalans məsələsi onları da narahat edər və selektiv abortlara qadağa qoymaqla bu məsələni kökündən həll etmiş olarlar. Hələ buna da, ya qismət...

Mətanət Məmmədova