Icma.az
close
up
RU
Atəşkəs ədalət demək deyil: Azərbaycan modeli Ukraynaya əsl dərsdir TƏHLİL

Atəşkəs ədalət demək deyil: Azərbaycan modeli Ukraynaya əsl dərsdir TƏHLİL

Sherg.az saytına istinadən Icma.az xəbər verir.

Samir Əsədli: “Ukrayna da güc və iradəyə arxalanmalıdır”


Ukraynanın keçmiş xarici işlər naziri Dmitri Kuleba Rusiya ilə savaşı bitirməyin iki mümkün ssenarisindən danışıb. XİN başçısı deyib ki, Ukraynada müharibəni bitirmək üçün Finlandiya və ya Azərbaycan-Ermənistan ssenarisindən istifadə etməlidirlər: "Ukrayna bu müharibədə sağ qalır, müharibədən bir dövlət kimi, millət olaraq daha güclü çıxır, 300 il əvvəl oğurlandığımız Qərb dünyasına qayıdır, amma bəzi ərazilər olmadan, həm də bu ərazilərin itirilməsini hüquqi baxımdan tanımır. 


Sonra iki mümkün yol açılır: Birinci ssenari, şərti olaraq, Fin və ya Danimarka yoludur. 19-cu əsrdə Danimarka onu ilhaq edən Prussiya ilə sərhəddə böyük ərazi olan Şlezviq və Holşteyni itirdi. Danimarka bunu qəbul etdi və "Tamam, əlimizdə olanı quracağıq" dedi və uğurlu bir ölkə qurdu. Finlandiya da müharibəni SSRİ-yə uduzdu. Finlandiya dedi:

"Çox məyusedicidir, uduzduq, amma tamam, biz bunu qəbul etdik və malik olduğumuz sərhədlər daxilində normal bir ölkə qururuq. Mən bir daha vurğulayıram: Mən bu ssenarini dəstəkləmirəm, lakin bunlar xalqların və elitanın bu cür qərarlar verməsinin tarixi nümunələridir". Kulebaya görə, ikinci ssenari isə ondan ibarətdir ki, Ukrayna adi Azərbaycan-Ermənistan alqoritminə əməl etməlidir: "Ərazilərimizi geri almağa və ya diplomatik yolla qaytarmağa hazırlaşaq. Biz buna onilliklər sərf edəcəyik və sonra onları (Azərbaycan kimi) geri qaytara biləcəyimiz anı gözləyəcəyik. Biz düşündüyümüzdən qat-qat güclüyük. Və biz sübut etdik ki, mümkünsüz heç nə yoxdur. Ona görə də yeganə sual atəşkəsdən sonrakı vaxtdan kimin daha səmərəli istifadə edəcəyi olacaq".


Kulebanın versiyalarını şərh edən Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının sədr müavini Samir Əsədli Sherg.az-a  açıqlamasında deyib ki, Azərbaycanın təcrübəsi göstərdi ki, atəşkəs sülh demək deyil. Ekspert vurğulayıb ki, 1994-cü ildə imzalanmış Bişkek protokolundan sonra Azərbaycan beynəlxalq vasitəçilərin yaratdığı “danışıqlar masasında” illərlə aldadıldı:


 "Gah bir rayonun qaytarılması vəd olundu, gah mərhələli həll planları gündəmə gətirildi, gah da “ümumi sülh paketi” adı altında müzakirələr uzadıldı. BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələri, ATƏT-in Minsk qrupunun mandatı, digər beynəlxalq təşkilatların qərarları Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü təsdiqləsə də, bunların heç biri reallıqda nəticə vermədi. Çünki beynəlxalq hüquq kağız üzərində qaldıqca, güc amili olmadan heç bir qərar işləmir. Azərbaycanın diplomatik masada itirdiyini yalnız öz gücü ilə, hərbi-siyasi iradə ilə qaytarması bunun ən bariz sübutudur". 


S.Əsədliyə görə, Ukrayna üçün də bu məqam həyati əhəmiyyət daşıyır: 

"Əgər indi atəşkəs əldə olunarsa, amma işğal olunmuş torpaqların taleyi gələcəyə saxlanılarsa, Kiyev də Azərbaycanın otuz ilə yaxın yaşadığı ədalətsiz vəziyyətlə üzləşəcək. Diplomatik masada “güzəşt qarşılığında ümid” formulu Ukraynanı illərlə sonsuz gözləntiyə sürükləyə bilər. Bu, əslində, müharibəni dondurmaq və işğal faktını legitimləşdirmək deməkdir. Azərbaycanın qələbəsinin səbəbləri aydındır. Ölkə uzun illər ərzində iqtisadi gücünü artırdı, ordu quruculuğuna böyük vəsait yönəltdi, yeni silah texnologiyaları əldə etdi, diplomatiyada isə regional dəyişikliklərdən maksimum faydalandı. Ən əsası, siyasi iradə nümayiş etdirildi və qərar verilən anda tərəddüd edilmədi. Bu, sadəcə, 44 günlük hərbi əməliyyat deyildi – otuz illik strateji hazırlığın nəticəsi idi. Ukrayna üçün də eyni dərs var: yalnız güclənməklə, iqtisadi dayaqları möhkəmləndirməklə, beynəlxalq müttəfiqləri artırmaqla və doğru məqamı seçməklə itirilmiş torpaqların azadlığı mümkündür. Lakin burada mühüm fərq mövcuddur. Azərbaycan Ermənistanla üz-üzə idi – qarşı tərəf kiçik dövlət idi, arxasında Rusiya olsa da, müharibədə birbaşa iştirak etmirdi. Ukrayna isə dünyanın ən böyük hərbi güclərindən biri olan Rusiya ilə açıq toqquşma yaşayır. Bu, münaqişəni regional müstəvidən qlobal geosiyasi səhnəyə daşıyır".


Analitik hesab edir ki, buna görə də Azərbaycan modeli Ukrayna üçün birbaşa tətbiq edilə bilməz: 

"Amma prinsipial dərslər götürmək mümkündür. Ən əsası – beynəlxalq hüquqa arxalanmaq, qətnamələrə ümid etmək çıxış yolu deyil. Ədalət yalnız güc və milli iradə ilə təmin olunur. Azərbaycan uzun illər beynəlxalq hüququn işləmədiyini gördü və yalnız gücü ilə nəticə əldə etdi. Ukrayna da əgər problemin həllini gələcəyə saxlayarsa, bu, daha ağır nəticələr doğura bilər. Ukrayna ilə bağlı daha bir məqam da diqqətəlayiqdir: Azərbaycanın qələbəsi həm də regional və beynəlxalq güclərin maraqlarının üst-üstə düşdüyü bir zamanda baş verdi. Türkiyə ilə strateji müttəfiqlik, Qərbin regionda Rusiyanın təsirinə alternativ yaratmaq istəyi və Moskvanın Qarabağda öz mövqelərini qorumaq üçün müəyyən güzəştlərə getməsi Azərbaycanın əlini gücləndirdi. Ukrayna üçün isə bu balans daha mürəkkəbdir. Burada ABŞ, Avropa Birliyi, NATO, Çin və digər güclərin maraqları toqquşur. Yəni Ukrayna öz “Azərbaycan anını” yaratmaq üçün daha çətin və çoxşaxəli strategiya qurmalıdır".


S.Əsədli qeyd edib ki, Dmitri Kulebanın Azərbaycanın təcrübəsini nümunə göstərməsi, əslində, bir həqiqətin etirafıdır: 

"İşğalla barışmaq məcburiyyəti yoxdur. Azərbaycan göstərdi ki, 30 illik işğal da sona çata bilər. İradə, səbr, milli birliyin qorunması və dövlət quruculuğu ilə ədalət bərpa oluna bilər. Ukrayna üçün də ən böyük dərs budur – müharibənin həllini sonsuz diplomatik oyunlara təhvil vermək olmaz. Problem nə qədər tez və qətiyyətlə həll olunarsa, bir o qədər az itki ilə nəticələnər. Beləliklə, Azərbaycan modeli Ukraynaya yalnız hərbi deyil, həm də siyasi dərs verir: beynəlxalq hüququ gücünlə dəstəkləməsən, hüquq işləmir. Ədaləti bərpa etmək üçün isə millətin birliyi, dövlətin gücü və doğru zamanın seçilməsi əsas şərtdir. Azərbaycanın qələbəsi göstərdi ki, bu mümkündür. Ukrayna da bu yoldan çıxış üçün dərslərini indi götürməlidir – sabah gec ola bilər".

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:183
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 03 Oktyabr 2025 11:51 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see313

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see313

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see312

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see306

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see289

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see287

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see273

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see269

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see264

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see262

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see259

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see257

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see256

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see252

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see250

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see240

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see236

Qan qrupu immunitetə nə dərəcədə təsir edir?

20 Noyabr 2026 13:53see229

Qazax şəhərində beşinci İdman Festivalının açılış mərasimi keçirilib FOTO

20 Noyabr 2026 21:35see209

3 Tesla MRT SAF Hospitalda Nə zaman həyat əhəmiyyətlidir? (VİDEO)

20 Noyabr 2026 15:57see197
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri