Avropanın Rusiyadan neft idxalını dayandırması Azərbaycanın enerji siyasətinə necə təsir edə bilər?

ABŞ Prezidenti Donald Tramp avropalı müttəfiqlərini Rusiyadan neft almamağa çağırlr. Bu çşağırış qlobal enerji bazarında balansı dəyişdirə biləcək mühüm siyasi siqnaldır.

Trampın bu çağırışının gerçəkləşməsi halında Avropa ölkələri enerji təchizatında ciddi dönüş etməli olacaq. Çünki Avropanın Rusiyadan neft asılılığı uzun illər ərzində enerji təhlükəsizliyi üçün strateji risk hesab olunub və indi bu riskdən xilas olmaq üçün alternativlərə daha çox ehtiyac yaranır. Bu vəziyyətdə Azərbaycanın geostrateji əhəmiyyəti ön plana çıxır.

Azərbaycan artıq iki onillikdir ki, Avropa enerji təhlükəsizliyinin əsas tərəfdaşlarından biridir. Bakı-Tbilisi-Ceyhan (BTC) boru kəməri, Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz xətti və son illərdə istifadəyə verilən Cənub Qaz Dəhlizi Azərbaycanın enerji diplomatiyasının Avropaya inteqrasiya olunmuş sütunlarını təşkil edir. Avropanın Rusiyadan neft idxalını azaltmaq istiqamətində atacağı addımlar Azərbaycanın ixrac imkanlarını genişləndirə, eyni zamanda ölkəyə daha əlverişli müqavilələr imzalamaq fürsəti verə bilər.

Bununla yanaşı, müəyyən məhdudiyyətlər və risklər də mövcuddur. Azərbaycanın hasilat həcmləri qeyri-məhduddur və infrastruktur imkanları ani şəkildə kəskin artımı qarşılamaq gücündə deyil. Bu səbəbdən Bakı qlobal bazarda rəqabəti nəzərə almalı və xüsusən Yaxın Şərq, ABŞ və digər istehsalçı ölkələrin Avropa bazarında aktivləşməsini diqqətlə izləməlidir. Əks halda Azərbaycanın potensial imkanları tam reallaşmaya bilər.

Azərbaycanın enerji strategiyası yalnız hasilat və ixrac məsələləri ilə məhdudlaşmır, həm də uzunmüddətli geosiyasi balansı nəzərə alır. Avropanın Rusiyadan asılılığını azaltmaq istəyi Azərbaycanın Qərb ilə əməkdaşlığını daha da dərinləşdirə bilər, lakin bu, Moskva ilə münasibətlərdə həssaslıq tələb edəcək. Bakı balanslaşdırılmış siyasət yürüdərək həm Avropada mövqelərini gücləndirməyə, həm də digər istiqamətlərdə - xüsusilə Asiya bazarlarına çıxış imkanlarını genişləndirməyə çalışacaq.

Nəticə etibarilə, Avropanın Rusiyadan neft idxalını dayandırması Azərbaycanın ixrac siyasətində tamamilə inqilabi dönüş yaratmasa da, Avropa bazarına yönəlik diqqətin artırılmasına, yeni müqavilələrin imzalanmasına və enerji diplomatiyasının daha aktiv aparılmasına səbəb olacaq. Azərbaycan üçün qarşıdakı dövr həm yeni fürsətlərin, həm də mürəkkəb seçimlərin dövrü ola bilər.

Ruslan Zəngəzur